Trung Quốc âm thầm làm thay phần việc quan trọng nhất của các ông lớn ô tô toàn cầu - châu Âu hay Mỹ cũng không thoát khỏi cuộc chơi

Tháng 5 vừa qua, General Motors (GM) ghi nhận một cột mốc hiếm thấy tại Trung Quốc khi bán được hơn 10.000 chiếc Buick Electra E7 chỉ trong tháng đầu tiên mở bán. Dù mang thương hiệu Mỹ, mẫu xe này gần như được phát triển hoàn toàn tại Trung Quốc bởi liên doanh SAIC-GM và trung tâm kỹ thuật địa phương.

Theo một nguồn tin am hiểu kế hoạch của GM, hãng đang xem xét xuất khẩu Electra E7 sang Hàn Quốc, đồng thời sử dụng nền tảng do Trung Quốc phát triển cho thế hệ tiếp theo của Cadillac Optiq.

Trong nhiều năm, Trung Quốc chủ yếu là nơi sản xuất các mẫu xe được thiết kế tại trụ sở chính của các hãng xe toàn cầu. Tuy nhiên, xu hướng này đang thay đổi khi GM, Volkswagen và Renault ngày càng giao nhiều nhiệm vụ nghiên cứu, phát triển sản phẩm cho các kỹ sư Trung Quốc nhằm tận dụng lợi thế về xe điện, phần mềm và công nghệ thông minh.

Theo Zhu Yulong, cựu kỹ sư GM Trung Quốc, các nhóm kỹ thuật tại đây hiện được trao quyền tự chủ lớn hơn thay vì chỉ thực hiện theo chỉ đạo từ trụ sở. Ông cho biết Buick Electra E7 là lần đầu tiên đội ngũ Trung Quốc nắm vai trò quyết định trong việc định hình sản phẩm và lộ trình công nghệ.

GM Trung Quốc không bình luận về kế hoạch xuất khẩu hay các sản phẩm tương lai, nhưng cho biết công ty đang tập trung phát triển những mẫu xe và công nghệ phù hợp với nhu cầu của khách hàng tại Trung Quốc cũng như các thị trường khác.

Theo các chuyên gia trong ngành, công nghệ do Trung Quốc phát triển vốn chỉ phục vụ thị trường nội địa nhưng hiện đang được nhiều hãng xe cân nhắc áp dụng trên phạm vi toàn cầu.

Nền tảng do Trung Quốc phát triển bắt đầu thay thế công nghệ của Mỹ

Buick Electra E7 sử dụng nền tảng Xiao Yao do các kỹ sư tại Trung tâm Kỹ thuật Ô tô Toàn châu Á (PATAC) ở Thượng Hải phát triển. Trung tâm này có khoảng 3.000 nhân viên.

Theo SAIC-GM, nền tảng Xiao Yao được trang bị kiến trúc điện 900 V cùng hệ truyền động hybrid sạc ngoài, giúp tối ưu hiệu suất nhiên liệu. Nhiều công nghệ trên nền tảng này hiện chưa xuất hiện trên các mẫu xe GM do Mỹ phát triển.

Nguồn tin cho biết GM dự kiến sử dụng Xiao Yao cho thế hệ Cadillac Optiq tiếp theo, thay thế nền tảng Ultium do Detroit phát triển.Động thái này diễn ra trong bối cảnh các mẫu xe sử dụng nền tảng Ultium có doanh số khá chậm, trong khi Buick Electra E7 đạt kết quả tích cực tại Trung Quốc.

Theo Pedro Pacheco, Phó chủ tịch nghiên cứu của Gartner, việc chuyển hoạt động R&D sang Trung Quốc giúp các hãng xe truyền thống nhanh chóng tiếp cận nguồn nhân lực công nghệ chất lượng cao.

"Các hãng xe truyền thống vốn là những doanh nghiệp sản xuất đang phải thích nghi với thế giới công nghệ. Họ tìm đến Trung Quốc vì đây là nơi tập trung nhiều nhân tài trong lĩnh vực này", ông Pacheco nhận định.

Từ Trung Quốc đến châu Âu

Không chỉ GM, nhiều hãng xe khác cũng đang giao vai trò lớn hơn cho các trung tâm nghiên cứu tại Trung Quốc.

Renault đã phát triển mẫu xe điện cỡ nhỏ Twingo E-Tech tại trung tâm R&D ở Thượng Hải trước khi đưa vào sản xuất và bán tại châu Âu.

