Tân Chủ tịch Fed đối mặt khủng hoảng nghiêm trọng, giới đầu tư đồng loạt dậy sóng: Cú sốc mới sau gần 20 năm

Đối với một vị Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed) luôn coi uy tín là giá trị tối thượng, phản ứng của thị trường trước các phát biểu của ông Kevin Warsh mới đây hẳn là gáo nước lạnh đau đớn.

Chiều thứ Tư (theo giờ Mỹ), ông Warsh chủ trì cuộc họp báo ngay sau phiên họp của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) - nơi các quan chức đã bỏ phiếu với tỷ lệ 9-3 để giữ nguyên lãi suất. Đây mới chỉ là cuộc họp thứ hai kể từ khi ông Warsh chính thức tiếp quản vị trí người đứng đầu Fed vào ngày 22 tháng 5.

Đáp lại, giới đầu tư lập tức hạ mạnh dự báo về khả năng Fed sẽ tăng lãi suất trong kỳ họp tới, đồng thời đẩy lợi suất trái phiếu chính phủ dài hạn tăng vọt.

Cụ thể, lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm đã chạm mức cao nhất kể từ năm 2007, trong khi lợi suất kỳ hạn 2 năm lại sụt giảm. Theo dữ liệu từ CME FedWatch, xác suất Fed tiếp tục giữ nguyên lãi suất trong kỳ họp tiếp theo đã nhảy vọt 20 điểm phần trăm, lên mức 45%.

Động thái trái chiều này cho thấy giới đầu tư tin rằng Fed sẽ không lập tức hành động trước các chỉ số lạm phát - vốn theo chính lời ông Warsh là đã vượt mức mục tiêu 2% trong ít nhất 63 tháng qua. Điều này đồng nghĩa với việc Fed có thể sẽ phải ra tay quyết liệt hơn trong tương lai khi nền kinh tế tăng nhiệt trong dài hạn.

Trước khi nhậm chức, ông Warsh từng chỉ trích gay gắt người tiền nhiệm Jerome Powell khi lợi suất trái phiếu dài hạn tăng cao sau các đợt cắt giảm lãi suất. Thời điểm đó, ông liên tục khẳng định gốc rễ của vấn đề nằm ở việc ông Powell thiếu đi uy tín đối với thị trường.

Bối cảnh hôm thứ Tư có đôi chút khác biệt khi Fed không giảm lãi suất mà chọn giải pháp giữ nguyên. Bản thân ông Warsh cũng phân bua rằng đợt tăng lợi suất dài hạn gần đây có thể phản ánh những tín hiệu kinh tế tích cực, chẳng hạn như hoạt động đầu tư doanh nghiệp đang diễn ra mạnh mẽ.

Thế nhưng, rất ít người trên thị trường đồng tình với góc nhìn đó.

Trong một báo cáo gửi khách hàng sau cuộc họp báo, ông Jon Hilsenrath - một chuyên gia theo dõi Fed lâu năm - nhận định: Ông Warsh cần phải làm rõ những điều kiện cụ thể nào sẽ khiến ông quyết định tăng lãi suất trở lại trước bối cảnh lạm phát dai dẳng.

"Warsh đã không truyền tải thông điệp một cách rõ ràng hay dứt khoát, và thị trường trái phiếu đã 'thẳng tay ném trả' quyết định đó", ông Hilsenrath bình luận cay đắng.

Ông Warsh đã từ chối trả lời câu hỏi của giới báo chí về lý do chi tiết khiến ông cùng 8 thành viên khác trong FOMC cho rằng mức lãi suất 3,5% - 3,75% hiện tại là hợp lý - một mức giá đã được duy trì nhiều tháng qua.

Đáng chú ý, ông Warsh đã thay đổi chính sách của Fed bằng cách loại bỏ công cụ "định hướng tương lai" (forward guidance) - vốn là thông lệ mà các đời Chủ tịch Fed trước đây thường dùng để phát tín hiệu mạnh mẽ về lộ trình lãi suất. Ông Warsh tin rằng chính chính sách này đã làm mất đi tính linh hoạt của Fed và làm nhiễu các tín hiệu từ thị trường. Hệ quả là, ông rất ít khi chia sẻ về cách thức mình đưa ra quyết định.

