Thế đua 'song mã' dần hình thành trên thị trường xe máy Việt Nam: Ông trùm sở hữu 85% thị phần liệu có hụt hơi trước thương hiệu nội địa đang lên?

Cạnh tranh trên nhiều phương diện

Trong nhiều thập kỷ qua, Honda luôn giữ vị thế độc tôn với thị phần xe xăng áp đảo. Tuy nhiên, sự vươn lên của VinFast trong phân khúc xe máy điện đã thiết lập nên một cục diện cạnh tranh mới.

Đầu tiên là về tốc độ tăng trưởng, số liệu doanh số năm 2025 phản ánh thực tế trái ngược giữa hai hãng. Trong khi kế hoạch về quy định khu vực giới hạn tiêu chuẩn khí thải (vùng LEZ) được công bố và sẽ triển khai đầu tiên vào giữa năm 2026 tại Hà Nội, Honda vẫn duy trì quy mô khổng lồ với hơn 2,2 triệu xe bán ra, tăng trưởng 4,6% và chiếm hơn 85% thị phần tổng thể. Tuy nhiên, phần lớn con số này vẫn đến từ các dòng xe động cơ đốt trong truyền thống như: Lead, Vision, Wave Alpha,...

Ở phía đối diện, VinFast ghi nhận tốc độ tăng trưởng "phi mã". Ở giai đoạn 2021-2024, doanh số xe máy điện trung bình của VinFast vào khoảng 60.800 chiếc/năm. Tuy nhiên đến năm 2025, lượng xe 2 bánh thuần điện VinFast bán ra thị trường đã chạm mốc 406.450 xe sau 12 tháng. Tốc độ tăng trưởng của hãng xe Việt đạt mức 876%.

Con số này cho thấy sức mua đối với xe máy điện đang tăng lên nhanh chóng và VinFast hiện đang tạm dẫn đầu trong phân khúc xe xanh này.

Danh mục sản phẩm của hai bên thể hiện hai tư duy kinh doanh khác biệt. VinFast hiện đang vận hành dải sản phẩm gồm 12 mẫu xe thuần điện. Hãng đã thực hiện quy hoạch lại sản phẩm thành ba dòng chính gồm phổ thông, cao cấp và thể thao. Trong đó, mẫu xe Evo đóng vai trò chủ lực khi đóng góp hơn 250.000 chiếc vào tổng doanh số năm 2025.

VinFast cũng hé lộ kế hoạch thâm nhập vào phân khúc mô tô điện hiệu năng cao. Các thông tin rò rỉ cho thấy hãng đang phát triển mẫu xe có công suất lên tới 50.000W. Sức mạnh này được cho là tương đương với các dòng xe phân khối lớn chạy xăng từ 600cc đến 1.000cc của các hãng xe Nhật Bản.

Ngược lại, Honda mới chỉ sở hữu 3 mẫu xe thuần điện trong tổng số 33 mẫu xe đang kinh doanh tại Việt Nam. Hãng xe Nhật Bản không vội vàng tung ra các sản phẩm giá rẻ để cạnh tranh trực tiếp về số lượng mà tập trung định vị thương hiệu ở phân khúc cao cấp trước khi mở rộng ra đại chúng.

Mẫu xe CUV e: được Honda bán với mức giá 65 triệu đồng bao gồm cả pin và bộ sạc. Mức giá này cao hơn đáng kể so với mặt bằng chung của các dòng xe máy điện phổ thông. Các chuyên gia nhận định đây là bước đi nhằm xác lập vị thế thương hiệu xa xỉ và đo lường phản ứng của nhóm khách hàng trung thành.

Vấn đề hạ tầng năng lượng cũng trở thành điểm mấu chốt trong cuộc đua song mã giữa hai ông lớn này. VinFast đã sớm thiết lập lợi thế bằng việc xây dựng hệ sinh thái trạm sạc và trạm đổi pin rộng khắp. Hãng công bố mục tiêu hoàn thiện 45.000 tủ đổi pin tại 34 tỉnh thành ngay trong quý I năm 2026.

Giải pháp đổi pin giúp người dùng giải quyết bài toán thời gian chờ sạc vốn là rào cản lớn đối với xe điện. Chi phí cho mỗi lần đổi pin được duy trì ở mức thấp để khuyến khích người dân chuyển đổi từ xe xăng sang xe điện. Ngoài ra, VinFast còn triển khai các gói thuê pin linh hoạt nhằm giảm chi phí sở hữu ban đầu cho khách hàng.

