Lần đầu tiên siêu tập đoàn 8 tỷ USD thuê máy bay chở 100 tấn rau quả Việt, tin cực vui cho doanh nghiệp xuất khẩu sang Trung Đông

Trong bối cảnh căng thẳng leo thang tại Trung Đông, chuỗi cung ứng toàn cầu liên tục bị gián đoạn, thị trường này lại đang phát đi những tín hiệu rất khác: nhu cầu nhập khẩu hàng hóa, đặc biệt là nông sản, gia tăng mạnh.

Sự kiện Tập đoàn Lulu Group International thuê máy bay vận chuyển gần 100 tấn nông sản Việt Nam sang UAE được xem là một dấu mốc đáng chú ý. Theo ông Nguyễn Tuấn Việt - Tổng Giám đốc VIETGO, đây đồng thời là cơ hội vàng cho các doanh nghiệp xuất khẩu trong nước.

Thưa ông, trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị liên quan đến Trung Đông, chuỗi cung ứng toàn cầu bị gián đoạn, ông đánh giá như thế nào về sự thay đổi nhu cầu nhập khẩu nông sản của khu vực này? Liệu đây là cơ hội ngắn hạn hay có thể trở thành xu hướng dài hạn cho doanh nghiệp Việt?

Nếu nhìn một cách tổng thể, xung đột địa chính trị luôn tạo ra hai hiệu ứng song song: gián đoạn nguồn cung và gia tăng nhu cầu dự trữ. Trung Đông hiện nay đang chịu cả hai tác động này.

Nhiều tuyến vận tải chiến lược bị ảnh hưởng khiến nguồn cung từ một số khu vực truyền thống bị gián đoạn hoặc chậm trễ. Điều này buộc các nhà nhập khẩu phải tìm kiếm những nguồn cung thay thế ổn định hơn.

Việc một tập đoàn lớn của UAE thuê máy bay để chở 100 tấn nông sản Việt Nam là một tín hiệu cực kỳ rõ ràng. Đặc thù của khu vực Trung Đông là họ nhập khẩu gần như 100% nhu cầu tiêu dùng.

Trong bối cảnh xung đột, nhu cầu ăn uống và tiêu thụ hàng hóa không bao giờ dừng lại, họ chỉ chuyển dịch từ dạng này sang dạng khác. Ví dụ: Thay vì nhập hoa quả tươi, họ chuyển sang các loại hoa quả có thể bảo quản lâu hơn. Thay vì đi đường biển, họ chấp nhận chuyển sang đường hàng không.

Với những quốc gia giàu có như UAE, nơi có GDP và thu nhập quốc gia rất lớn, lại tập trung nhiều tỷ phú, triệu phú thế giới, việc họ chấp nhận chi phí logistics đắt đỏ để đảm bảo nguồn cung nhu yếu phẩm là điều hoàn toàn bình thường. Điều này cũng cho thấy nông sản Việt Nam đã có uy tín và vị thế nhất định, trở thành thói quen tiêu dùng khó thay thế của người dân nơi đây.

Sự kiện Lulu Group International thuê máy bay vận chuyển gần 100 tấn nông sản Việt sang UAE được xem là tín hiệu rất tích cực. Theo ông, động thái này phản ánh điều gì về vị thế của nông sản Việt trên thị trường Trung Đông?

Đây là một tín hiệu rất đáng chú ý, bởi vận chuyển hàng không là phương thức có chi phí cao, chỉ được lựa chọn khi hội tụ đủ ba yếu tố: nhu cầu cấp bách, giá trị hàng hóa phù hợp và niềm tin vào chất lượng nguồn cung.

Việc một tập đoàn bán lẻ lớn như Lulu quyết định sử dụng đường hàng không cho nông sản Việt Nam cho thấy hai điều:

Thứ nhất, thị trường Trung Đông đang thực sự cần nguồn cung nhanh, tươi và ổn định.

Thứ hai, nông sản Việt Nam đã vượt qua một "ngưỡng niềm tin" nhất định để được lựa chọn trong những đơn hàng có yêu cầu cao về thời gian và chất lượng.

Nông sản Việt Nam hiện đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống của người dân Trung Đông.

Bên cạnh thói quen tiêu dùng, sự kiện này còn minh chứng cho hiệu quả của Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) giữa Việt Nam và UAE. Đây là một thắng lợi lớn trong lĩnh vực ngoại giao và đàm phán thương mại của Bộ Công Thương cũng như Chính phủ, tạo tiền đề tích cực cho giao thương giữa hai quốc gia.

Tuy nhiên, chúng ta cũng cần nhìn nhận một cách thận trọng: đây mới là tín hiệu mở đầu. Để biến những chuyến bay đơn lẻ thành dòng chảy thương mại ổn định, doanh nghiệp Việt cần nâng cấp toàn diện từ chất lượng sản phẩm đến năng lực logistics và khả năng đáp ứng đơn hàng lớn.

Trong điều kiện xung đột khiến chi phí vận tải biển tăng cao, thời gian kéo dài và rủi ro tuyến đường qua các điểm nóng, ông đánh giá đâu là giải pháp logistics tối ưu cho doanh nghiệp Việt khi tiếp cận thị trường Trung Đông: chuyển dịch sang đường hàng không, đa dạng hóa tuyến vận tải hay xây dựng trung tâm trung chuyển tại khu vực?

