Mua vàng hay gửi tiết kiệm cũng chưa chắc là tài sản an toàn, Tổng Giám đốc ABS chỉ ra 4 nhóm nhà đầu tư dễ thua lỗ nhất hiện nay

Vàng không còn "miễn nhiễm" rủi ro

Chia sẻ trong chương trình Hộp Tài sản mới đây, ông Nguyễn Quang Đạt, Tổng Giám đốc, Công ty CP Chứng khoán An Bình (ABS) cho biết khái niệm về tài sản an toàn chưa bao giờ là khái niệm bất biến, và giai đoạn vừa qua chứng minh rõ điều đó.

Vàng trong năm 2026 đã có độ biến động vượt ngưỡng trong lịch sử, lọt vào nhóm 5% biến động cao nhất kể từ năm 1971. Riêng quý 2 năm nay, giá vàng dao động từ khoảng 3.960 đến 4.850 USD/ounce, biên độ mà trước đây khó ai hình dung cho một tài sản phòng thủ.

Theo ông Nguyễn Quang Đạt, đợt biến động hiện nay có 4 đặc điểm nổi bật. Thứ nhất, mọi loại tài sản phản ứng với thông tin nhanh hơn trước, khi cổ phiếu, trái phiếu, dầu và vàng đều có thể biến động mạnh gần như ngay lập tức sau các quyết định chính sách.

Thứ hai, tương quan giữa cổ phiếu và trái phiếu đã chuyển sang cùng chiều - một thay đổi mang tính cấu trúc, khiến trái phiếu không còn là "hầm trú ẩn" như trước trong môi trường lợi suất thực tăng.

Thứ ba, dầu mỏ và năng lượng trở thành biến số trung tâm khi căng thẳng tại Trung Đông tác động dây chuyền đến lạm phát, lãi suất, vàng và cổ phiếu.

Cuối cùng, vàng, bạc và tiền mã hóa ngày càng biến động đồng pha, cho thấy nhà đầu tư đang coi đây là nhóm tài sản phòng thủ thay thế thay vì những kênh vận động độc lập.

Theo ông Đạt, trước tình hình trên, có 4 nhóm nhà đầu tư dễ chịu tổn thương nhất trong giai đoạn này.

Đầu tiên là nhà đầu tư áp dụng công thức phân bổ tài sản cứng nhắc theo quá khứ, điển hình là danh mục 60/40 (60% cổ phiếu, 40% trái phiếu). Khi tương quan cổ phiếu - trái phiếu chuyển dương, nhóm này chịu thiệt hại kép.

Tiếp theo là người gửi tiết kiệm dài hạn không theo dõi lạm phát thực. Nhóm này thường là nhà đầu tư thận trọng, lớn tuổi, ưu tiên an toàn vốn tuyệt đối. Họ yên tâm vì số dư sổ tiết kiệm vẫn tăng đều, nhưng không nhận ra sức mua đang bị bào mòn nếu tình trạng lạm phát dai dẳng, vượt lãi suất danh nghĩa thì đây là rủi ro tiềm ẩn.

Thứ ba là khi nhà đầu tư dùng đòn bẩy cao, đặc biệt ở các tài sản được xem là an toàn. Khi biến động tăng đột ngột như tình trạng giá vàng giảm 9% trong một phiên sau tin bổ nhiệm chủ tịch Fed, các vị thế có đòn bẩy dễ bị margin call, buộc phải bán tháo đúng lúc thị trường bất lợi nhất, biến một tài sản phòng thủ thành nguồn thua lỗ.

Cuối cùng là nhà đầu tư mới tham gia thị trường trong giai đoạn tăng giá kéo dài, chưa từng trải qua chu kỳ đảo chiều mạnh. Nhóm này thường mua đuổi theo đà tăng của vàng hay các tài sản trú ẩn khi giá đã lập đỉnh rồi hoảng loạn bán ra khi biến động ngược chiều xảy ra như hành vi mua cao bán thấp, sẽ càng bị khuếch đại trong môi trường biến động lớn như hiện nay.

