
Các nhà máy lọc dầu châu Á đang tăng tốc tìm nguồn thay thế khi dòng chảy dầu từ Trung Đông bị gián đoạn nghiêm trọng. Theo các thương nhân, Nhật Bản dẫn đầu làn sóng mua dầu Mỹ cho các lô hàng giao tháng 5 ngay từ đầu tháng, cùng với sự tham gia của Hàn Quốc, Singapore và Thái Lan.
Tổng cộng, ít nhất 60 triệu thùng dầu từ khu vực Vịnh Mỹ đã được đặt mua cho tháng tới và là mức cao nhất trong vòng 3 năm, cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng lớn vào nguồn cung ngoài Trung Đông.
Cuộc chiến tại Iran và việc eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa suốt 7 tuần qua đã khiến nguồn cung sang châu Á sụt giảm mạnh, đẩy ngành lọc dầu khu vực vào tình trạng căng thẳng. Dù Mỹ và Iran đang cân nhắc gia hạn ngừng bắn thêm hai tuần, việc phong tỏa vẫn chưa được dỡ bỏ. Hệ quả đã bắt đầu lan xuống nền kinh tế: một số chính phủ tính đến cắt giảm nhu cầu nhiên liệu, các hãng hàng không giảm chuyến bay, trong khi nguy cơ thiếu hụt đe dọa hoạt động sản xuất.
Trong bối cảnh đó, Mỹ nổi lên như nguồn cung thay thế quan trọng nhất. Dữ liệu chính phủ Mỹ cho thấy tổng xuất khẩu dầu đã đạt kỷ lục 13 triệu thùng/ngày trong tuần qua, trong đó riêng dầu thô vượt 5 triệu thùng/ngày - mức cao nhất kể từ tháng 9.
Hoạt động vận chuyển cũng trở nên căng thẳng khi nhu cầu thuê tàu chở dầu tăng vọt. Các tàu VLCC - loại có sức chứa khoảng 2 triệu thùng - gần như không còn trống trong ngắn hạn, cho thấy một làn sóng xuất khẩu lớn đang hình thành từ bờ Vịnh Mỹ.
Dù vậy, đà mua gần đây có dấu hiệu chững lại khi giá dầu Mỹ giao sang châu Á tăng mạnh, thậm chí vượt dầu Trung Đông, khiến chi phí trở nên kém hấp dẫn. Tuy nhiên, trong bối cảnh Hormuz chưa thể khơi thông, dầu Mỹ vẫn là một trong số ít lựa chọn khả thi.
Làn sóng mua mạnh từ châu Á cũng làm xáo trộn thị trường toàn cầu, khi nhiều lô hàng vốn dành cho châu Âu bị chuyển hướng. Ở chiều ngược lại, Mỹ giảm mạnh nhập khẩu từ Trung Đông, đặc biệt là dầu Saudi Arabia, và chuyển sang nguồn cung từ Mỹ Latinh để bù đắp thiếu hụt.
Hữu Bách
Nguyễn Đức Hải