Phát hiện 300 xe tải điện tự lái, trang bị hệ thống cảm biến di chuyển trên sa mạc, âm thầm xây dựng siêu dự án trên một mỏ 'vàng đen' khổng lồ

Giữa sa mạc Tân Cương, Trung Quốc đang phát triển một tổ hợp công nghiệp quy mô lớn được xây dựng trên mỏ than có trữ lượng khoảng 390 tỷ tấn. Dự án kết hợp khai thác khoáng sản, sản xuất điện, hóa chất và công nghệ tự động hóa, được xem là một phần trong chiến lược củng cố an ninh năng lượng của nước này.

Trung tâm công nghiệp nằm tại Zhundong (Trấn Đông), thuộc Khu Phát triển Kinh tế và Công nghệ Quốc gia Zhundong ở rìa đông nam lưu vực Junggar. Với diện tích quy hoạch khoảng 15.500 km², đây là một trong những khu công nghiệp năng lượng lớn nhất Trung Quốc.

Theo các số liệu được công bố, mỏ than tại đây có trữ lượng khoảng 390 tỷ tấn, tương đương 7% tổng trữ lượng than của cả nước và gần 17,8% trữ lượng than của khu tự trị Tân Cương. Quy mô tài nguyên khổng lồ đã biến khu vực này thành nền tảng cho một chuỗi công nghiệp tích hợp từ khai thác đến chế biến sâu.

Khác với mô hình khai thác truyền thống chỉ vận chuyển than đến các trung tâm tiêu thụ, Trung Quốc đang lựa chọn hướng đi khác tại Zhundong. Than được khai thác từ các mỏ lộ thiên sẽ được đưa trực tiếp đến các nhà máy trong khu vực để phát điện hoặc chuyển hóa thành các nguyên liệu hóa học phục vụ sản xuất công nghiệp.

Cách tiếp cận này xuất phát từ đặc điểm địa lý của Tân Cương. Nằm cách xa các cảng biển và những trung tâm công nghiệp ven biển phía đông, việc vận chuyển khối lượng lớn than thô trên quãng đường hàng nghìn km đòi hỏi chi phí hậu cần rất lớn. Thay vì chỉ xuất khẩu than, khu vực này được định hướng sản xuất điện năng, hóa chất và các sản phẩm công nghiệp có giá trị gia tăng cao ngay tại nguồn.

Hiện nay, Zhundong tập trung nhiều ngành công nghiệp sử dụng than làm nguyên liệu đầu vào, từ nhiệt điện, hóa chất than cho tới luyện kim và sản xuất vật liệu cơ bản. Than không chỉ được dùng để phát điện mà còn tham gia vào chuỗi sản xuất nhựa, phân bón, sợi công nghiệp và nhiều sản phẩm hóa chất khác.

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của dự án là mức độ tự động hóa cao trong hoạt động khai thác. Theo các báo cáo được công bố, gần 300 xe tải điện tự lái đang hoạt động tại các mỏ lộ thiên trong khu vực. Các phương tiện di chuyển trên những tuyến đường được số hóa hoàn toàn, vận hành nhờ hệ thống cảm biến, định vị và bản đồ độ chính xác cao.

Khi dung lượng pin giảm xuống dưới ngưỡng quy định, xe sẽ tự động di chuyển đến trạm dịch vụ. Tại đây, cánh tay robot thực hiện quá trình tháo và thay pin mới chỉ trong khoảng 6 phút trước khi phương tiện tiếp tục quay lại làm việc. Quy trình này giúp duy trì hoạt động vận chuyển gần như liên tục, giảm thời gian dừng máy và hạn chế sự phụ thuộc vào lao động trực tiếp trong môi trường khai thác khắc nghiệt.

Bên cạnh khai thác và chế biến, Trung Quốc cũng đầu tư mạnh vào hạ tầng truyền tải điện để kết nối nguồn năng lượng ở miền tây với các khu vực tiêu thụ lớn ở miền đông. Một trong những dự án tiêu biểu là tuyến truyền tải điện một chiều siêu cao áp Changji – Guquan.

Tuyến đường dây này kéo dài hơn 3.000 km từ Tân Cương tới tỉnh An Huy và có công suất truyền tải khoảng 12.000 MW. Hệ thống cho phép đưa lượng lớn điện năng sản xuất tại miền tây tới các trung tâm kinh tế đông dân cư hơn, đồng thời tạo điều kiện để Tân Cương thu hút thêm các ngành công nghiệp tiêu thụ nhiều điện năng như luyện kim và hóa chất.

Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu liên tục biến động bởi các yếu tố địa chính trị, gián đoạn chuỗi cung ứng và rủi ro nguồn cung nhiên liệu, Bắc Kinh đang đẩy mạnh khai thác các nguồn tài nguyên trong nước nhằm tăng cường khả năng tự chủ. Sự phát triển của Zhundong cho thấy tham vọng xây dựng một hệ sinh thái công nghiệp tích hợp quy mô lớn, nơi khai thác tài nguyên, sản xuất năng lượng, hóa chất và công nghệ tự động hóa được kết nối trong cùng một trung tâm giữa sa mạc Tân Cương.

Như Quỳnh