Một số chính sách kinh tế mới có hiệu lực trong tháng 11/2026

Quản lý các khoản thu từ cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp

Nghị định số 357/2026/NĐ-CР của Chính phủ về quản lý, sử dụng nguồn thu từ cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp, chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành công ty cổ phần sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/11/2026.

Theo Nghị định này, các khoản thu từ cơ cấu lại doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp công lập phải nộp đầy đủ, kịp thời vào ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật về cổ phần hóa đơn vị sự nghiệp công lập, pháp luật về cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp và quy định tại Nghị định này.

Khoản thu từ cơ cấu lại doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp công lập thuộc trung ương nộp vào ngân sách trung ương (trong đó có khoản thu từ xử lý các khoản nợ và tài sản loại trừ không tính vào giá trị doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp công lập đã giao cho Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Mua bán nợ Việt Nam theo quy định của pháp luật về cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp, pháp luật về cổ phần hóa đơn vị sự nghiệp công lập).

Khoản thu từ cơ cấu lại doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp công lập thuộc địa phương nộp vào ngân sách địa phương.

Cơ quan thuế thực hiện quản lý thu theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước, pháp luật về quản lý thuế và quy định tại Nghị định này.

Các khoản thu quy định tại khoản 1 Điều 6 Nghị định này được tổng hợp đầy đủ vào ngân sách nhà nước để chi đầu tư vốn nhà nước vào doanh nghiệp và chi đầu tư cho các công trình kết cấu hạ tầng trọng điểm, quan trọng của quốc gia, địa phương theo quy định. Trong đó, được phép sử dụng toàn bộ các khoản thu từ cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước tại doanh nghiệp để chi đầu tư vốn nhà nước vào doanh nghiệp mạnh, quy mô lớn, đóng vai trò dẫn dắt trong các ngành, lĩnh vực then chốt, chiến lược của nền kinh tế.

Các khoản chi thường xuyên, chi đầu tư phát triển quy định tại Nghị định này do ngân sách trung ương, ngân sách địa phương đảm bảo đối với các doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp công lập thuộc trung ương và địa phương theo quy định phân cấp ngân sách nhà nước hiện hành.

Siết chặt an toàn và quy định trong lĩnh vực ngân hàng – tín dụng

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) ban hành Thông tư số 40/2026/TT-NHNN quy định các giới hạn và tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của quỹ tín dụng nhân dân, có hiệu lực từ ngày 1/11/2026.

Theo đó, các Quỹ tín dụng nhân dân phải duy trì tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu 8%. Việc xác định tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu được quy định cụ thể tại Thông tư.

Về tỷ lệ khả năng chi trả, quỹ tín dụng nhân dân phải duy trì tỷ lệ khả năng chi trả trong ngày làm việc tiếp theo và trong khoảng thời gian 7 ngày làm việc tiếp theo tối thiểu bằng 100%.

Ngoài ra, NHNN còn ban hành Thông tư 46/2026/TT-NHNN Sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 15/2023/TT-NHNN quy định về hoạt động thông tin tín dụng của NHNN, có hiệu lực từ ngày 1/11/2026.

Đáng chú ý, Thông tư sửa đổi, bổ sung Điều 12 và Điều 17 Thông tư 15, quy định việc cung cấp thông tin tín dụng của khách hàng vay cho tổ chức tự nguyện, tổ chức thông tin tín dụng nước ngoài và tổ chức khác phải có sự đồng ý của khách hàng vay theo quy định pháp luật và tuân thủ hợp đồng, thỏa thuận với Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia Việt Nam (CIC). Sự đồng ý phải được thể hiện bằng phương thức rõ ràng, cụ thể, có thể in, sao chép bằng văn bản, bao gồm dưới dạng điện tử hoặc định dạng kiểm chứng được, đồng thời phù hợp với pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Về báo cáo tài chính doanh nghiệp nước ngoài, Thông tư sửa điểm i khoản 1 Điều 9, bổ sung quy định cho phép khách hàng vay là tổ chức nước ngoài sử dụng báo cáo tài chính năm được lập theo Chuẩn mực kế toán quốc tế (IFRS) hoặc chuẩn mực kế toán của quốc gia nơi đặt trụ sở, bên cạnh quy định hiện hành về báo cáo tài chính đã nộp cơ quan thuế hoặc đã được kiểm toán đối với doanh nghiệp trong nước.

