Kết quả kinh doanh của startup không hẳn là điều khiến giới đầu tư mạo hiểm muốn rót tiền, họ đặt cược vào cửa khác

Nhiều nhà sáng lập thường rơi vào cái bẫy của sự 'sáng tạo thuần túy' - cố gắng tạo ra những giải pháp hoàn toàn mới nhưng thiếu tính ứng dụng thực tiễn. Chia sẻ dưới góc nhìn của một nhà đầu tư dày dặn kinh nghiệm, ông Hoàng Đức Trung-Phó Tổng Giám đốc điều hành Quỹ VinaCapital Ventures, nhận định rằng hướng đi này cần được đảo chiều.

"Thay vì nghĩ ra sản phẩm mới cho thị trường, các startup ngày nay cần giải quyết các bài toán hiện hữu, cấp thiết", ông nhấn mạnh tại Lễ công bố Tuổi Trẻ Startup Award 2026, diễn ra chiều 12/8.

Theo ông Trung, một giải pháp có giá trị không nằm ở độ phức tạp của công nghệ, mà ở khả năng tháo gỡ điểm nghẽn (pain point) cụ thể. Đơn cử như tìm ra phương thức hỗ trợ để bộ máy chính quyền hoạt động hiệu quả hơn; cách để doanh nghiệp cắt giảm chi phí tối đa; hay giải pháp cho người dân tiếp cận dịch vụ công nhanh chóng, chuẩn xác hơn.

Tuy nhiên, giải quyết một bài toán cục bộ là chưa đủ. Góc nhìn của nhà đầu tư mạo hiểm đòi hỏi giải pháp đó phải có khả năng nhân rộng. Tức là không chỉ gói gọn trong phạm vi một đô thị như TP.HCM mà giải pháp phải sẵn sàng mở rộng ra toàn quốc, thậm chí là vươn tầm quốc tế.

Thước đo của những người rót tiền

Trái với quan niệm phổ biến rằng các quỹ đầu tư chỉ chăm chăm nhìn vào con số doanh thu hay lợi nhuận, đối với các công ty khởi nghiệp giai đoạn đầu, con số tài chính chưa thể nói lên điều gì.

"Đầu tư vào startup thì chúng tôi tìm cái gì? Mọi người thường nghĩ đầu tư là nhìn vào doanh số và lợi nhuận. Nhưng startup thì lấy đâu ra doanh số và lợi nhuận" đại diện VinaCapital Ventures đặt vấn đề tiếp.

Vậy thước đo cốt lõi nằm ở đâu? Thực chất, các quỹ đầu tư 'đặt cược' vào đội ngũ sáng lập. Câu hỏi then chốt mà các chuyên gia thẩm định của VinaCapital Ventures đặt ra là: "Đội ngũ đó có khả năng thực thi những gì họ đã nói hay không?"

Một đội ngũ đạt tiêu chuẩn, theo ông Trung, cần hội tụ đủ 3 yếu:

Thứ nhất là sự am hiểu ngành sâu sắc và đam mê. Không thể giải quyết vấn đề nếu không hiểu rõ ngóc ngách của thị trường.

Thứ hai là năng lực thực thi. Biết cách chuyển hóa tầm nhìn thành các cột mốc có thể định lượng và thực hiện đúng lộ trình đề ra.

Thứ ba là sự kiên trì và tinh thần đoàn kết. Bởi, khởi nghiệp là một cuộc marathon, không phải chạy đua nước rút.

"Không có giấc ngủ nào mà sáng hôm sau thức dậy mọi thứ đã thành công", ông Trung để lại một đúc kết thực tế.

Cuối cùng, một ý tưởng hay và một đội ngũ giỏi vẫn có thể thất bại nếu hoạt động trong thị trường chật hẹp. Các quỹ đầu tư như VinaCapital Ventures luôn săn tìm mô hình kinh doanh có khả năng chạm mốc định giá 100-200 triệu USD.

Trong khi đó, Việt Nam với quy mô 100 triệu dân đang đối mặt với hàng loạt điểm nghẽn về hạ tầng, logistics, chuyển đổi số và an sinh xã hội. Đây chính là vùng không gian mở rộng lớn cho các startup biết chọn bài toán đủ lớn để giải quyết.

"Nhà đầu tư không phải đầu tư cho công ty ngày hôm nay mà muốn đầu tư cho công ty của tương lai", ông Hoàng Đức Trung khẳng định ở cuối phần chia sẻ. "Đừng cố gắng chứng tỏ rằng mình lớn cỡ nào ngày hôm nay, mà hãy nói rằng mình có những tác động như thế nào trong ngày mai".

Trần Chung