"Tôi hiểu mong muốn của thị trường về những dự báo cuốn chiếu và các lời bình luận từ ủy ban này. Nhưng về phần mình, chúng tôi cần quan sát phản ứng của thị trường trước các diễn biến một cách trực tiếp và không qua bộ lọc," ông Warsh phát biểu mở đầu cuộc họp báo.

Hiện rất nhiều nhà kinh tế rơi vào trạng thái hoang mang.

"Tôi thấy cuộc họp báo hôm nay rất mơ hồ và chứa đựng nhiều điểm tự mâu thuẫn," ông Eric Winograd, Chuyên gia kinh tế trưởng về thị trường Mỹ tại AllianceBernstein, viết trong báo cáo gửi khách hàng.

Dữ liệu Chỉ số Giá tiêu dùng (CPI) cho thấy giá cả đã giảm 0,4% trong tháng 6 - một cơ hội vàng để vị Chủ tịch Fed nắm bắt nhằm đưa ra cái nhìn tích cực về kinh tế. Nhưng ông Warsh lại gạt đi khi cho rằng yếu tố đó "không có nhiều ý nghĩa" đối với ông, đồng thời khẳng định lạm phát thực chất vẫn ở mức "cao".

Về mặt lý thuyết, Fed cam kết đạt mục tiêu lạm phát dài hạn 2% dựa trên thước đo Chỉ số Chi tiêu Tiêu dùng Cá nhân (PCE). Tuy nhiên, ông Warsh cũng không thể hiện rõ liệu ông có hài lòng với dữ liệu PCE mới nhất (đang ở mức 4,1%) hay không. Ông còn úp mở rằng một trong 5 tổ công tác do ông thành lập để rà soát cải tổ Fed có thể sẽ hạ thấp vai trò của PCE như một mục tiêu chính thức của ngân hàng trung ương khi họ nộp báo cáo vào cuối năm.

"Hiện tại chúng tôi vẫn bám sát PCE," ông Warsh nói. "Nhưng ai mà biết được, sau tháng Giêng tới, chúng tôi có thể sẽ nói gì về chiến lược này."

Thái độ mập mờ của ông Warsh về những yếu tố có thể kích hoạt đợt tăng lãi suất, cộng với gợi ý về việc từ bỏ thước đo PCE, đã khiến giới đầu tư phải đánh giá lại khoảng thời gian ngắn ngủi ông nắm quyền.

"Cả hai điểm này đều dấy lên những nghi vấn lớn về uy tín của tân Chủ tịch trong việc kiểm soát lạm phát," ông Michael Feroli, Chuyên gia kinh tế trưởng về thị trường Mỹ tại JPMorgan Chase, nhận định.

Chủ tịch Fed không toàn quyền quyết định lãi suất mà chỉ sở hữu một trong số các lá phiếu tại FOMC. Trong phiên họp hôm thứ Tư, đã có 3 thành viên bỏ phiếu chống lại quyết định giữ nguyên lãi suất. Nếu dữ liệu kinh tế không có sự cải thiện rõ rệt trong vài tháng tới, số lượng người phản đối có thể sẽ gia tăng.

"Chúng tôi tin rằng điều này sẽ tạo ra áp lực cấp bách buộc phần còn lại của ủy ban phải hành động đúng theo nghĩa vụ của mình," ông Feroli viết.

Trong lịch sử, chưa từng có một Chủ tịch Fed nào rơi vào thế thiểu số trong một cuộc bỏ phiếu về lãi suất. Nếu điều đó xảy ra, uy tín ông Warsh sẽ đứng trước nguy cơ xói mòn nghiêm trọng trên cả thị trường tài chính lẫn ngay bên trong nội bộ Fed, chỉ sau vài tháng ngắn ngủi bước lên ghế nóng.

Vũ Anh