SGI Capital: Giảm nợ vay và hài lòng với lãi suất tiền gửi

Trong báo cáo cập nhật thị trường mới nhất, SGI Capital đưa ra một khuyến nghị hiếm thấy từ một quỹ đầu tư chứng khoán: hành động cần thiết trước mắt là ưu tiên giảm nợ vay và hài lòng với lãi suất tiền gửi. Với lãi suất huy động một số nơi đã lên 8-9%/năm, quỹ này cho rằng sức hấp dẫn của kênh tiền gửi đang dần lấn át và hút dòng tiền nội khỏi các kênh đầu tư rủi ro.

Khuyến nghị này xuất phát từ đánh giá rằng mặt bằng lãi suất VNĐ sẽ còn tiếp tục chịu áp lực tăng. Tín dụng nửa đầu năm tăng 7,7% trong khi huy động chỉ tăng hơn 5%, đẩy tỷ lệ LDR của hệ thống ngân hàng chạm 115%, tương đương đỉnh của chu kỳ trước vào cuối 2010. Nhu cầu vốn trong nước rất cao từ các đại dự án hạ tầng và siêu đô thị, vốn tiêu tốn 20-30% tổng mức đầu tư bằng ngoại tệ, sẽ tiếp tục cạnh tranh vốn và chèn ép thanh khoản. Ở bên ngoài, lãi suất thực toàn cầu cũng đang neo cao do làn sóng phát hành trái phiếu tài trợ hạ tầng AI và nhu cầu đảo nợ khổng lồ từ thời COVID của cả chính phủ lẫn doanh nghiệp.

Tác động của lãi suất đã hiện rõ trên các kênh tài sản. Thanh khoản chứng khoán, chỉ báo nhạy nhất với thanh khoản hệ thống, giảm 70% về dưới 15 nghìn tỷ đồng mỗi phiên so với cao trào một năm trước. Giao dịch bất động sản giảm mạnh với giá đã điều chỉnh 10-15% ở nhiều khu vực từng sôi động. Tiêu thụ ô tô tại nhiều đại lý lớn cũng chậm lại từ tháng 5 và giảm mạnh trong tháng 6.

Điều khiến SGI Capital đặc biệt lo ngại là đòn bẩy nợ đang ở mức kỷ lục ngay tại thời điểm dòng tiền rút đi. Khối ngoại đã bán ròng hơn 80 nghìn tỷ đồng từ đầu năm, đưa tỷ lệ sở hữu từ trên 20% năm 2021 xuống dưới 13%. Nhà đầu tư nội dùng cả tiền mặt lẫn vay margin để hấp thụ nguồn cung này cùng hơn 60 nghìn tỷ đồng phát hành và IPO, đẩy tổng vay ký quỹ trên free float (cổ phiếu tự do chuyển nhượng) vượt 14%, mức chưa từng thấy tại các thị trường lớn trong khu vực. Đáng chú ý, nhiều khoản vay ký quỹ thực chất là tín dụng phục vụ mục đích kinh doanh khác, khi chủ doanh nghiệp không tiếp cận được vốn dài hạn đã thế chấp cổ phiếu vay ngắn hạn với lãi suất 12-14%/năm.

Theo quỹ này, sự kết hợp giữa khối ngoại rút ròng, lãi suất tăng hút tiền gửi, và đòn bẩy kỷ lục trên cả chứng khoán lẫn bất động sản đang tạo nên một thế cân bằng không bền vững. Nếu lãi suất tiếp tục tăng, quá trình hạ nợ vay sẽ được kích hoạt, ép người vay phải bán rẻ cả những tài sản tốt nhất để trả nợ. Thói quen vay nợ từng giúp nhà đầu tư kiếm lợi nhuận lớn trong giai đoạn tiền rẻ sẽ trở thành con dao hai lưỡi khi lãi suất vào chu kỳ tăng. Báo cáo dẫn lại lời Warren Buffett rằng nếu mua những thứ không cần, rồi sẽ phải bán những thứ cần thiết.

SGI Capital cũng cảnh báo không nên vội tin vào mức định giá trông có vẻ rẻ của thị trường, bởi cổ phiếu chu kỳ luôn có vẻ rẻ khi đi qua đỉnh tăng trưởng. Ngành ngân hàng, nhóm chiếm trọng số lớn nhất của VN-Index, đã kết thúc chu kỳ tăng trưởng nhanh kéo dài hơn 10 năm và nợ xấu tăng sẽ ảnh hưởng tới lợi nhuận những quý tới.

Dù vậy, quỹ này không bi quan về dài hạn. Cơ hội mua tài sản tốt giá rẻ đang tới gần hơn, và chiến lược hiện tại là quản trị tốt thanh khoản, kiên nhẫn nắm giữ tiền gửi và chờ các điều kiện quan trọng xuất hiện trước khi giải ngân quy mô lớn.

Phan Trang