Khoan gần 2.800 mét trên núi, phát hiện mỏ dầu quý 130 triệu tấn, mỗi ngày có thể lấy 100.000 thùng, lập kỷ lục cả nước

Trên dãy núi Gabar ở đông nam Thổ Nhĩ Kỳ, nơi từng ít được nhắc đến trên bản đồ dầu khí thế giới, một mũi khoan sâu gần 2.800 m đã mở ra phát hiện được Ankara gọi là mỏ dầu trên bờ lớn nhất trong lịch sử nước này.

Phát hiện nằm tại khu vực Cudi-Gabar, thuộc tỉnh Şırnak, gần biên giới Iraq và Syria, được công bố vào năm 2023. Đây là vùng núi hiểm trở, địa hình phức tạp, từng chịu nhiều hạn chế về an ninh và hạ tầng.

Trong nhiều năm, khu vực này không được thăm dò dầu khí đầy đủ như các bồn trũng lớn khác trên thế giới. Tuy nhiên, tại nơi tưởng như khó tiếp cận này, Tập đoàn Dầu khí Thổ Nhĩ Kỳ TPAO đã khoan giếng Şehit Aybüke Yalçın-1 và gặp một thân dầu lớn trong lòng núi.

Giếng thăm dò được khoan tới tổng chiều sâu 2.771 m. Ở độ sâu này, mũi khoan gặp hơn 162 m tầng chứa dầu nhẹ trong đá carbonate kỷ Phấn Trắng. Dầu có chất lượng khoảng 41 độ API, thuộc nhóm dầu nhẹ, thường được đánh giá cao hơn dầu nặng vì dễ khai thác, vận chuyển và chế biến hơn.

Điểm khiến phát hiện Gabar gây chú ý là vị trí của nó. Không phải ngoài khơi, không nằm dưới sa mạc rộng lớn hay đồng bằng quen thuộc của ngành dầu khí Trung Đông, mỏ dầu này được tìm thấy trong một vùng núi. Để khoan được giếng thăm dò, TPAO phải đưa thiết bị lên khu vực địa hình cao, mở đường, bố trí giàn khoan, bảo đảm hậu cần và vận hành trong điều kiện không thuận lợi như các mỏ dầu truyền thống trên mặt đất bằng phẳng.

Việc tìm thấy dầu trên núi không phải điều bất thường về địa chất, nhưng luôn là bài toán khó về kỹ thuật và chi phí. Dầu khí hình thành trong các bồn trầm tích cổ, sau đó có thể bị uốn nếp, nâng lên hoặc biến dạng cùng các hoạt động kiến tạo.

Vì vậy, trong lòng các dãy núi vẫn có thể tồn tại các cấu trúc bẫy dầu. Vấn đề là xác định đúng vị trí khoan, hiểu được cấu trúc đá dưới lòng đất và bảo đảm giếng khoan đi trúng tầng chứa dầu.

Theo TPAO, phát hiện tại Şehit Aybüke Yalçın có khoảng 1 tỷ thùng dầu tại chỗ. Đây là con số rất lớn đối với Thổ Nhĩ Kỳ, quốc gia lâu nay phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng.

Cudi-Gabar không chỉ có một phát hiện đơn lẻ. Trước Şehit Aybüke Yalçın, khu vực này đã ghi nhận mỏ Şehit Esma Çevik với quy mô hàng trăm triệu thùng. Vì vậy, giới chức Thổ Nhĩ Kỳ xem Gabar là một cụm dầu lớn, có thể trở thành trung tâm sản xuất mới ở đông nam nước này. Việc một khu vực miền núi từng khó khai thác nay liên tục cho kết quả tích cực khiến Ankara coi đây là bước ngoặt trong chiến lược năng lượng nội địa.

Sau giếng phát hiện đầu tiên, TPAO tiếp tục khoan thêm các giếng thẩm lượng và phát triển để xác nhận diện tích phân bố của thân dầu. Với một mỏ trên núi, việc phát triển không chỉ là khoan thêm giếng. Nhà khai thác còn phải xây đường, đường ống, bể chứa, trạm xử lý, hệ thống điện và các cơ sở vận chuyển dầu ra khỏi khu vực địa hình phức tạp.

Sản lượng từ Gabar đã tăng nhanh trong thời gian ngắn. Giới chức Thổ Nhĩ Kỳ từng cho biết khu vực này có thể đạt mục tiêu 100.000 thùng/ngày khi phát triển đầy đủ khoảng 100 giếng. Các số liệu gần đây cho thấy sản lượng tại Gabar đã lên mức hàng chục nghìn thùng/ngày, có nguồn nêu khoảng 71.000–81.000 thùng/ngày. Với một nước phải nhập khẩu phần lớn dầu thô, đây là mức đóng góp đáng kể, dù chưa đủ để thay đổi hoàn toàn cán cân năng lượng.

Gabar là dự án dầu đá phiến hay sử dụng nứt vỉa thủy lực quy mô lớn như ở Mỹ. Trọng tâm kỹ thuật nằm ở khoan thăm dò và khoan phát triển trên đất liền, dựa vào dữ liệu địa chất - địa vật lý để xác định cấu trúc dưới lòng núi. Giếng Şehit Aybüke Yalçın-1 cho thấy mô hình này đã thành công khi khoan trúng tầng carbonate chứa dầu nhẹ ở độ sâu gần 2,8 km.

Phát hiện Gabar mang ý nghĩa vượt ra ngoài một mỏ dầu. Mỏ dầu đã giúp Thổ Nhĩ Kỳ củng cố mục tiêu giảm phụ thuộc nhập khẩu năng lượng.

Diệp Vy

Theo Daily Sabah