Hyundai, dù gặp nhiều khó khăn tại thị trường Trung Quốc, vẫn tiếp tục đầu tư với mục tiêu biến quốc gia này thành trung tâm nghiên cứu, phát triển và xuất khẩu.

Trong khi đó, Audi thuộc Tập đoàn Volkswagen đã thành lập một trung tâm R&D độc lập để phát triển thương hiệu AUDI dành riêng cho Trung Quốc.

Theo Stefan Poetzl, đại diện SAIC Audi, quyết định này được đưa ra sau thành công bước đầu của mẫu AUDI E5 Sportback. Khác với cách điều chỉnh công nghệ Đức cho phù hợp với thị trường Trung Quốc trước đây, E5 được phát triển ngay từ đầu theo nhu cầu của khách hàng địa phương.

Một trong những trang bị đáng chú ý là hệ thống treo khí nén thông minh có khả năng dự đoán chuyển động của thân xe để cải thiện độ êm ái. Đây là tính năng được người dùng Trung Quốc đánh giá cao nhưng chưa xuất hiện trên Mercedes-Benz CLA - mẫu xe phát triển trên nền tảng toàn cầu của Đức.

Theo ThinkerCar, kể từ khi ra mắt cuối năm 2025, AUDI E5 đạt doanh số trung bình khoảng 910 xe mỗi tháng tại Trung Quốc, cao hơn đáng kể so với 296 xe của Mercedes-Benz CLA. Audi cho biết, chưa có kế hoạch xuất khẩu E5, dù nhiều người dùng châu Âu đã bày tỏ mong muốn mẫu xe này được bán tại thị trường của họ.

Mercedes-Benz khẳng định CLA EV chỉ là một mẫu xe dành cho phân khúc ngách, đồng thời cho biết hãng đang tăng tốc phát triển các sản phẩm được thiết kế riêng cho thị trường Trung Quốc.

Theo Chang Yan, nhà sáng lập blog xe điện Supercharged, việc đặt trung tâm R&D tại Trung Quốc giúp các hãng phản ứng nhanh hơn với những thay đổi của thị trường, điều mà các trụ sở ở nước ngoài thường khó thực hiện.

Số liệu của Phòng Thương mại Đức tại Trung Quốc cho thấy tỷ lệ hoạt động nghiên cứu và phát triển của các hãng ô tô Đức thực hiện tại Trung Quốc cho cả thị trường nội địa và toàn cầu đã tăng từ 12% lên 33% chỉ trong hai năm. Ông Oliver Oehms, Giám đốc điều hành khu vực Bắc Trung Quốc của Phòng Thương mại Đức nhận định: "Dòng chảy tri thức giờ đây không còn diễn ra theo một chiều."

Cơ hội đi kèm thách thức

Việc chuyển hoạt động R&D sang Trung Quốc cũng đặt ra nhiều thách thức đối với các hãng xe toàn cầu. Audi lựa chọn chiến lược hai thương hiệu nhằm duy trì bản sắc kỹ thuật. Công nghệ do trung tâm R&D tại Trung Quốc phát triển sẽ được sử dụng cho thương hiệu AUDI, trong khi các mẫu Audi truyền thống mang biểu tượng bốn vòng tròn vẫn tiếp tục sử dụng nền tảng do Đức phát triển. Theo Audi, cách tiếp cận này giúp tách biệt rõ định vị thương hiệu, nhóm khách hàng và giải pháp công nghệ.

Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng cảnh báo việc chuyển quá nhiều nguồn lực chất lượng cao sang Trung Quốc có thể làm suy yếu hệ sinh thái nghiên cứu tại quê nhà, đồng thời tạo ra những tranh luận về mặt chiến lược và chính trị.

Dự án Renault Twingo E-Tech là một ví dụ. Mẫu xe được phát triển tại Trung Quốc chỉ trong 21 tháng - khoảng thời gian mà Giám đốc Công nghệ Philippe Brunet đánh giá là "đáng chú ý". Tuy nhiên, ban đầu dự án vấp phải sự hoài nghi từ trụ sở chính về tiêu chuẩn chất lượng cũng như cường độ làm việc của các kỹ sư Trung Quốc. Để thu hẹp khoảng cách, Renault đã cử nhiều kỹ sư Pháp sang làm việc trực tiếp tại Trung Quốc.

"Càng nhiều người đến đây càng tốt, bởi khi trở về Pháp họ sẽ giúp giải thích cách chúng tôi làm việc", ông Brunet cho biết.

Đức Minh