Không phá dỡ, Trung Quốc gắn 198 ‘chân’ dưới ngôi trường 7.600 tấn, khiến cả tòa nhà tự 'đi bộ' 62 mét

Công trình là trụ sở cũ của Trường tiểu học Lagena, tòa nhà 5 tầng xây năm 1935 tại quận Hoàng Phố, trong khu vực từng thuộc Tô giới Pháp ở Thượng Hải. Với trọng lượng khoảng 7.600 tấn và bố cục hình chữ T, tòa nhà được xem là một trong những ca di dời công trình phức tạp nhất tại thành phố này.

Chiến dịch hoàn tất ngày 15/10/2020, sau 18 ngày. Thay vì cắt nhỏ, tháo dỡ hoặc trượt thẳng trên ray, nhóm kỹ sư đã dùng hệ thống “bộ đi cơ khí” gồm 198 điểm đỡ, giúp công trình dịch chuyển theo đường cong và xoay gần 21 độ để tới vị trí mới trong cùng khu đất.

Hình ảnh tòa nhà nặng hàng nghìn tấn “bước đi” giữa khu trung tâm sau đó lan truyền rộng rãi trên các nền tảng video. Về kỹ thuật, đó không phải phép màu, mà là tổ hợp của kích thủy lực, cảm biến, tính toán tải trọng và điều khiển đồng bộ.

Theo truyền thông Trung Quốc, trước khi di dời, đội thi công đào và gia cố phần móng, sau đó lắp các “chân” cơ khí bên dưới tòa nhà. Mỗi chân hoạt động như một điểm đỡ có thể nâng, hạ và tiến từng nhịp nhỏ. Các chân được chia thành nhóm, luân phiên chịu lực và dịch chuyển, mô phỏng động tác bước đi.

Tòa nhà được nâng lên khoảng 70 cm so với nền cũ trước khi bắt đầu di chuyển. Sau đó, hệ thống cơ khí đưa công trình rời vị trí ban đầu theo hướng tây bắc, đi trên một quỹ đạo cong dài 61,7 mét và xoay 20,97 độ. Toàn bộ thao tác được thực hiện trong một lần di dời, thay vì tách thành nhiều giai đoạn lớn.

Khó khăn chính nằm ở hình dạng bất thường của công trình. Nếu là một khối vuông vức, việc đặt lên ray hoặc xe rơ-moóc chuyên dụng sẽ đơn giản hơn. Nhưng Trường Lagena có mặt bằng chữ T, khiến tải trọng phân bố không đều. Khi di chuyển, mỗi phần móng chịu lực khác nhau, làm tăng nguy cơ nứt vỡ hoặc xoắn biến dạng nếu lực không được kiểm soát đồng thời.

Đó là lý do phương án “đi bộ” được lựa chọn. Hệ thống chân cơ khí cho phép từng cụm điểm đỡ điều chỉnh linh hoạt theo hướng di chuyển và trạng thái chịu lực của tòa nhà. Nhờ vậy, công trình không chỉ trượt thẳng, mà có thể vừa tiến vừa xoay, phù hợp với không gian chật hẹp của dự án đô thị.

Việc di dời cũng phản ánh cách các thành phố lớn của Trung Quốc xử lý bài toán giữa bảo tồn và phát triển. Tòa nhà Lagena không phải di tích cấp quốc gia, nhưng được quận Hoàng Phố xếp vào nhóm công trình có giá trị lịch sử.

Sau năm 1949, nơi này tiếp tục được sử dụng làm trường học trong nhiều thập kỷ, đổi tên nhiều lần và từ năm 1995 là cơ sở của Trường Bile cho đến khi hoạt động giáo dục được chuyển đi năm 2018.

Khi dự án Pacific Xintiandi Commercial Center được triển khai năm 2019, tòa nhà cũ nằm trong phạm vi quy hoạch xây dựng. Thay vì phá bỏ, chính quyền và đơn vị phát triển chọn phương án bảo tồn bằng cách di dời nguyên khối.

Khu đất quanh tòa nhà sau đó trở thành một phần của tổ hợp thương mại - văn phòng mới tại khu Tân Thiên Địa, gần công viên Thái Bình Kiều và đường Hoài Hải, một trong những trục mua sắm nổi tiếng nhất Thượng Hải.

Dự án Pacific Xintiandi, còn được gọi là CPIC Xintiandi Commercial Center, gồm tháp văn phòng, khu bán lẻ, không gian văn hóa, công viên công cộng và các công trình lịch sử được giữ lại.

Theo thông tin của các đơn vị thiết kế, tổ hợp này có diện tích xây dựng khoảng 390.000 m2. Trong đó, các khối văn phòng, khu thương mại, tuyến phố bán lẻ và không gian văn hóa được kết nối với các công trình cũ nhằm tạo nên một khu đô thị hỗn hợp. Tòa tháp chính của Pacific Xintiandi Commercial Center đã hoàn thành năm 2024, cao gần 250 mét với 49 tầng.

Vụ di dời này không phải lần đầu Thượng Hải chuyển nhà cổ bằng công nghệ cơ khí. Năm 2018, hệ thống của Evolution Shift từng được dùng để di dời chùa Ngọc Phật khoảng 31 mét. Nhưng với khối lượng 7.600 tấn, hình dạng chữ T và yêu cầu vừa dịch chuyển vừa xoay, Trường Lagena là thử thách phức tạp hơn nhiều.

Vu Lam

Theo The Urban Developer