NHNN còn ban hành Thông tư 48/2026/TT-NHNN sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 26/2021/TT-NHNN hướng dẫn giao dịch ngoại tệ giữa Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và tổ chức tín dụng được phép hoạt động ngoại hối, hiệu lực thi hành từ ngày 9/11/2026.

Điểm đáng chú ý của Thông tư này là chức năng, nhiệm vụ hướng dẫn giao dịch ngoại tệ giữa NHNN và các tổ chức tín dụng được phép hoạt động ngoại hối được chuyển sang Cục Quản lý ngoại hối.

Bên cạnh đó, Thông tư đồng thời cập nhật theo định hướng cắt giảm thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian tiếp nhận và xử lý hồ sơ đăng ký thiết lập quan hệ giao dịch ngoại tệ từ 7 ngày xuống 4 ngày theo Thông tư số 17/2026/TT-NHNN ngày 19/5/2026.

Vay chứng khoán phải có tài sản bảo đảm tối thiểu 110% giá trị khoản vay

Bộ Tài chính ban hành Thông tư 145/2026/TT-BTC quy định hoạt động đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh toán giao dịch chứng khoán, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 16/11/2026.

Đáng chú ý, tại điểm a khoản 2 Điều 20, thông tư quy định hoạt động vay và cho vay chứng khoán được thực hiện theo cơ chế thỏa thuận hoặc khớp lệnh giữa bên vay và bên cho vay trên nguyên tắc vay phải có tài sản bảo đảm. Cơ chế khớp lệnh phải bảo đảm nguyên tắc ưu tiên về lãi suất, số lượng chứng khoán và thời gian.

Giá trị tài sản bảo đảm phải đạt tối thiểu 110% giá trị khoản vay, đồng thời đáp ứng các tiêu chí tại quy chế nghiệp vụ của Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam.

Lãi suất cho vay do các bên thỏa thuận. Khoản vay được hoàn trả bằng chứng khoán đã vay hoặc bằng tiền nếu được bên cho vay chấp thuận. Trường hợp bên cho vay nhận hoàn trả khoản vay bằng chứng khoán dẫn tới vượt tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa theo quy định, phần vượt quá phải được hoàn trả bằng tiền.

Trường hợp bên cho vay nhận chuyển giao tài sản bảo đảm bằng chứng khoản khi bên vay mất khả năng thanh toán giao dịch chứng khoán dẫn tới vượt tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa theo quy định, bên cho vay có trách nhiệm bản số chứng khoán vượt tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa tại các phiên giao dịch gần nhất mà chứng khoán đó không bị hạn chế, tạm ngừng, đình chỉ giao dịch.

Quy định nhóm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện về an ninh, trật tự

Nghị định số 392/2026/NĐ-CP của Chính phủ sửa đổi, bổ sung các Nghị định có liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh trong lĩnh vực an ninh, trật tự, hiệu lực thi hành từ ngày 15/11/2026.

Theo đó, Nghị định số 392/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung khoản 1 Điều 8 Nghị định số 96/2016/NĐ-CP quy định cơ sở kinh doanh các ngành, nghề sau đây phải có phương án bảo đảm an ninh, trật tự, gồm: kinh doanh công cụ hỗ trợ (bao gồm cả sửa chữa); kinh doanh các loại pháo, trừ pháo nổ; kinh doanh trò chơi có thưởng (bao gồm trò chơi điện tử có thưởng dành cho người nước ngoài, casino và đặt cược).

Ngoài ra còn có kinh doanh vật liệu nổ công nghiệp; kinh doanh tiền chất thuốc nổ; kinh doanh ngành, nghề có sử dụng vật liệu nổ công nghiệp và tiền chất thuốc nổ; kinh doanh dịch vụ nổ mìn; kinh doanh dịch vụ vũ trường; kinh doanh dịch vụ lưu trú (đối với cơ sở kinh doanh là doanh nghiệp); kinh doanh súng cầm tay, súng vác vai, đạn sử dụng cho các loại vũ khí này trang bị cho lực lượng vũ trang nhân dân và các lực lượng khác theo quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ.

Bên cạnh đó, Nghị định số 392/2026/NĐ-CP còn sửa đổi, bổ sung Điều 3 Nghị định số 96/2016/NĐ-CP theo hướng quy định 15 nhóm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện về an ninh, trật tự và phạm vi quản lý.

Khánh Hân (t/h)