Sau hơn 1 năm tái khởi động, dự án Nhà máy điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam có tiến độ ra sao?

Tăng tốc giải phóng mặt bằng cho dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận

Sáng 6/4, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa Nguyễn Việt Hùng cùng Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trịnh Minh Hoàng đồng chủ trì cuộc họp nghe báo cáo tình hình triển khai các dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2. Tham dự cuộc họp có lãnh đạo các sở, ban, ngành và địa phương.

Theo báo cáo tại cuộc họp, công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại hai dự án đến nay đã đạt được nhiều kết quả cụ thể. Đối với dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1, việc đo đạc, kiểm đếm và xác định nguồn gốc đất đã hoàn thành 100% đối với cả khu vực nhà máy có diện tích 449,37 ha và khu tái định cư 65,62 ha.

Tại khu vực nhà máy, cơ quan chức năng đã phê duyệt phương án bồi thường cho 154 trường hợp với tổng kinh phí 168,2 tỷ đồng. Đồng thời, tiền bồi thường đã được chi trả cho 18 trường hợp đã bàn giao mặt bằng. Bên cạnh đó, việc niêm yết phương án bồi thường đối với 109 trường hợp cũng đã hoàn tất; hiện có 118 hộ gia đình có phần mộ cần di dời để phục vụ triển khai dự án.

Đối với khu tái định cư, các cơ quan chức năng đã phê duyệt phương án bồi thường cho 56 trường hợp và tiến hành chi trả cho 12 trường hợp. Những diện tích còn lại đang được hoàn tất các thủ tục thu hồi đất và niêm yết phương án theo quy định.

Trong khi đó, tại dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2, công tác kiểm đếm và xác định nguồn gốc đất cũng đã hoàn tất 100% đối với 534 hộ dân trong phạm vi 318,8 ha thuộc khu vực nhà máy. Ngành chức năng đã hoàn thành việc áp giá cho toàn bộ các trường hợp, đồng thời thực hiện chi trả tạm ứng hơn 109 tỷ đồng cho 120 hộ dân. Ngoài ra, kinh phí di dời phần mộ của 172 hộ cũng đã được phê duyệt với tổng số tiền hơn 18,8 tỷ đồng.

Đối với khu tái định cư tại xã Vĩnh Hải, UBND tỉnh đã phê duyệt Đồ án Quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500 với quy mô 422 lô đất ở. Hiện nay, Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng tỉnh đang phối hợp với các đơn vị liên quan triển khai đo đạc bản đồ, xác định giá đất cụ thể để làm cơ sở ban hành thông báo thu hồi đất và thực hiện bồi thường theo quy định. Song song với đó, khu tái định canh có quy mô 173 ha cũng đã được quy hoạch chi tiết, dự kiến bố trí 320 lô đất nông nghiệp nhằm đáp ứng nhu cầu sản xuất của khoảng 280 hộ dân.

Liên quan đến cơ chế, chính sách hỗ trợ dự án, ngày 30-3-2026, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 121/2026/UBTVQH15 về việc bổ sung, điều chỉnh một số cơ chế, chính sách đặc biệt đầu tư xây dựng dự án điện hạt nhân Ninh Thuận theo Nghị quyết 189/2025/QH15. Nghị quyết này đã giải quyết được 5/7 kiến nghị của tỉnh. Hiện UBND tỉnh đang tiếp tục phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tư pháp cùng các bộ, ngành liên quan để hoàn thiện thủ tục trình Chính phủ xem xét ban hành nghị quyết hỗ trợ, qua đó tháo gỡ hai vướng mắc còn lại.

Phát biểu tại cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa, ông Trịnh Minh Hoàng yêu cầu các địa phương khẩn trương rà soát, đẩy nhanh tiến độ chi trả bồi thường cho các trường hợp đủ điều kiện, đồng thời thúc đẩy công tác giải phóng mặt bằng để sớm bàn giao cho chủ đầu tư triển khai dự án theo kế hoạch. Ông Trịnh Minh Hoàng giao Sở Nông nghiệp và Môi trường cử tổ công tác trực tiếp xuống cơ sở nhằm phối hợp với địa phương tháo gỡ các vướng mắc pháp lý, qua đó thúc đẩy tiến độ thực hiện dự án.

Bên cạnh đó, Phó Chủ tịch UBND tỉnh đề nghị Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng tỉnh phối hợp chặt chẽ với Sở Công Thương Khánh Hòa xây dựng các tiêu chí lựa chọn nhà thầu, làm cơ sở tham mưu cho UBND tỉnh trong thời gian tới.

