Không phải gạo hay ngô, một loại lương thực quan trọng của thế giới đang đón sóng gió: Giá tăng cao nhất 2 năm, Nga - Ukraine là 'ông trùm' của thế giới

Xung đột giữa Nga và Ukraine đang tiếp tục làm gián đoạn hoạt động xuất khẩu nông sản qua Biển Đen, gây sức ép lên nguồn cung lúa mì toàn cầu và làm gia tăng chi phí logistics.

Theo các chuyên gia được World Grain phỏng vấn, việc các cảng và hạ tầng xuất khẩu liên tục bị tấn công khiến chuỗi cung ứng ngũ cốc tại một trong những khu vực xuất khẩu lớn nhất thế giới đối mặt nhiều rủi ro.

Ông Tanner Ehmke, chuyên gia kinh tế trưởng về ngũ cốc và hạt có dầu của CoBank, cho biết các cảng thay thế không đủ năng lực xử lý lượng hàng hóa tồn đọng. Theo ông, người mua trên toàn cầu buộc phải chuyển sang các nguồn cung có mức độ rủi ro thấp hơn, khiến nguồn cung lúa mì thế giới ngày càng thắt chặt.

Theo liên đoàn nông dân lớn nhất Ukraine, năng lực xuất khẩu ngũ cốc qua Biển Đen của nước này đã giảm khoảng 1/3. Kernel - một trong những doanh nghiệp xuất khẩu nông sản lớn nhất Ukraine - cũng phải tạm dừng một phần hoạt động sau khi cơ sở hạ tầng tại các cảng Odessa và Chornomorsk bị hư hại.

Ông Stephen Nicholson, chiến lược gia toàn cầu về ngũ cốc của Rabobank, cho rằng việc khôi phục các cơ sở này sẽ mất nhiều thời gian. Ngay cả khi hoạt động xuất khẩu được nối lại, chi phí vận chuyển vẫn sẽ tăng do phí bảo hiểm và cước tàu biển cao hơn.

Trong khi Ukraine đã mở rộng xuất khẩu bằng đường sắt, đường bộ và tuyến sông Danube, Nga gặp nhiều khó khăn hơn trong việc thay thế tuyến Biển Azov. Theo ông Ehmke, nếu khoảng 25% năng lực xuất khẩu của Nga bị gián đoạn, lượng ngũ cốc tồn kho trong nước sẽ tăng mạnh vì thiếu năng lực vận chuyển đến các cảng khác.

Ông cảnh báo lượng tồn kho lớn không chỉ đẩy giá lúa mì tăng mà còn có thể khiến nông dân Nga và Ukraine thu hẹp diện tích gieo trồng trong vụ mùa năm 2027 nếu không tiêu thụ được sản phẩm.

Giữa tháng 7, giá lúa mì kỳ hạn đã tăng lên khoảng 7 USD/bushel, mức cao nhất kể từ tháng 5/2024. Tuy nhiên, ông Nicholson cho rằng thị trường vẫn có khả năng tự điều chỉnh khi nguồn cung mới từ các vụ thu hoạch trên thế giới được bổ sung.

Theo dự báo của Cơ quan Dịch vụ Nông nghiệp Nước ngoài (FAS) thuộc Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), Nga sẽ sản xuất khoảng 88,5 triệu tấn lúa mì và xuất khẩu khoảng 47 triệu tấn trong niên vụ 2026-2027. Tuy nhiên, thách thức hiện nay không nằm ở sản lượng mà ở khả năng đưa ngũ cốc ra thị trường.

Việc nguồn cung từ Biển Đen bị gián đoạn cũng buộc nhiều quốc gia nhập khẩu, đặc biệt ở Trung Đông và Bắc Phi, phải tìm nguồn thay thế. Theo các chuyên gia, Mỹ, Canada và Kazakhstan có cơ hội gia tăng xuất khẩu lúa mì, trong khi Mỹ và Brazil cũng có thể mở rộng thị phần ngô khi Ukraine gặp khó khăn trong hoạt động xuất khẩu.

Như Quỳnh