Mua 3 hợp đồng bảo hiểm nhân thọ dù bị ung thư giai đoạn cuối, khách hàng kiện đòi 5,5 tỷ đồng: Phán quyết của Tòa án sau 6 năm

Tại quyết định số 339/QĐ-CA ngày 25/12/2025, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành Quyết định về việc công bố 10 án lệ đã được Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao thông qua. Các án lệ này chính thức được nghiên cứu, áp dụng trong xét xử kể từ ngày 01/02/2026.

Trong đó, một vụ tranh chấp hợp đồng bảo hiểm nhân thọ kéo dài nhiều năm giữa gia đình ông Đặng Lâm Quốc B và Tổng Công ty V đã được Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao giải quyết dứt điểm bằng Quyết định giám đốc thẩm năm 2023 và được lựa chọn làm Án lệ số 77/2025/AL. 

Ba hợp đồng bảo hiểm nhân thọ 5,5 tỷ đồng

Trong các ngày 17/6/2014 và 24/7/2014, ông Đặng Lâm Quốc B ký tổng cộng 3 hợp đồng bảo hiểm nhân thọ với Tổng Công ty V. Tổng số tiền bảo hiểm của các hợp đồng là 5,5 tỷ đồng. Người thụ hưởng gồm mẹ ông B là cụ Đặng Ngọc M, vợ là bà Trần Thị T và con gái là chị Đặng Ngọc Anh T1.

Trong các giấy yêu cầu bảo hiểm và hồ sơ kiểm tra sức khỏe theo yêu cầu của doanh nghiệp bảo hiểm, ông B đều trả lời "không" đối với các câu hỏi liên quan đến việc mắc bệnh, từng nhập viện điều trị hay đang điều trị bệnh lý nghiêm trọng, bao gồm cả câu hỏi về khối u và ung thư.

Sau khi khám sức khỏe, Tổng Công ty V chấp nhận bảo hiểm có điều kiện và yêu cầu tăng phí do một số vấn đề sức khỏe thông thường như gan nhiễm mỡ, viêm gan siêu vi B và rối loạn chuyển hóa lipid máu.

Tình trạng bệnh thực tế của người được bảo hiểm

Theo hồ sơ bệnh án do các bệnh viện cung cấp, trước và trong thời điểm ký hợp đồng bảo hiểm, ông B đã được chẩn đoán mắc ung thư và đã điều trị tại nhiều cơ sở y tế trong và ngoài nước. Cụ thể, từ năm 2013 đến năm 2014, ông B có kết quả xét nghiệm và chẩn đoán bị carcinom kém biệt hóa di căn và ung thư thần kinh nội tiết, điều trị tại các bệnh viện trong nước và tại Singapore.

Trong thời gian từ tháng 5/2014 đến tháng 8/2014, ông B đang điều trị tại Bệnh viện Ung bướu Thành phố Hồ Chí Minh, trùng với thời điểm ông ký các giấy yêu cầu bảo hiểm với Tổng Công ty V.

Tranh chấp phát sinh và vụ kiện kéo dài 6 năm

Ngày 11/3/2015, ông B nhập viện trong tình trạng suy hô hấp, viêm phổi và ung thư tụy di căn gan, thận giai đoạn cuối. Ngày 12/3/2015, ông B tử vong. Giấy chứng tử xác định nguyên nhân chết là do bệnh.

Sau khi ông B qua đời, gia đình làm thủ tục yêu cầu Tổng Công ty V chi trả tiền bảo hiểm theo các hợp đồng đã ký. Tuy nhiên, doanh nghiệp bảo hiểm từ chối chi trả với lý do ông B đã không khai báo trung thực tình trạng bệnh hiểm nghèo khi giao kết hợp đồng.

Năm 2017, Tòa án nhân dân thành phố Thủ Dầu Một (tỉnh Bình Dương) xét xử sơ thẩm và chấp nhận yêu cầu của gia đình ông B, buộc Tổng Công ty V phải chi trả đầy đủ số tiền bảo hiểm cho những người thụ hưởng.

Tổng Công ty V kháng cáo. Năm 2018, Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương xét xử phúc thẩm, sửa bản án sơ thẩm và không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. Tòa án cho rằng ông B đã vi phạm nghĩa vụ cung cấp thông tin trung thực về tình trạng sức khỏe khi tham gia bảo hiểm, nên doanh nghiệp bảo hiểm không phải chịu trách nhiệm chi trả.

Sau đó, vụ án tiếp tục được xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm. Năm 2022, Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh hủy cả bản án sơ thẩm và phúc thẩm để xét xử lại.

Đến năm 2023, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao kháng nghị quyết định giám đốc thẩm này. Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao xét xử giám đốc thẩm lần cuối và quyết định hủy quyết định giám đốc thẩm năm 2022, giữ nguyên bản án phúc thẩm năm 2018 của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương.

Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao xác định ông Đặng Lâm Quốc B đã biết rõ tình trạng ung thư của mình trước khi ký hợp đồng bảo hiểm nhưng không khai báo trung thực trong các giấy yêu cầu bảo hiểm và hồ sơ khám sức khỏe. Hành vi này được xem là vi phạm nghĩa vụ cung cấp thông tin theo quy định của Luật Kinh doanh bảo hiểm và điều khoản hợp đồng.

Do đó, hợp đồng bảo hiểm chấm dứt hiệu lực và Tổng Công ty V không phải chịu trách nhiệm chi trả tiền bảo hiểm cho các người thụ hưởng. Theo bảng minh họa giá trị hoàn lại của hợp đồng, số tiền hoàn lại trong năm đầu tiên bằng 0, nên gia đình ông B không được nhận khoản chi trả nào từ doanh nghiệp bảo hiểm.

Vụ việc được lựa chọn làm án lệ nhằm thống nhất áp dụng pháp luật đối với trường hợp bên mua bảo hiểm không khai báo hoặc khai báo không trung thực tình trạng bệnh hiểm nghèo khi giao kết hợp đồng bảo hiểm nhân thọ.

Thu Thủy