Hội Luật gia Việt Nam góp ý định hướng ưu tiên cho Quỹ Thúc đẩy sáng kiến Tư pháp

T ăng cường khả năng tiếp cận công lý của người dân

Cuộc họp được tổ chức sau đề xuất của (Oxfam) với Hội Luật gia Việt Nam nhằm giới thiệu dự án và tham vấn chủ đề ưu tiên cho Quỹ Thúc đẩy sáng kiến Tư pháp (JIFF 2). Theo đó, năm 2026, Oxfam thực hiện 25 dự án hỗ trợ phát triển trong các lĩnh vực liên quan cho người dân, đặc biệt là các nhóm dễ bị tổn thương trên địa bàn 19 tỉnh, thành của Việt Nam. Trong đó có Quỹ JIFF 2.

Tại buổi làm việc, ông Nguyễn Khánh Ngọc - Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam cho biết, Hội là tổ chức chính trị - xã hội - nghề nghiệp được thành lập và hoạt động trên phạm vi toàn quốc, với hệ thống tổ chức từ Trung ương đến địa phương. Trải qua hơn 70 năm xây dựng và phát triển, Hội đã có nhiều đóng góp trong công tác xây dựng pháp luật, phổ biến, giáo dục pháp luật, tư vấn pháp luật, trợ giúp pháp lý và tham gia xây dựng Nhà nước pháp quyền.

Theo ông, trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đặt ra đối với các cơ quan, tổ chức ngày càng cao, nhất là về chất lượng, hiệu quả công việc. Đối với Hội Luật gia, thách thức lớn nhất hiện nay là phải thực hiện nhiều nhiệm vụ quan trọng trong khi nguồn lực còn hạn chế.

"Chức năng, nhiệm vụ của Hội có nhiều điểm tương đồng với các cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực pháp luật, nhưng hoạt động với tư cách là một tổ chức hội nên nguồn lực còn hạn chế. Vì vậy, Hội đang nỗ lực đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao chất lượng, hiệu quả công việc để đáp ứng yêu cầu mới", ông Nguyễn Khánh Ngọc chia sẻ.

Trao đổi tại buổi làm việc, đại diện Oxfam cho biết, chương trình JIFF 2 được thiết kế với mục tiêu hỗ trợ xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, tăng cường hệ thống pháp luật, tư pháp và khả năng tiếp cận công lý của người dân.

So với giai đoạn trước, JIFF 2 có điểm mới là tăng cường sự kết nối giữa hợp phần hỗ trợ cơ quan nhà nước và hợp phần hỗ trợ các tổ chức ngoài nhà nước. Các tổ chức được tài trợ không chỉ triển khai các hoạt động riêng mà còn hướng tới đóng góp nâng cao chất lượng các dịch vụ công trong lĩnh vực pháp luật, tư pháp.

Trong khuôn khổ chương trình, JIFF 2 tập trung vào 6 nhóm dịch vụ gồm: Phổ biến, giáo dục pháp luật; tư vấn pháp luật; trợ giúp pháp lý; hòa giải ở cơ sở; hòa giải, đối thoại tại tòa án; và hòa giải thương mại.

Dự kiến chương trình sẽ có 4 đợt kêu gọi tài trợ với khoảng 126 sáng kiến được hỗ trợ. Các sáng kiến được chia thành hai nhóm là nhóm hỗ trợ các hoạt động tại địa phương với mức tài trợ khoảng 60.000 Euro, thực hiện trong 12 tháng; nhóm sáng kiến quy mô lớn hơn với mức hỗ trợ khoảng 90.000 Euro, thời gian thực hiện tối đa 18 tháng.

Bên cạnh hỗ trợ tài chính, Oxfam cũng dự kiến triển khai các hoạt động nâng cao năng lực cho các tổ chức tham gia, bao gồm quản lý dự án, quản lý tài chính, nghiên cứu, đóng góp chính sách và nâng cao chuyên môn trong 6 lĩnh vực dịch vụ pháp lý.

Đại diện Oxfam cho rằng, Hội Luật gia Việt Nam là một trong những tổ chức có nhiều kinh nghiệm thực tiễn trong lĩnh vực pháp luật, có mạng lưới tổ chức rộng khắp từ Trung ương đến địa phương. Vì vậy, Oxfam mong muốn nhận được sự tham gia, chia sẻ kinh nghiệm của Hội trong quá trình triển khai chương trình.

