Không cần khoan sâu, láng giềng Việt Nam vừa tìm thấy mỏ đá quý ngay trên mặt đất, độ tinh khiết vượt ngưỡng bình thường đến 99,995%

Kết quả nghiên cứu công bố trong tháng 4 cho thấy các khối leucogranite ở khu vực Định Nhật có tiềm năng tạo ra thạch anh với độ tinh khiết trên 99,995% silica, vượt ngưỡng cần thiết cho nhiều ứng dụng công nghệ cao.

Thạch anh siêu tinh khiết là một nguyên liệu hiếm và có giá trị rất cao vì đòi hỏi hàm lượng silica cực lớn, thường từ 99,9% trở lên. Nhờ khả năng chịu nhiệt, chống ăn mòn, cách điện tốt và độ giãn nở nhiệt thấp, vật liệu này được dùng để sản xuất polysilicon cho pin mặt trời, nồi nấu thạch anh trong chế tạo bán dẫn, cùng các linh kiện điện tử và quang học chính xác.

Nhóm tác giả từ Đại học Khoa học và Công nghệ Trung Quốc và Cục Khảo sát Địa chất Trung Quốc nhận định phát hiện ở Tây Tạng mở ra cơ hội quan trọng để Trung Quốc phát triển nguồn thạch anh cao cấp trong nước và củng cố an ninh tài nguyên chiến lược.

Điểm đáng chú ý là lâu nay Trung Quốc vẫn phải phụ thuộc lớn vào nguồn cung bên ngoài đối với loại khoáng sản này, dù nước này đang thống trị nhiều khâu trong chuỗi sản xuất pin mặt trời và điện tử.

Trung Quốc là nước nhập khẩu thạch anh siêu tinh khiết lớn nhất thế giới và phần đáng kể nguồn cung toàn cầu đến từ Spruce Pine, bang North Carolina, Mỹ. Chính sự tập trung nguồn cung này khiến chuỗi cung ứng dễ tổn thương trước các cú sốc địa chính trị, thời tiết cực đoan hoặc gián đoạn khai thác.

Phát hiện mới ở Tây Tạng vì thế có ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi địa chất thuần túy. Nhóm nghiên cứu đã khảo sát các đá leucogranite ở khu vực Định Nhật và nhận thấy tạp chất trong thạch anh có thể được loại bỏ hiệu quả qua quy trình tinh chế, tạo ra sản phẩm cuối cùng đạt ít nhất 99,995%, thậm chí còn cao hơn nếu tiếp tục tối ưu công nghệ tinh sạch.

Các tác giả cho rằng sự phân bố rộng của leucogranite ở Tây Tạng biến khu vực này thành đối tượng nghiên cứu lý tưởng để Trung Quốc tìm kiếm bước đột phá mới về tài nguyên thạch anh siêu tinh khiết.

Thực tế, Bắc Kinh đã bắt đầu nhìn thạch anh siêu tinh khiết như một tài nguyên chiến lược trong vài năm gần đây. Năm 2025, Bộ Tài nguyên Thiên nhiên Trung Quốc đã xếp thạch anh siêu tinh khiết thành khoáng sản khai thác thứ 174 của nước này, sau khi nguồn có thể khai thác đầu tiên được phát hiện ở Hà Nam năm 2020 và thêm một nguồn khác được tìm thấy ở Tân Cương năm 2021.

Sau các phát hiện đó, giới chức Trung Quốc tuyên bố sẽ tăng tốc thăm dò thêm trên phạm vi cả nước. Phát hiện tại Tây Tạng vì vậy có thể được xem là bước nối tiếp trong chiến lược nội địa hóa nguồn nguyên liệu vốn lâu nay bị xem là điểm yếu.

Về mặt địa chất, leucogranite là một dạng đá granite sáng màu, giàu thạch anh. Thạch anh là khoáng vật phổ biến thứ hai trong vỏ lục địa Trái Đất, nhưng loại đạt độ tinh khiết cực cao để dùng cho bán dẫn và quang điện lại rất hiếm.

Chính vì thế, không phải cứ có nhiều thạch anh là sẽ có nguồn cung phù hợp cho ngành công nghệ cao. Điều mà nhóm nghiên cứu Trung Quốc nhấn mạnh là mẫu leucogranite ở Tây Tạng không chỉ giàu thạch anh, mà còn có tiềm năng tinh chế thành loại vật liệu đáp ứng yêu cầu công nghiệp cao cấp.

Ở góc độ công nghiệp, phát hiện này đặc biệt quan trọng với Trung Quốc vì nước này vừa là cường quốc pin mặt trời, vừa là trung tâm sản xuất điện tử lớn của thế giới. Một nguồn nguyên liệu trong nước ổn định hơn có thể giúp giảm rủi ro chi phí và nguồn cung cho các ngành then chốt.

Dù vậy, từ phát hiện địa chất đến khai thác thương mại quy mô lớn vẫn là một chặng đường dài, vì còn phụ thuộc vào đánh giá trữ lượng, chi phí tinh chế, tác động môi trường và hiệu quả kinh tế.

Vu Lam

Theo SCMP