“Chúng ta có thể thấy điểm chung của cả bốn nhóm đó là họ đều đang vận hành theo những giả định ổn định của một môi trường vĩ mô đã thay đổi, họ tin rằng tương quan tài sản, lãi suất thực và biên độ biến động sẽ tiếp tục giống như một thập kỷ trước. Đây chính là lý do mà tôi luôn nhấn mạnh với nhà đầu tư rằng cần rà soát lại giả định nền tảng của danh mục, chứ không chỉ điều chỉnh tỷ trọng tài sản”, ông nói.

Đầu tư theo công thức cũ dễ trả giá

Theo ông Nguyễn Quang Đạt, xu hướng biến động của các thị trường sẽ còn tiếp diễn nhưng diễn biến sẽ phân hóa theo từng loại tài sản, thay vì đồng pha như thời gian qua.

Với vàng, dự báo của các tổ chức lớn đang chia thành hai kịch bản: JP Morgan kỳ vọng giá vàng bình quân đạt khoảng 6.000 USD/ounce vào cuối năm 2026, trong khi OCBC nghiêng về khả năng giá giảm do lợi suất trái phiếu Mỹ tăng và đồng USD mạnh lên. Cá nhân ông vẫn kỳ vọng vàng duy trì xu hướng tăng trong dài hạn nhờ nhu cầu giảm phụ thuộc vào đồng USD của nhiều quốc gia.

Đối với cổ phiếu và trái phiếu, chuyên gia cho rằng diễn biến của hai kênh này sẽ phụ thuộc chủ yếu vào tốc độ hạ nhiệt của lạm phát và định hướng điều hành của Fed. Trong bối cảnh giá hàng hóa đã có dấu hiệu hạ nhiệt, áp lực lạm phát có thể giảm bớt, qua đó hỗ trợ tích cực cho cả cổ phiếu và trái phiếu trong 6 tháng cuối năm 2026.

Về hàng hóa, ông dự báo giá dầu có thể trở lại trạng thái biến động bình thường và đi ngang trong nửa cuối năm, trong khi giá nông sản có khả năng tăng do sản lượng chịu ảnh hưởng từ thời tiết bất lợi. Đối với tiền gửi tiết kiệm, lãi suất được dự báo tiếp tục đi ngang hoặc giảm nhẹ khi các ngân hàng vẫn cần duy trì thanh khoản để hỗ trợ tăng trưởng tín dụng.

Theo chuyên gia, trong bối cảnh này, nguyên tắc phân bổ nên chuyển từ "chọn đúng tài sản an toàn" sang quản trị theo từng loại rủi ro cụ thể vì không có tài sản nào miễn nhiễm hoàn toàn. Ông khuyến nghị nhà đầu tư cần đa dạng hóa theo loại rủi ro, không chỉ theo loại tài sản.

“Thay vì nghĩ bao nhiêu % cổ phiếu, bao nhiêu % trái phiếu, chúng ta nên tự hỏi: Danh mục của mình đang phòng thủ được các rủi ro lạm phát/ địa chính trị/ thanh khoản chưa? Chúng ta cũng không nên dồn toàn bộ phần an toàn vào một kênh duy nhất. Kể cả vàng hay tiết kiệm cũng nên chỉ là một phần của lớp phòng thủ, không phải toàn bộ.

Nên ưu tiên kỳ hạn ngắn hơn ở phần thu nhập cố định trong giai đoạn lãi suất còn nhiều bất định, để giảm độ nhạy với biến động lợi suất. Ngoài ra có thể giữ một phần thanh khoản dự phòng đủ lớn để không bị buộc phải bán tài sản đúng lúc thị trường bất lợi”, ông nói.

Ông nhấn mạnh rằng nhà đầu tư nnê tái cân bằng định kỳ thay vì để danh mục trôi tự do. Vì giá các tài sản đang thay đổi liên tục, danh mục cần rà soát lại theo quý, chứ không nên áp dụng một cơ cấu cố định trong nhiều năm như trước.

Phan Trang