Phát hiện Trung Quốc đang xây dựng ngân hàng gen vải thiều lớn nhất thế giới: Lưu giữ gần 800 giống, phát triển giống vải lan nhãn đầu tiên

Tại thành phố Quảng Châu, miền Nam Trung Quốc, các nhà khoa học đang vận hành ngân hàng gen vải thiều được đánh giá là lớn nhất thế giới, lưu giữ gần 800 giống vải khác nhau trên diện tích khoảng 5 ha nhằm phục vụ công tác bảo tồn nguồn gen và phát triển các giống cây trồng mới có giá trị thương mại.

Theo các nhà nghiên cứu thuộc Học viện Khoa học Nông nghiệp Quảng Đông, bộ sưu tập này bao gồm các giống vải thu thập từ nhiều khu vực trên khắp Trung Quốc, đồng thời tái du nhập các giống từ châu Phi, Nam Mỹ và Úc. Vườn cây đóng vai trò như một "ngân hàng di truyền sống", giúp bảo tồn đa dạng sinh học và tạo nền tảng cho các chương trình lai tạo giống trong tương lai.

Tiến sĩ Yan Qian, Giám đốc Văn phòng Nghiên cứu Giống và Bảo tồn Vật liệu Sinh học Vải thuộc Viện Nghiên cứu Cây ăn quả, cho biết việc bảo tồn nguồn gen không chỉ nhằm duy trì sự đa dạng sinh học mà còn hướng đến việc lưu giữ những đặc tính ưu việt để truyền lại cho các thế hệ giống mới.

Theo bà Yan, quá trình từ khi xác định được một giống tiềm năng đến khi phát triển thành công một giống có khả năng thương mại hóa thường kéo dài hơn 15 năm.

Một trong những dự án đáng chú ý nhất hiện nay là việc phát triển giống lai giữa vải thiều và nhãn, được các nhà nghiên cứu mô tả là giống lai đầu tiên trên thế giới giữa hai loại cây ăn quả này. Sau 11 năm nghiên cứu và canh tác, cây lai đã cho quả.

Theo nhóm nghiên cứu, cây mẹ là vải thiều, trong khi cây bố là nhãn. Việc lai tạo giữa hai loài có tính tương thích tự nhiên thấp được đánh giá là đặc biệt khó khăn. Hiện trên thế giới mới chỉ tồn tại một cây lai duy nhất và đang được bảo tồn tại ngân hàng gen ở Quảng Châu.

Bên cạnh đó, các nhà khoa học cũng đang đánh giá một giống mới có tên gọi "Vải kem", được tạo ra từ sự kết hợp giữa hai giống vải truyền thống của tỉnh Quảng Đông. Giống vải này có phần thịt quả mềm, mịn và hương vị tinh tế hơn so với các giống thông thường.

Tuy nhiên, theo các nhà nghiên cứu, "Vải kem" vẫn đang trong giai đoạn kiểm nghiệm tại địa phương và chờ phê duyệt của cơ quan quản lý. Quá trình thương mại hóa và triển khai trồng trên quy mô lớn có thể cần thêm ít nhất 5-6 năm.

Ngoài công tác lai tạo, ngân hàng gen còn ứng dụng các công nghệ hiện đại trong nghiên cứu, bao gồm phân tích thành phần dinh dưỡng và giám sát kỹ thuật số. Các giống vải đang được đánh giá về hàm lượng các hợp chất như GABA, đồng thời hệ thống cảm biến và dữ liệu lớn được sử dụng để theo dõi sự sinh trưởng, thay đổi màu sắc và quá trình phát triển của quả theo thời gian thực.

Các nhà khoa học cho biết những chương trình lai tạo hiện nay cũng tập trung vào khả năng kháng bệnh, giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường xuất khẩu, đặc biệt là các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm của Liên minh châu Âu (EU).

Trung Quốc hiện là quốc gia sản xuất vải thiều lớn nhất thế giới, chiếm khoảng 70% sản lượng toàn cầu. Ngành công nghiệp vải thiều của nước này được định giá khoảng 4,4 tỷ USD, đóng vai trò quan trọng trong chuỗi giá trị nông nghiệp và xuất khẩu trái cây của quốc gia.

Như Quỳnh