Láng giềng Việt Nam mở rộng mạng lưới tàu cao tốc lớn nhất thế giới: Đi quãng đường tương đương Hà Nội - TPHCM chưa đầy 4 tiếng, cạnh tranh với hàng không

Trung Quốc đang tiếp tục mở rộng mạng lưới đường sắt cao tốc với tổng chiều dài đạt 50.400 km vào tháng 1/2026. Các đoàn tàu thương mại hiện có thể vận hành ở tốc độ lên tới 350 km/h, trong khi mẫu tàu CR450 đang được thử nghiệm ở tốc độ trên 450 km/h.

Trên tuyến Bắc Kinh - Thượng Hải, một trong những tuyến đường sắt cao tốc quan trọng nhất của Trung Quốc, quãng đường khoảng 1.318 km có thể được hoàn thành trong hơn 4 giờ. Tuyến đường kết nối hai trung tâm kinh tế lớn của nước này và cho thấy vai trò ngày càng lớn của đường sắt cao tốc trong hệ thống giao thông nội địa.

Theo số liệu được Le Monde dẫn từ Tổng công ty Đường sắt Nhà nước Trung Quốc, mạng lưới đường sắt cao tốc của nước này đạt khoảng 50.400 km vào tháng 1/2026, tương đương khoảng 70% tổng chiều dài đường sắt cao tốc đang được khai thác trên toàn cầu.

Quá trình phát triển đường sắt cao tốc Trung Quốc bắt đầu với tuyến Bắc Kinh - Thiên Tân, đưa vào khai thác năm 2008 trong thời điểm diễn ra Olympic Bắc Kinh. Từ đó, mạng lưới được mở rộng nhanh chóng nhờ đầu tư lớn vào cơ sở hạ tầng, công nghệ và năng lực sản xuất trong nước.

Trong giai đoạn thực hiện Kế hoạch 5 năm lần thứ 14, từ năm 2021 đến 2025, mạng lưới đường sắt cao tốc của Trung Quốc tăng khoảng 33%. Riêng năm 2025, nước này bổ sung thêm 2.862 km đường sắt cao tốc.

Quy mô mạng lưới cũng đi kèm lượng hành khách lớn. Năm 2025, các tuyến đường sắt cao tốc Trung Quốc ghi nhận khoảng 4,26 tỷ lượt hành khách.

Mạng lưới hiện phủ tới khoảng 97% số thành phố của Trung Quốc có dân số trên 500.000 người. Nhờ đó, các trung tâm kinh tế, đô thị lớn và nhiều khu vực công nghiệp được kết nối trong cùng một hệ thống vận tải đường sắt.

Bên cạnh mở rộng mạng lưới, Trung Quốc cũng đang phát triển các thế hệ tàu cao tốc mới nhằm tăng tốc độ vận hành và cải thiện hiệu quả sử dụng năng lượng.

Trong số đó, CR450 là mẫu tàu được phát triển cho thế hệ đường sắt cao tốc tiếp theo. Trong các cuộc thử nghiệm ngày 20/10/2025, đoàn tàu này đạt tốc độ 453 km/h, cao hơn đáng kể so với tốc độ vận hành thương mại phổ biến hiện nay.

Theo các thông tin kỹ thuật được công bố, CR450 sử dụng thân tàu với vật liệu sợi carbon và hợp kim magie, cùng nhiều hệ thống cảm biến và công nghệ điều khiển mới. Hệ thống kéo sử dụng nam châm vĩnh cửu cũng được thiết kế nhằm giảm trọng lượng, lực cản khí động học và mức tiêu thụ năng lượng.

Quá trình phát triển này cũng phản ánh xu hướng tăng tỷ lệ nội địa hóa trong ngành đường sắt cao tốc Trung Quốc. Sau giai đoạn tiếp thu công nghệ từ các đối tác nước ngoài, các doanh nghiệp trong nước đã phát triển và sản xuất ngày càng nhiều linh kiện, hệ thống điều khiển và thiết bị quan trọng cho các thế hệ tàu mới.

Sự mở rộng của mạng lưới đường sắt cao tốc đang tác động rõ hơn đến vận tải hàng không nội địa Trung Quốc, đặc biệt trên các tuyến có khoảng cách ngắn và trung bình.

Theo khảo sát của Cirium Ascend Consultancy công bố ngày 20/8/2025, tỷ trọng các chuyến bay nội địa có khoảng cách dưới 800 km tại Trung Quốc giảm từ 26,4% trong quý I/2011 xuống 15,9% trong quý I/2025.

Một yếu tố được công ty tư vấn này đề cập là vị trí của các nhà ga. Các ga đường sắt cao tốc thường nằm cách khu vực trung tâm thành phố khoảng 10-15 km, trong khi khoảng cách từ trung tâm đến các sân bay lớn có thể lên tới 25-40 km.

Như Quỳnh