Láng giềng Việt Nam xây siêu trung tâm năng lượng mới ngay cửa ngõ châu Á, tham vọng chưa từng có

Theo OilPrice, dự án Maharani Freeport tại bờ tây nam Malaysia đang được định vị như một trung tâm lưu trữ và trung chuyển năng lượng chiến lược thế hệ mới. Không chỉ đơn thuần là một cảng dầu khí, dự án này hướng tới mô hình “hạ tầng chống chịu khủng hoảng” – điều còn khá hiếm tại Đông Nam Á.

Không chỉ là cảng dầu khí thông thường 

Maharani Freeport được quy hoạch để phục vụ nhiều chức năng cùng lúc như lưu trữ dầu khí ngoài khơi, sang tải trực tiếp giữa các tàu (ship-to-ship transfer), pha trộn nhiên liệu, tiếp nhiên liệu hàng hải và hỗ trợ tái định tuyến khẩn cấp khi các tuyến vận tải huyết mạch gặp sự cố.

Điểm đặc biệt nằm ở chỗ dự án không tập trung vào việc xây dựng một siêu cảng truyền thống, mà hướng đến tạo ra “trạm dự phòng chiến lược” cho toàn bộ chuỗi cung ứng năng lượng châu Á.

Trong bối cảnh rủi ro địa chính trị ngày càng gia tăng, giới phân tích cho rằng mô hình này có thể trở thành xu hướng mới của ngành năng lượng toàn cầu.

Trước đây, thị trường dầu khí chủ yếu vận hành theo logic tối ưu tốc độ và chi phí vận chuyển. Tuy nhiên, các cuộc tấn công tàu thương mại tại Biển Đỏ, nguy cơ phong tỏa eo Hormuz hay chi phí bảo hiểm hàng hải tăng mạnh đang buộc các quốc gia phải ưu tiên khả năng ứng phó khủng hoảng.

Điều đó khiến các trung tâm lưu trữ và trung chuyển linh hoạt trở thành tài sản chiến lược.

Maharani Freeport được đánh giá sở hữu vị trí đặc biệt khi nằm gần một trong những tuyến hàng hải năng lượng nhộn nhịp nhất thế giới, đồng thời có lợi thế tiếp cận mạng lưới vận tải của Đông Nam Á.

Tham vọng trở thành “Fujairah mới” của châu Á 

Theo OilPrice, nếu được triển khai đúng kế hoạch, Maharani Freeport có thể trở thành một trong những trung tâm lưu trữ và trung chuyển năng lượng ngoài khơi lớn nhất khu vực, đóng vai trò tương tự Fujairah của UAE – nơi từng chỉ là điểm logistics phụ nhưng sau khủng hoảng Hormuz đã trở thành mắt xích cực kỳ quan trọng của thị trường dầu khí toàn cầu.

Một điểm đáng chú ý khác là dự án không chỉ phục vụ dầu thô hay LNG truyền thống. Malaysia được cho là muốn biến nơi đây thành nền tảng năng lượng đa nhiên liệu cho tương lai, bao gồm ammonia, methanol, biofuel và các loại nhiên liệu hàng hải mới.

Điều này có thể giúp nước này chen chân vào cuộc cạnh tranh trung tâm năng lượng khu vực vốn lâu nay do Singapore thống trị.

Singapore hiện vẫn là trung tâm giao dịch và tiếp nhiên liệu hàng hải lớn nhất châu Á, nhưng đang chịu áp lực lớn về quỹ đất, chi phí vận hành và giới hạn mở rộng hạ tầng.

Trong khi đó, Malaysia sở hữu lợi thế về vị trí địa lý, không gian phát triển và mức độ trung lập địa chính trị tương đối cao trong khu vực.

Khủng hoảng Hormuz cũng đang khiến nhiều nền kinh tế lớn tại châu Á như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc hay Ấn Độ phải xem xét lại chiến lược an ninh năng lượng dài hạn.

Ngay cả khi eo biển này chưa bị phong tỏa hoàn toàn, chỉ riêng nguy cơ xung đột cũng đủ khiến giá dầu biến động mạnh, chi phí vận tải tăng vọt và làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu.

Song song đó, các vụ tấn công tàu thương mại tại Biển Đỏ đã buộc nhiều chuyến hàng dầu và LNG phải đi vòng qua châu Phi thay vì tuyến đường ngắn truyền thống, kéo dài đáng kể thời gian vận chuyển.

Trong bối cảnh đó, những trung tâm có khả năng lưu trữ, trung chuyển và tái điều phối hàng hóa linh hoạt như Maharani Freeport đang trở nên đặc biệt quan trọng.

Tuy nhiên, giới phân tích cũng cho rằng Malaysia sẽ phải chạy đua với thời gian. Indonesia, Ấn Độ và Trung Quốc đều đang đẩy mạnh đầu tư vào các hành lang logistics năng lượng chiến lược nhằm giành lợi thế trong trật tự năng lượng mới của châu Á.

Nếu tận dụng tốt cơ hội hiện nay, Maharani Freeport có thể không chỉ là một dự án cảng biển, mà trở thành mắt xích chiến lược mới của hệ thống năng lượng toàn khu vực.

Hữu Bách