Honda bắt đầu có những động thái phản hồi mạnh mẽ về mặt hạ tầng từ đầu năm 2026. Hãng xe Nhật tận dụng mạng lưới gần 800 cửa hàng ủy nhiệm (HEAD) trên toàn quốc để xây dựng các điểm tiếp năng lượng.

Theo lộ trình, hệ thống trạm đổi pin của Honda sẽ bắt đầu vận hành từ tháng 4 năm 2026. Đến tháng 6 năm 2026, các trạm sạc tập trung với công suất lớn sẽ tiếp tục được triển khai tại các đại lý.

Chiến lược về giá và thông số kỹ thuật cũng cho thấy sự tính toán kỹ lưỡng của từng bên. Các sản phẩm của VinFast thường ưu tiên quãng đường di chuyển dài và tốc độ tối đa cao. Một số dòng xe của hãng có thể đi được gần 200 km sau một lần sạc đầy.

Trong khi đó, các mẫu xe điện hiện tại của Honda như CUV e: lại có thông số khiêm tốn hơn với quãng đường di chuyển khoảng 76 km. Honda tập trung vào sự ổn định của khung gầm và cảm giác lái tương tự như xe xăng. Hãng chấp nhận thông số thấp hơn đối thủ để đảm bảo tuổi thọ linh kiện và sự an toàn tối đa cho người sử dụng trong đô thị.

Diễn biến trong những năm tới và ai sẽ được hưởng lợi từ cuộc đua này?

Tầm nhìn đến năm 2027 cho thấy cuộc rượt đuổi giữa 2 hãng xe sẽ còn trở nên gay gắt hơn. VinFast dự kiến tung ra các phiên bản thương mại của dòng xe cao cấp vào cuối năm 2026. Đến quý II năm 2027, hãng sẽ chính thức mở bán các mẫu xe thể thao để lấp đầy mọi phân khúc người dùng.

Phía Honda cũng đã vạch ra lộ trình nội địa hóa cụ thể. Mẫu xe trung cấp UC3 dự kiến được sản xuất tại Việt Nam từ giữa năm 2026. Đầu năm 2027, Honda sẽ giới thiệu hai mẫu xe điện phổ thông được thiết kế riêng cho nhu cầu của người Việt. Đây là thời điểm Honda dự kiến sẽ bắt đầu chiến dịch giành lại thị phần xe điện bằng các sản phẩm có mức giá cạnh tranh hơn.

Sự cạnh tranh giữa Honda và VinFast mang lại nhiều lựa chọn hơn cho người tiêu dùng Việt Nam. Người mua xe hiện nay không chỉ quan tâm đến giá bán mà còn xem xét kỹ lưỡng về hệ sinh thái hỗ trợ và chi phí vận hành.

Các chương trình hỗ trợ tài chính và chính sách thu cũ đổi mới cũng được cả hai hãng áp dụng liên tục. VinFast triển khai nhiều gói ưu đãi lệ phí trước bạ và miễn phí sạc công cộng cho khách hàng mới. Honda lại tập trung vào việc bảo mật giá trị tài sản và khả năng thanh khoản của xe sau thời gian sử dụng.

Nhìn chung, thị trường ô tô, xe máy Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển giao quan trọng. Trong cuộc đua mới, VinFast đã thể hiện ưu thế sân nhà rõ rệt, mạnh tay tung sản phẩm ra thị trường và xây dựng hạ tầng. Những con số tăng trưởng không biết nói dối đã minh chứng cho chiến lược đúng đắn của hãng xe Việt.

Ở “chiến tuyến” bên kia, Honda với chiến lược bài bản “chậm mà chắc” đã bước những bước đi đầu tiên nhằm bảo vệ thị phần khổng lồ của mình trước sự lấn lướt của các dòng xe xanh.

Kết quả của cuộc đua này sẽ phụ thuộc vào khả năng tối ưu hóa chi phí sản xuất và tốc độ hoàn thiện hạ tầng năng lượng của mỗi bên.

Bức tranh thị trường hai bánh trong vài năm tới sẽ không còn là câu chuyện của riêng xe xăng hay xe điện. Đó là cuộc đối đầu giữa một bên là kinh nghiệm vận hành hàng chục năm và một bên là tư duy công nghệ đột phá.

Sự tham gia quyết liệt của cả hai ông lớn sẽ thúc đẩy quá trình di chuyển xanh tại Việt Nam diễn ra nhanh hơn dự kiến. Người tiêu dùng sẽ là đối tượng hưởng lợi trực tiếp từ sự cạnh tranh về công nghệ và dịch vụ giữa Honda và VinFast.

Đức Minh