Hội Luật gia Việt Nam phát huy vai trò phổ biến Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân

3 nhiệm vụ trọng tâm đưa Luật vào cuộc sống

Ngày 10/6, Hội Luật gia Việt Nam tổ chức Hội nghị phổ biến Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân cho đội ngũ cán bộ, hội viên các tỉnh, thành phố và các chi hội trực thuộc theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến.

Hội nghị được tổ chức nhằm triển khai Đề án phát huy vai trò của Hội Luật gia Việt Nam trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật giai đoạn 2024-2030 theo Quyết định số 129 ngày 30/1/2024 của Thủ tướng Chính phủ. Một trong những mục tiêu của đề án là tăng cường tập huấn, cập nhật kiến thức pháp luật cho đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên là hội viên Hội Luật gia các cấp.

Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Khánh Ngọc - Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam nhấn mạnh Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân là đạo luật mới, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh chuyển đổi số và tác động trực tiếp đến mọi người dân.

Theo ông, dữ liệu cá nhân đã trở thành nguồn tài nguyên chiến lược của nền kinh tế số, song tình trạng lộ lọt, mua bán và sử dụng trái phép dữ liệu cá nhân ngày càng phức tạp, đe dọa quyền riêng tư và lợi ích hợp pháp của công dân.

Việc Quốc hội ban hành Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, có hiệu lực từ đầu năm 2026 thể hiện quyết tâm bảo đảm quyền con người, quyền công dân trong kỷ nguyên số và cụ thể hóa các quy định của Hiến pháp năm 2013.

Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam cho biết, luật đã thiết lập hành lang pháp lý toàn diện về bảo vệ dữ liệu cá nhân, quy định rõ quyền của chủ thể dữ liệu như quyền được biết, quyền đồng ý, quyền rút lại sự đồng ý và quyền yêu cầu xóa dữ liệu; đồng thời đặt ra trách nhiệm đối với các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp trong quá trình thu thập, xử lý và quản lý dữ liệu cá nhân.

Để đưa Luật vào cuộc sống, ông Nguyễn Khánh Ngọc đề nghị các cấp Hội và hội viên tập trung thực hiện tốt 3 nhóm nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân tới người dân và doanh nghiệp bằng các hình thức dễ hiểu, gắn với các tình huống thực tiễn, giúp người dân nhận thức rõ quyền của mình và biết cách tự bảo vệ thông tin cá nhân.

Thứ hai, tăng cường tư vấn, hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện các quy định của luật, đặc biệt là xây dựng quy trình tuân thủ và đánh giá tác động dữ liệu. Các tổ chức tư vấn pháp luật, luật gia cần trở thành điểm tựa pháp lý cho người dân khi xảy ra các vụ việc vi phạm, lộ lọt dữ liệu, đồng thời kịp thời phát hiện, kiến nghị xử lý các hành vi mua bán, trục lợi dữ liệu trái phép.

Thứ ba, mỗi tổ chức Hội và hội viên phải gương mẫu trong việc thu thập, sử dụng và lưu trữ dữ liệu cá nhân; chủ động rà soát quy trình công tác, bảo đảm tuân thủ quy định của pháp luật, đồng thời không ngừng nâng cao kiến thức về công nghệ và bảo vệ dữ liệu.

Ông Ngọc bày tỏ tin tưởng với tinh thần trách nhiệm và năng lực chuyên môn của gần 100.000 hội viên trên cả nước, Hội Luật gia Việt Nam sẽ góp phần quan trọng vào việc xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

AI, deepfake làm gia tăng nguy cơ xâm phạm dữ liệu cá nhân

Thông tin tại hội nghị, Thượng tá Nguyễn Đình Hữu Thi - Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05, Bộ Công an) cho biết, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân được xây dựng trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 đang diễn ra mạnh mẽ với sự phát triển của Internet, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, điện toán đám mây, mạng 5G, Internet vệ tinh, máy tính lượng tử và các nền tảng AI tạo sinh như ChatGPT.

Công nghệ mới mang lại nhiều lợi ích cho phát triển kinh tế - xã hội, thúc đẩy chuyển đổi số và hình thành các hệ sinh thái số như đô thị thông minh, giao thông thông minh, nhà máy thông minh. Tuy nhiên, cùng với đó là những nguy cơ ngày càng gia tăng đối với an ninh mạng, an toàn thông tin và quyền riêng tư của người dân.

Đặc biệt, sự phát triển của AI và công nghệ deepfake cho phép tạo ra hình ảnh, giọng nói giả có độ tương đồng rất cao với người thật, khiến việc nhận biết thật - giả trở nên khó khăn. Công nghệ này đang bị các đối tượng lợi dụng để thực hiện hành vi lừa đảo, giả mạo danh tính, phát tán thông tin sai sự thật và chiếm đoạt tài sản.

Theo Thượng tá Nguyễn Đình Hữu Thi, Việt Nam hiện là một trong những quốc gia có tốc độ phát triển Internet hàng đầu khu vực.

Đến năm 2024, cả nước có hơn 85 triệu người sử dụng Internet, tương đương trên 84% dân số; lưu lượng dữ liệu xuyên biên giới thuộc nhóm cao trên thế giới. Kinh tế số hiện đóng góp khoảng 15-20% GDP và tiếp tục được xác định là động lực tăng trưởng quan trọng trong thời gian tới.

Sự phát triển mạnh mẽ của hạ tầng số và các dịch vụ trực tuyến kéo theo khối lượng dữ liệu cá nhân khổng lồ được thu thập, lưu trữ và xử lý mỗi ngày. Điều này đặt ra yêu cầu cấp bách phải xây dựng hành lang pháp lý đầy đủ nhằm bảo vệ dữ liệu cá nhân, bảo đảm quyền riêng tư của công dân và phục vụ phát triển bền vững nền kinh tế số.

Báo cáo viên cũng cảnh báo nhiều nguy cơ trên không gian mạng hiện nay như tấn công mã độc tống tiền, đánh cắp dữ liệu, lộ lọt bí mật nhà nước, tấn công vào các hệ thống thông tin trọng yếu và mua bán trái phép dữ liệu cá nhân.

Các hình thức tấn công ngày càng tinh vi, có sự liên kết giữa các nhóm tội phạm trong và ngoài nước, gây thiệt hại lớn cho cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp.

Theo ông Thi, dữ liệu hiện đã trở thành một loại tài sản có giá trị đặc biệt. Không chỉ dữ liệu cá nhân của người dân mà các cơ sở dữ liệu chuyên ngành trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng, năng lượng, giao thông, dầu khí hay quốc phòng đều là mục tiêu của các hoạt động xâm nhập, đánh cắp thông tin.

Từ thực tiễn đó, việc ban hành Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, nâng cao trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp trong xử lý dữ liệu, đồng thời tăng cường bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân trên môi trường số.

Ông Thi nhấn mạnh, cùng với việc hoàn thiện pháp luật, các cơ quan, tổ chức và mỗi cá nhân cần nâng cao nhận thức, chủ động áp dụng các biện pháp bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân trước những nguy cơ ngày càng gia tăng trong thời đại số.