Không phải Nga hay Trung Đông, đây mới là 'phao cứu sinh' năng lượng lớn nhất của thế giới lúc này

Dầu Mỹ bất ngờ trở thành lựa chọn thay thế số một của châu Á, giúp Washington vượt Saudi Arabia để trở lại vị trí nhà xuất khẩu dầu thô lớn nhất thế giới.

Trong 9 tuần gần đây, hơn 250 triệu thùng dầu thô từ Mỹ đã được xuất khẩu ra thị trường quốc tế. Các chuyến tàu liên tục rời Alaska, Texas và vùng Vịnh Mexico để tới Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan, Singapore, thậm chí Australia, trong bối cảnh dòng chảy dầu từ Trung Đông bị bóp nghẹt bởi bất ổn tại Hormuz.

Sự thay đổi đặc biệt rõ tại Nhật Bản. Trước chiến sự, nước này phụ thuộc khoảng 90% nguồn cung dầu từ Trung Đông. Nhưng chỉ vài ngày sau khi các hợp đồng giao dầu tháng 6 được mở bán, các nhà máy lọc dầu Nhật đã nhanh chóng mua ít nhất 8 triệu thùng dầu Mỹ. Tại Hàn Quốc – khách hàng mua dầu Mỹ lớn thứ hai thế giới nhu cầu vẫn duy trì ở mức cao.

Trong ngắn hạn, Mỹ gần như là nguồn cung thay thế quy mô lớn duy nhất. Dù UAE và Oman vẫn còn xuất khẩu hạn chế, sản lượng không đủ bù đắp cú sốc nguồn cung. Trong khi đó, các nhà xuất khẩu khác như Brazil lại không cung cấp đúng loại dầu thô mà nhiều nhà máy lọc dầu châu Á cần.

Tuy nhiên, vai trò “cứu cánh cuối cùng” này đang tạo sức ép lớn lên chính nước Mỹ.

Tồn kho dầu và nhiên liệu của Mỹ đã giảm liên tiếp 4 tuần, tổng cộng mất khoảng 52 triệu thùng, xuống dưới mức trung bình lịch sử. Sản lượng khai thác trong nước thậm chí còn giảm khoảng 100.000 thùng/ngày kể từ khi xung đột bùng phát, cho thấy ngành dầu đá phiến chưa sẵn sàng tăng tốc mạnh dù giá dầu leo thang.

Áp lực nguồn cung toàn cầu cũng chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Giá dầu Brent đã tăng khoảng 50% kể từ đầu chiến sự, có thời điểm vượt 126 USD/thùng – cao nhất kể từ năm 2022.

Các tập đoàn năng lượng lớn bắt đầu phát tín hiệu cảnh báo. CEO Chevron Mike Wirth cho biết hệ thống năng lượng toàn cầu đang chịu “áp lực cực độ”, trong khi ConocoPhillips cảnh báo nguy cơ thiếu hụt dầu nghiêm trọng đang đến gần.

Một vấn đề khác là năng lực xuất khẩu của Mỹ cũng không vô hạn. Dù công suất lý thuyết được nhắc tới gần 10 triệu thùng/ngày, giới giao dịch cho rằng mức duy trì thực tế chỉ quanh 6 triệu thùng/ngày, tối đa khoảng 7 triệu thùng/ngày trong thời gian ngắn, do hạn chế về tàu vận chuyển, cảng biển và logistics ngoài khơi.

Đáng chú ý, thị trường tài chính đã bắt đầu đặt cược vào kịch bản cực đoan hơn: Washington có thể phải cân nhắc hạn chế xuất khẩu dầu nếu giá nhiên liệu trong nước tiếp tục tăng mạnh.

Hiện chính quyền Tổng thống Donald Trump vẫn bác bỏ khả năng này, khẳng định Mỹ sẽ tiếp tục đẩy mạnh xuất khẩu dầu, khí tự nhiên, diesel và xăng ra toàn cầu.

Hữu Bách