
Iran khẳng định hoạt động xuất khẩu dầu vẫn diễn ra bình thường bất chấp Mỹ chấm dứt cơ chế miễn trừ trừng phạt đối với hoạt động bán dầu của nước này. Tuyên bố được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng giữa Tehran và Washington tiếp tục leo thang, kéo theo các biện pháp phong tỏa hàng hải và làm dấy lên lo ngại về nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Theo hãng thông tấn Shana thuộc Bộ Dầu mỏ Iran, Bộ trưởng Dầu mỏ Mohsen Paknejad cho biết việc Mỹ chấm dứt thời hạn miễn trừ liên quan đến các lệnh trừng phạt không ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu dầu của Iran.
"Xuất khẩu dầu mỏ của Iran vẫn tiếp tục không bị gián đoạn", ông Paknejad nhấn mạnh, đồng thời cho biết Tehran đã dành nhiều năm xây dựng các cơ chế nhằm duy trì hoạt động xuất khẩu ngay cả trong điều kiện chịu các biện pháp trừng phạt của Mỹ.
Theo vị bộ trưởng, Iran không thay đổi chiến lược xuất khẩu trong suốt thời gian áp dụng cơ chế miễn trừ, đồng thời khẳng định các hệ thống được xây dựng để đối phó với lệnh trừng phạt vẫn hoạt động hiệu quả. Vì vậy, hoạt động xuất khẩu dầu sẽ tiếp tục với tốc độ tương đương trước đây.
Diễn biến mới nhất diễn ra trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông gia tăng nhanh chóng. Những tuần gần đây, khu vực liên tiếp chứng kiến các cuộc tấn công nhằm vào tàu chở dầu, các đợt không kích của Mỹ nhằm vào mục tiêu tại Iran cũng như các cuộc đáp trả của Tehran nhằm vào lợi ích của Mỹ và các đồng minh trong khu vực.
Song song với đó, Mỹ đã tái áp đặt các biện pháp phong tỏa hàng hải nhằm hạn chế hoạt động xuất khẩu dầu của Iran, khiến thị trường năng lượng toàn cầu tiếp tục theo dõi sát diễn biến tại eo biển Hormuz - tuyến vận tải chiến lược vận chuyển khoảng 20% lượng dầu giao dịch trên thế giới.
Dù vậy, các số liệu theo dõi hàng hải cho thấy Iran vẫn tìm cách duy trì dòng chảy xuất khẩu. Theo các ước tính, trong tuần từ ngày 7-14/7, sau khi cơ chế miễn trừ kết thúc, Iran đã vận chuyển khoảng 12 triệu thùng dầu thô bằng các siêu tàu chở dầu thông qua các tuyến vận tải bí mật.
Giới phân tích nhận định Tehran nhiều khả năng sẽ tiếp tục sử dụng mạng lưới vận chuyển đã được thiết lập trong nhiều năm qua để đưa dầu tới các nhà máy lọc dầu độc lập tại Trung Quốc - thị trường tiêu thụ dầu lớn nhất của nước này.
Dữ liệu từ công ty tình báo hàng hải Windward cho thấy đầu tuần này có 9 tàu chở dầu của Iran đang chịu lệnh trừng phạt tắt tín hiệu và neo ngoài khơi Malaysia. Các tàu này chở lượng dầu thô được Vortexa ước tính có giá trị khoảng 989 triệu USD.
Theo Windward, phần lớn số dầu trên được cho là sẽ được chuyển tới các nhà máy lọc dầu quy mô nhỏ tại khu vực Đông Gia Khẩu (tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc). Đây được xem là tuyến trung chuyển quen thuộc, trong đó dầu của Iran được vận chuyển qua Malaysia trước khi tiếp tục tới Trung Quốc nhằm giảm khả năng bị phát hiện.
Trong bối cảnh các lệnh trừng phạt tiếp tục được siết chặt, khả năng duy trì xuất khẩu của Iran được đánh giá sẽ phụ thuộc đáng kể vào hiệu quả của mạng lưới vận chuyển này cũng như nhu cầu nhập khẩu từ các khách hàng châu Á, đặc biệt là Trung Quốc. Đồng thời, những diễn biến quân sự tại eo biển Hormuz cũng sẽ tiếp tục là yếu tố quan trọng tác động tới thị trường dầu mỏ toàn cầu trong thời gian tới.
Khánh Vy
Nguyễn Đức Hải