Một quốc gia châu Mỹ báo tin cực vui đến toàn thế giới

Tham vọng tự chủ và bảo vệ tài nguyên

Tháng trước, Tổng thống Brazil Luiz Inacio Lula da Silva đã có chuyến thăm một nhà máy lọc dầu của Petrobras. Tại đây, bà Magda Chambriard - Chủ tịch tập đoàn năng lượng quốc gia đã chính thức công bố khoản đầu tư khổng lồ trị giá 37 tỷ reais (khoảng 7,28 tỷ USD) vào bang Sao Paulo.

Trong chuyến thăm, Tổng thống Lula nhấn mạnh Brazil phải nắm bắt trách nhiệm và đẩy mạnh phát triển các nguồn tài nguyên dầu mỏ thuộc chủ quyền quốc gia. Trích dẫn bối cảnh chính trị hiện tại, ông thẳng thắn cảnh báo: "Nếu không, Tổng thống Trump sẽ nghĩ đó là của ông ta".

Hiện tại, Petrobras vận hành phần lớn các cơ sở khai thác dầu thô của Brazil, đóng góp tới 90% tổng sản lượng. Theo kế hoạch, trong năm nay, Brazil sẽ khởi công xây dựng các cơ sở sản xuất mới tại một mỏ dầu ngoài khơi bờ biển Sao Paulo, đồng thời mở rộng khai thác tại các mỏ lân cận mới được phát hiện.

Quốc gia Nam Mỹ này cũng đang tích cực mở rộng công suất các nhà máy lọc dầu. Mục tiêu đến năm 2030, Brazil sẽ hoàn thiện hệ thống cơ sở hạ tầng, cho phép tự chủ hoàn toàn nguồn cung dầu diesel nội địa, qua đó củng cố vững chắc an ninh năng lượng quốc gia.

Sự trỗi dậy của một "đại gia" dầu mỏ

Từ vị thế một quốc gia nhập khẩu dầu thô, Brazil đã ghi nhận bước ngoặt lớn khi chuyển mình thành nước xuất khẩu ròng vào giữa thập niên 2010. Tính đến năm 2024, Brazil đóng góp 4% tổng lượng dầu thô toàn cầu, đứng thứ 8 trên thế giới.

Sự chuyển đổi ngoạn mục này được thúc đẩy bởi việc phát hiện các mỏ dầu dưới đáy biển sâu thuộc các tầng chứa dầu "tiền muối" (pre-salt) ngoài khơi bờ biển phía đông nam Brazil. Hoạt động khai thác quy mô lớn đã bắt đầu từ những năm 2010 với sự hỗ trợ đắc lực từ các công ty Nhật Bản thông qua việc đầu tư và tài trợ cho các dự án sản xuất, lưu trữ và vận chuyển dầu nổi (FPSO).

Động lực tăng trưởng còn đến từ việc nới lỏng các quy định gia nhập thị trường đối với các tập đoàn năng lượng quốc tế. Hiện nay, các "ông lớn" như Shell (Anh) và Equinor (Na Uy) đều đang nắm giữ cổ phần đáng kể tại đây.

Trong tầm nhìn 5 năm tới, Petrobras dự kiến rót khoảng 110 tỷ USD cho các dự án đầu tư. Những tín hiệu tích cực đã xuất hiện khi sản lượng dầu thô và khí đốt tự nhiên trong quý I vừa qua ghi nhận mức tăng 16% so với cùng kỳ.

Theo dữ liệu thống kê, nếu tổng sản lượng dầu thô của Brazil trong năm ngoái đạt 3,77 triệu thùng/ngày, thì con số này đã bứt phá lên mức kỷ lục hơn 4,3 triệu thùng/ngày vào tháng 4 năm nay.

Một công ty nghiên cứu trực thuộc chính phủ dự báo, Brazil đang tiến rất gần đến cột mốc sản lượng 5,1 triệu thùng/ngày vào năm 2032. Mức này sẽ chính thức xô đổ kỷ lục của Iran - quốc gia từng giữ vị trí nhà sản xuất lớn thứ 5 thế giới trong năm 2024.

Châu Á xoay trục tìm kiếm nguồn cung thay thế

Trong nhiều năm, Trung Quốc và Mỹ là hai điểm đến hàng đầu cho xuất khẩu dầu thô của Brazil. Nhưng giờ đây, cơ cấu xuất khẩu của quốc gia này đang chứng kiến sự chuyển dịch rõ rệt sang châu Á.

Nhiều quốc gia tại khu vực này đang tăng cường thu mua dầu từ Brazil, coi đây là một giải pháp thay thế có tính ổn định cao về mặt địa chính trị so với nguồn cung từ Trung Đông.

Điển hình trong tháng 3 và tháng 4, thời điểm sau các cuộc tấn công do Mỹ dẫn đầu nhằm vào Iran, lượng xuất khẩu sang Trung Quốc đã chiếm tới 60% tổng kim ngạch xuất khẩu dầu của Brazil.

Đáng chú ý, Ấn Độ đã có bước nhảy vọt từ vị trí thứ 5 (năm trước) lên vị trí á quân. Các vị trí tiếp theo lần lượt thuộc về Singapore (thứ 6) và Indonesia (thứ 7). Hàn Quốc và Myanmar cũng đã bắt đầu nhập khẩu dầu từ quốc gia Nam Mỹ này.

Trong bối cảnh đó, Nhật Bản - quốc gia đang phụ thuộc tới 90% nguồn cung dầu mỏ từ Trung Đông và đã ngừng nhập khẩu dầu của Brazil từ năm 2021 cũng đang rục rịch quay trở lại.

Tháng trước, Bộ trưởng Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản, ông Ryosei Akazawa, đã có cuộc gặp với Bộ trưởng Ngoại giao Brazil Mauro Vieira để đề xuất hợp tác thu mua dầu mỏ nhằm cân bằng lại rủi ro gián đoạn nguồn cung.

Dù vậy, bài toán đa dạng hóa của Nhật Bản vẫn đối mặt với hai thách thức lớn: Chi phí vận tải leo thang do khoảng cách địa lý xa xôi so với tuyến đường từ Trung Đông, và yêu cầu kỹ thuật do hầu hết các nhà máy lọc dầu tại Nhật Bản vốn được thiết kế để xử lý dòng dầu Trung Đông, có thành phần hóa học khác biệt so với dầu Brazil.

Đức Minh