Cần đánh giá thực trạng , đẩy mạnh chuyển đổi số trong cung cấp dịch vụ pháp lý

Trao đổi về định hướng triển khai JIFF 2, Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam cho rằng, trước khi lựa chọn lĩnh vực ưu tiên, cần có đánh giá, khảo sát thực trạng để nhận diện rõ những điểm nghẽn trong quá trình cung cấp dịch vụ pháp lý tại cơ sở.

Theo ông Nguyễn Khánh Ngọc, việc đánh giá cần có sự tham gia của cả cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức xã hội và các nhóm đối tượng chịu tác động, qua đó bảo đảm góc nhìn toàn diện, xác định đúng vấn đề cần giải quyết.

Đối với việc lựa chọn 6 nhóm dịch vụ pháp lý để ưu tiên, ông Ngọc cho rằng cần xây dựng các tiêu chí, nguyên tắc rõ ràng. Việc tập trung vào một số lĩnh vực nhất định phải gắn với nhu cầu thực tiễn, chương trình xây dựng pháp luật của Quốc hội và định hướng hoàn thiện hệ thống pháp luật của đất nước.

Ông Nguyễn Khánh Ngọc nhấn mạnh, các hoạt động của JIFF 2 cần bám sát các định hướng lớn về xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật, trong đó chú trọng những vấn đề đang được quan tâm như đổi mới thủ tục tố tụng, nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật và tiếp thu kinh nghiệm quốc tế.

"Không nên triển khai dàn trải, mà cần lựa chọn những vấn đề có khả năng tạo ra tác động rõ nét, từ đó đóng góp thiết thực vào quá trình hoàn thiện thể chế và nâng cao chất lượng dịch vụ pháp lý", ông nói.

Tại buổi làm việc, Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam cũng đề nghị chương trình JIFF 2 quan tâm hỗ trợ thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực pháp luật.

Theo ông, cả 6 nhóm dịch vụ pháp lý đều có khả năng ứng dụng công nghệ thông tin để nâng cao hiệu quả phục vụ người dân. Việc xây dựng các nền tảng tư vấn pháp luật trực tuyến, kết nối người dân với đội ngũ luật gia, chuyên gia pháp lý có thể giúp giảm chi phí, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ pháp luật.

Bên cạnh đó, Hội Luật gia Việt Nam mong muốn được tham gia sâu hơn vào chương trình, không chỉ ở cấp Trung ương mà cả tại các địa phương. Hội hiện có hệ thống tổ chức rộng khắp, với nhiều trung tâm tư vấn pháp luật và đội ngũ hội viên có kinh nghiệm thực tiễn.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Khánh Ngọc, để các tổ chức xã hội tham gia hiệu quả các dự án quốc tế, cần có sự hỗ trợ nâng cao năng lực, đặc biệt về kỹ năng quản lý dự án, nghiên cứu, đánh giá chính sách và cung cấp dịch vụ pháp lý chuyên nghiệp.

Đại diện Hội Luật gia Việt Nam nhấn mạnh vai trò của việc nâng cao chất lượng hoạt động trong 6 lĩnh vực dịch vụ pháp lý. Trong đó, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cần được thực hiện theo hướng chuyên nghiệp, có tiêu chí đánh giá cụ thể; hoạt động tư vấn pháp luật, trợ giúp pháp lý cần bảo đảm chất lượng, đúng với mục tiêu phục vụ người dân; hòa giải ở cơ sở cần phát huy vai trò của đội ngũ hòa giải viên có uy tín, năng lực.

Đối với hòa giải, đối thoại tại tòa án, Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam cho rằng đây là xu hướng cần được khuyến khích nhằm giảm áp lực cho hoạt động xét xử, tiết kiệm thời gian, chi phí cho người dân và góp phần giữ gìn sự ổn định trong xã hội.

Ông Nguyễn Khánh Ngọc khẳng định, Hội Luật gia Việt Nam sẵn sàng phối hợp với Oxfam và các đối tác trong khuôn khổ chương trình, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ pháp lý, tăng khả năng tiếp cận công lý và đóng góp vào quá trình xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền tại Việt Nam.