'Trái cây hạnh phúc' của Việt Nam được người Trung Quốc, Nhật Bản cực mê, hàng loạt đại gia chạy đua mở rộng diện tích

Chuối đang nổi lên là một trong những điểm sáng của ngành rau quả Việt Nam khi vươn lên trở thành mặt hàng xuất khẩu lớn thứ hai, chỉ sau sầu riêng. Đà tăng trưởng được thúc đẩy nhờ nhu cầu mạnh từ Trung Quốc, Nhật Bản cùng lợi thế về chất lượng, logistics và khả năng chống bệnh của giống chuối Việt Nam.

Theo số liệu mới nhất, trong quý II, xuất khẩu chuối đạt 121,5 triệu USD, tăng 18,5% so với quý I và tăng 15% so với cùng kỳ năm trước. Thị phần chuối trong tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả cũng tăng lên 8%, cao hơn đáng kể so với mức 5,4% của năm 2025. Kết quả này giúp chuối vượt thanh long để trở thành mặt hàng rau quả xuất khẩu lớn thứ hai của Việt Nam, chỉ đứng sau sầu riêng.

Theo Hiệp hội Rau quả Việt Nam (VINAFRUIT), có ba yếu tố chính giúp chuối Việt Nam ngày càng nâng cao sức cạnh tranh tại nhiều thị trường châu Á, đặc biệt là Nhật Bản.

Trước hết, chuối Việt Nam được đánh giá có chất lượng tốt với mức giá cạnh tranh hơn so với nhiều đối thủ trong khu vực, trong đó có Philippines - quốc gia vốn nhiều năm giữ vị thế xuất khẩu chuối hàng đầu châu Á.

Bên cạnh đó, lợi thế về vị trí địa lý giúp doanh nghiệp Việt Nam giảm đáng kể chi phí logistics và rút ngắn thời gian vận chuyển đến các thị trường tiêu thụ lớn trong khu vực.

Đáng chú ý, nhiều giống chuối của Việt Nam có khả năng kháng bệnh héo rũ Panama - căn bệnh nguy hiểm đang ảnh hưởng đến nhiều vùng trồng chuối trên thế giới. Đây được xem là lợi thế quan trọng trong bối cảnh nhiều quốc gia xuất khẩu lớn gặp khó khăn về nguồn cung.

Không chỉ tại Nhật Bản, chuối Việt Nam cũng ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng tại Trung Quốc. Theo thống kê, chuối Việt Nam đã vượt chuối Philippines để trở thành nguồn cung lớn nhất trong cơ cấu nhập khẩu chuối của Trung Quốc.

Đây là thị trường có nhu cầu tiêu thụ rất lớn. Chuối là một trong những loại trái cây phổ biến nhất tại Trung Quốc, được sử dụng làm món tráng miệng hằng ngày cũng như nguyên liệu chế biến nhiều sản phẩm như bánh, mứt và đồ ăn nhẹ.

Triển vọng của ngành chuối được đánh giá còn rất lớn khi quy mô thương mại chuối toàn cầu đã đạt khoảng 16,7 tỷ USD trong năm 2025. Việt Nam hiện nằm trong nhóm 10 quốc gia xuất khẩu chuối lớn nhất thế giới với kim ngạch khoảng 418,7 triệu USD, trong khi riêng Trung Quốc mỗi năm nhập khẩu gần 1 tỷ USD chuối.

Ở trong nước, quy mô sản xuất cũng tiếp tục được mở rộng. Đến năm 2025, diện tích trồng chuối cả nước ước đạt hơn 163.000 ha với sản lượng khoảng 2,75 triệu tấn. Theo Đề án phát triển cây ăn quả chủ lực đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, diện tích chuối dự kiến đạt 165.000-175.000 ha, sản lượng từ 2,6-3 triệu tấn. Với quy mô hiện nay, ngành chuối Việt Nam cơ bản đã đạt các mục tiêu đặt ra cho giai đoạn đến năm 2030.

Triển vọng tích cực cũng đang thúc đẩy nhiều doanh nghiệp lớn tăng tốc đầu tư vào loại cây trồng này.

Được mệnh danh là "vua chuối", ông Út Huy hiện sở hữu hơn 1.000 ha chuối trải dài từ Đồng bằng sông Cửu Long đến Đông Nam Bộ và cao nguyên Lâm Đồng.

Tại Hội nghị xúc tiến đầu tư tỉnh Gia Lai năm 2026, Chủ tịch HĐQT THACO Trần Bá Dương cho biết doanh nghiệp đang quản lý khoảng 95.000 ha đất nông nghiệp, trong đó đã phát triển 14.500 ha chuối. Theo kế hoạch, đến năm 2028, THACO sẽ mở rộng diện tích chuối lên khoảng 25.000 ha.

Trong khi đó, Hoàng Anh Gia Lai hiện sở hữu khoảng 7.000 ha chuối tại Lào và Campuchia, song chưa có kế hoạch mở rộng thêm trong năm 2026.

Một cái tên khác cũng gây chú ý là Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (GVR). Tại Đại hội đồng cổ đông năm 2025, doanh nghiệp cho biết đã phát triển gần 1.400 ha chuối xuất khẩu. Đến cuối tháng 10, GVR có 12 đơn vị triển khai chuyển đổi đất sang nông nghiệp công nghệ cao với tổng diện tích 1.687 ha, trong đó chuối xuất khẩu chiếm 1.368 ha tại 8 đơn vị.

Khánh Vy