Trong điều kiện xung đột kéo dài hơn dự kiến, việc những quốc gia nhập khẩu 100% và sở hữu nguồn ngoại tệ dồi dào như UAE chủ động tìm đến các phương thức logistics đắt đỏ là điều dễ hiểu. Họ không có cách nào khác khi vận tải biển bị ảnh hưởng nặng nề bởi chiến sự, làm tăng rủi ro và thời gian vận chuyển.

Dù chi phí cho các mặt hàng rau củ quả tươi bị đội lên rất nhiều, nhưng vì đây là nhu cầu không thể thiếu, người mua buộc phải chấp nhận. Tại Trung Đông, người ta vẫn thường nói "không gì là không thể xảy ra". Việc họ chủ động chuyển sang đường hàng không chính là giải pháp thích nghi tối ưu để duy trì chuỗi cung ứng trong bối cảnh hiện tại.

Không có một "công thức chung" cho tất cả, nhưng có thể nhìn theo hướng kết hợp ba giải pháp.

Thứ nhất, đa dạng hóa tuyến vận tải là điều bắt buộc. Doanh nghiệp không nên phụ thuộc vào một hành lang logistics duy nhất, đặc biệt là các tuyến đi qua khu vực nhạy cảm.

Thứ hai, kết hợp linh hoạt giữa đường biển và đường hàng không. Với các mặt hàng có giá trị cao, dễ hư hỏng như trái cây tươi, có thể sử dụng hàng không trong giai đoạn đầu để thâm nhập thị trường và xây dựng thương hiệu, sau đó chuyển dần sang đường biển khi đã có hệ thống phân phối ổn định.

Thứ ba, về dài hạn, cần tính đến việc xây dựng các điểm trung chuyển tại khu vực, đặc biệt là tại UAE nơi được xem như "hub logistics" của Trung Đông. Điều này giúp rút ngắn thời gian giao hàng và tăng khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng.

Nông sản Việt Nam đang có lợi thế rõ rệt. Tuy nhiên, để thâm nhập sâu hơn vào thị trường Trung Đông vốn có yêu cầu đặc thù về tiêu chuẩn Halal, bảo quản và chuỗi phân phối, doanh nghiệp Việt cần chuẩn bị những gì để không chỉ "bán được hàng" mà còn xây dựng thị phần bền vững?

Việt Nam đang có lợi thế rõ rệt tại Trung Đông về khoảng cách địa lý và là địa chỉ tin cậy cung cấp các sản phẩm nhiệt đới từ châu Á. Về tiêu chuẩn Halal, tôi muốn nhấn mạnh rằng không phải sản phẩm nào cũng bắt buộc phải có. Thực tế, tiêu chuẩn thường chỉ được siết chặt khi người mua có nhiều sự lựa chọn. Còn trong thời kỳ chiến sự, khi nguồn cung khan hiếm, các tiêu chuẩn kỹ thuật có thể được chủ động nới lỏng hoặc "mắt nhắm mắt mở" để ưu tiên việc có hàng.

Lúc này, điều quan trọng nhất là doanh nghiệp Việt phải chủ động liên hệ, nhiệt tình chào hàng. Chúng ta có 3 lợi thế lớn:

Người tiêu dùng đã quen thuộc với sản phẩm Việt.

Danh mục hàng nhiệt đới phong phú.

Lợi thế từ FTA giúp giảm hoặc miễn thuế ở đầu nhập khẩu.

Từ góc độ một doanh nghiệp kết nối xuất khẩu như VIETGO, ông nhìn nhận đâu là "cửa sổ cơ hội" lớn nhất cho doanh nghiệp Việt trong 6 - 12 tháng tới tại thị trường Trung Đông? Và nếu không tận dụng kịp thời, chúng ta có thể bỏ lỡ điều gì?

Từ kinh nghiệm xúc tiến xuất khẩu, tôi nhận thấy cơ hội lớn nhất lúc này là doanh nghiệp phải bám sát các thương lái Trung Đông. Họ không dừng nhập khẩu mà chỉ chuyển dịch giữa các mặt hàng, phương thức logistics và nhu cầu khác nhau.

Đặc biệt, sau khi xung đột hạ nhiệt, sẽ có một làn sóng tái thiết đất nước cực kỳ lớn. Đây là "thời điểm vàng" để bán các mặt hàng tiêu dùng, nguyên phụ liệu, dệt may và đặc biệt là vật liệu xây dựng (xi măng, sắt thép, gỗ, tấm lợp, đồ nội thất). 

Đây là những nhóm hàng luôn "sốt" sau chiến sự và các doanh nghiệp hãy giữ liên lạc liên tục với các thương lái. Thiết lập quan hệ trực tiếp, liên tục với các nhà nhập khẩu lớn tại Trung Đông. Thị trường Trung Đông hiện không có rào cản kỹ thuật quá lớn; chỉ cần sản phẩm dùng được, ăn được và đáp ứng đúng nhu cầu là họ sẵn sàng trả giá cao. Nếu không tận dụng ngay, chúng ta sẽ bỏ lỡ một cơ hội tuyệt vời không thể tốt hơn.

Khánh Vy