Luật Đô thị đặc biệt: TP.HCM đề xuất giao gần 300 thẩm quyền cho chính quyền Thành phố

Thông tin được đưa ra tại hội thảo tham vấn chuyên gia, nhà khoa học và đội ngũ trí thức tiêu biểu về dự thảo Luật Đô thị đặc biệt do UBND TPHCM tổ chức ngày 22/5.

Tổng số thẩm quyền dự kiến được bổ sung vào dự luật gần 300 nội dung, trong đó HĐND TPHCM được đề xuất giao hơn 140 thẩm quyền, UBND Thành phố hơn 130 thẩm quyền và Chủ tịch UBND Thành phố hơn 20 thẩm quyền.

Dự thảo cũng kế thừa một số cơ chế linh hoạt từ Luật Thủ đô, cho phép TPHCM chủ động xây dựng chính sách phù hợp với thực tiễn địa phương, trên nguyên tắc không trái Hiến pháp và các cam kết quốc tế mà Việt Nam tham gia.

Song song với mở rộng quyền chủ động, dự luật đặt ra yêu cầu kiểm soát quyền lực và bảo đảm tính thống nhất của nền hành chính quốc gia. Một nội dung đáng chú ý khác là đề xuất nguyên tắc ưu tiên áp dụng Luật Đô thị đặc biệt trong trường hợp có quy định khác biệt với các văn bản pháp luật liên quan, đồng thời cho phép HĐND Thành phố lựa chọn áp dụng cơ chế ưu đãi thuận lợi hơn trong phạm vi được cho phép.

Theo Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường, dự thảo luật được xây dựng trên cơ sở cụ thể hóa các chủ trương của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Chính phủ, đồng thời kế thừa quá trình thực hiện các cơ chế, chính sách đặc thù mà Thành phố đã triển khai trong thời gian qua.

Dự thảo gồm 9 chương, 45 điều, hướng đến hình thành khung pháp lý mới cho mô hình đô thị đặc biệt, tạo nền tảng phát triển cho TPHCM trong giai đoạn mới. Tinh thần xuyên suốt của dự thảo là tăng tính tự chủ cho địa phương theo hướng "địa phương quyết định, địa phương thực hiện và địa phương chịu trách nhiệm".

Lãnh đạo Thành phố cho rằng mục tiêu của dự luật không đơn thuần là bổ sung thêm cơ chế quản lý mà còn nhằm xây dựng hành lang pháp lý có tính vượt trội, mở ra dư địa phát triển mới cho một đô thị quy mô lớn.

Trong quá trình lấy ý kiến, nhiều chuyên gia cho rằng các đề xuất cần bảo đảm tính đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành, đồng thời đủ linh hoạt để tháo gỡ các điểm nghẽn về thủ tục, nguồn lực và mô hình phát triển mới, song song với việc kiểm soát rủi ro trong quản trị và tài chính.

TS. Trần Du Lịch đề xuất luật cần trao thẩm quyền rộng hơn cho chính quyền Thành phố trong việc quyết định các vấn đề thuộc phạm vi quản lý địa phương, ngoại trừ một số lĩnh vực đặc thù không thuộc diện phân quyền.

Ông cũng cho rằng cần xử lý các rào cản về thủ tục hành chính, quy trình triển khai đang còn phức tạp, trong đó có lĩnh vực đấu thầu. Bên cạnh đó, TPHCM nên được tăng quyền chủ động về tài chính, bao gồm việc phát hành trái phiếu chính quyền địa phương trên cơ sở nguồn ngân sách của Thành phố mà không cần cơ chế bảo lãnh từ cơ quan trung ương.

Ở góc độ chuyên gia kinh tế, GS.TS Nguyễn Thị Cành, chuyên gia cao cấp Trường Đại học Kinh tế - Luật, Đại học Quốc gia TPHCM, cho rằng một đô thị đặc biệt như TPHCM cần được trao quyền chủ động lớn hơn trong phát triển kinh tế, huy động nguồn lực và triển khai các mô hình chính sách mới mang tính thử nghiệm.

Thông tin thêm về nội dung dự luật, Giám đốc Sở Tư pháp TPHCM Nguyễn Thị Hồng Hạnh cho biết dự thảo được xây dựng theo cấu trúc tương đồng với Luật Thủ đô, gồm 9 chương bao quát các nhóm nội dung từ tổ chức bộ máy chính quyền, phát triển đô thị, kinh tế - xã hội, khoa học công nghệ đến liên kết vùng và cơ chế giám sát thực thi.

Theo bà Hạnh, đây là dự án luật được thiết kế theo định hướng phân quyền tối đa. Ngoại trừ 4 lĩnh vực không thuộc diện phân cấp, phần lớn các nhóm nhiệm vụ quản lý đều được đề xuất chuyển giao thẩm quyền cho địa phương.

Thúy Hạnh