Phát biểu kết luận cuộc họp, Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Việt Hùng nhấn mạnh, đây là thời điểm thuận lợi để tăng tốc công tác giải phóng mặt bằng phục vụ dự án. Ông yêu cầu các địa phương phát huy cao nhất tinh thần trách nhiệm, đặc biệt là vai trò của người đứng đầu; đồng thời chủ động tổ chức giao ban thường xuyên để kịp thời tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai. Cùng với đó, chính quyền địa phương cần trực tiếp tham gia vận động, tạo sự đồng thuận trong nhân dân, qua đó bảo đảm tiến độ thực hiện dự án.

Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa cũng yêu cầu các địa phương lập kế hoạch chi tiết về việc chi trả bồi thường và giải phóng mặt bằng, xác định rõ lộ trình thực hiện và gửi kế hoạch về Ban Chỉ đạo dự án điện hạt nhân tỉnh Khánh Hòa ngay trong chiều 6/4. Đồng thời, các địa phương cần phối hợp với các sở, ngành liên quan đẩy nhanh tiến độ xây dựng khu nghĩa trang mới nhằm phục vụ công tác di dời mồ mả, bảo đảm triển khai đồng bộ với khu tái định cư.

Ngoài ra, Chủ tịch UBND tỉnh cũng lưu ý cần quan tâm đến các chính sách tạm cư cho người dân trong thời gian thực hiện tái định cư. Bên cạnh đó, lực lượng an ninh được yêu cầu chủ động xây dựng phương án xử lý các tình huống phát sinh từ sớm, từ xa để bảo đảm ổn định xã hội. Đồng thời, Sở Tài chính Khánh Hòa được giao tham mưu UBND tỉnh đề xuất Bộ Tài chính bố trí bổ sung nguồn vốn còn thiếu, nhằm bảo đảm dự án được triển khai đúng tiến độ đề ra.

Công trình điện hạt nhân đầu tiên trong lịch sử Việt Nam

Năm 2009, Quốc hội lần đầu thông qua chủ trương xây dựng dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận với quy mô 2 nhà máy, tổng công suất 4.000 MW trên diện tích hơn 1.600 ha. Đây không chỉ là dự án năng lượng trọng điểm mà còn được kỳ vọng mở ra kỷ nguyên mới cho khoa học – công nghệ hạt nhân của Việt Nam.

Tuy vậy, đến năm 2016, dự án buộc phải tạm dừng do nhiều sức ép: vốn đầu tư quá lớn, bối cảnh kinh tế vĩ mô chưa ổn định và đặc biệt là những lo ngại về an toàn sau sự cố hạt nhân Fukushima ở Nhật Bản.

Gần một thập kỷ sau, dấu mốc quan trọng đã xuất hiện. Ngày 25/11/2024, tại Hội nghị Trung ương 8 khóa XIII, Ban Chấp hành Trung ương Đảng thống nhất tái khởi động dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận, đồng thời định hướng nghiên cứu lâu dài về chương trình điện hạt nhân của Việt Nam. Chỉ vài ngày sau, ngày 30/11/2024, Quốc hội thông qua nghị quyết tiếp tục chủ trương đầu tư, tạo bước ngoặt pháp lý để dự án hồi sinh.

Song hành với đó, Luật Điện lực (sửa đổi) bổ sung các quy định liên quan đến điện hạt nhân, và Chính phủ cũng đưa Luật Năng lượng nguyên tử (sửa đổi) vào chương trình xây dựng luật nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý cho lĩnh vực đặc thù này. Tín hiệu quyết tâm còn được khẳng định khi ngày 5/12/2024, Tổng Bí thư Tô Lâm trực tiếp khảo sát địa điểm Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1, yêu cầu chuẩn bị đầy đủ điều kiện và triển khai nhanh chóng, tránh lặp lại tình trạng kéo dài nhiều năm ở giai đoạn trước.

Trong bối cảnh nhu cầu điện năng của Việt Nam tăng trưởng liên tục, quyết định tái khởi động càng có ý nghĩa. Theo Quy hoạch điện VIII, đến năm 2030, công suất nguồn điện cần đạt khoảng 150.000 MW, và có thể lên tới hơn nửa triệu MW vào năm 2050. Với mức tăng trưởng trung bình 10% mỗi năm, nền kinh tế cần một nguồn năng lượng ổn định và bền vững.

Điện mặt trời, điện gió dù phát triển nhanh nhưng vẫn phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên, còn nhiệt điện than lại vướng bài toán giảm phát thải theo cam kết Net Zero.

Trong bối cảnh đó, điện hạt nhân nổi lên như một lựa chọn chiến lược: cung ứng ổn định, giá thành hợp lý, phát thải thấp, vừa bảo đảm an ninh năng lượng, vừa góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển xanh.

Bích Hường