Trung Quốc, Iraq cùng báo một tin cực vui đến Việt Nam

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 7 tháng đầu năm 2026, Việt Nam xuất khẩu khoảng 5,5 triệu tấn gạo, đạt 2,64 tỷ USD, tăng 0,5% về lượng nhưng giảm 6,7% về giá trị so với cùng kỳ năm trước.

Giá xuất khẩu bình quân chỉ đạt 476,6 USD/tấn, giảm 7,1%, cho thấy dù sản lượng duy trì ổn định nhưng giá bán vẫn thấp hơn đáng kể so với năm 2025.

Philippines tiếp tục là thị trường tiêu thụ gạo lớn nhất của Việt Nam, chiếm 44,7% tổng kim ngạch xuất khẩu. Trung Quốc đứng thứ hai với 19,1%, tiếp đến là Ghana với 9,6%. Đáng chú ý, xuất khẩu gạo sang Trung Quốc tăng gấp hai lần so với cùng kỳ năm trước, trong khi thị trường Philippines vẫn duy trì mức tăng 2,3%. Ngược lại, xuất khẩu sang Ghana giảm 15,2%. Trong nhóm 15 thị trường lớn nhất, Iraq ghi nhận mức tăng trưởng cao nhất với kim ngạch tăng 110,8 lần, còn Bờ Biển Ngà giảm mạnh nhất, tới 55,7%.

Nguồn cung dư thừa khiến cuộc cạnh tranh về giá tiếp tục gay gắt. Gạo Việt Nam đang có lợi thế ở nhóm sản phẩm chất lượng cao, nhưng phân khúc gạo trắng phổ thông vẫn chịu sức ép lớn từ Ấn Độ và Pakistan - những nước có lợi thế về giá bán.

Không chỉ cạnh tranh về giá, doanh nghiệp xuất khẩu còn phải đối mặt với xu hướng gia tăng các biện pháp quản lý và phòng vệ thương mại tại các thị trường nhập khẩu.

Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA) dự báo Philippines vẫn cần nhập khoảng 5,2 triệu tấn gạo trong niên vụ 2026-2027 do thiếu hụt nguồn cung. Dù vậy, các quy định quản lý nhập khẩu ngày càng chặt chẽ có thể tác động đến tốc độ tăng trưởng xuất khẩu gạo của Việt Nam vào thị trường này.

Trên thị trường nội địa, giá lúa tại Đồng bằng sông Cửu Long có điều chỉnh tăng. Một số giống lúa như OM 5451, Đài Thơm 8, OM 18 tăng nhẹ 100 - 200 đồng/kg, phản ánh nhu cầu thu mua cải thiện cục bộ. Tuy nhiên, giao dịch vẫn khá trầm lắng khi nông dân tiếp tục giữ giá, còn thương lái chỉ thu mua theo nhu cầu thực tế.

Hiệp hội Lương thực Việt Nam, để ngành gạo đóng góp nhiều hơn vào tăng trưởng xuất khẩu, trước hết, cần chủ động tháo gỡ các rào cản tại những thị trường trọng điểm, đặc biệt là Philippines, đồng thời mở rộng xuất khẩu sang châu Phi và các thị trường tiềm năng nhằm giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống. 

Quan trọng hơn, Việt Nam cần sớm xây dựng thương hiệu gạo quốc gia dựa trên các giống gạo chất lượng cao như ST25, Jasmine, Đài Thơm... Thay vì cạnh tranh bằng giá, hạt gạo Việt cần được định vị bằng chất lượng, truy xuất nguồn gốc và giá trị gia tăng.

Đối với sản xuất trong nước, Hiệp hội kiến nghị tiếp tục điều hành linh hoạt thị trường trong giai đoạn thu hoạch vụ Hè Thu và Thu Đông nhằm giữ ổn định giá lúa, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa nông dân và doanh nghiệp.

Theo dự báo của Hội đồng Ngũ cốc Quốc tế, niên vụ 2026-2027, sản lượng gạo thế giới có thể đạt khoảng 545 triệu tấn, cao hơn nhu cầu tiêu thụ khoảng 2 triệu tấn. Thương mại gạo toàn cầu dự kiến đạt kỷ lục 62 triệu tấn, trong khi tồn kho có thể tăng lên khoảng 199 triệu tấn, chủ yếu nhờ nguồn cung lớn từ Ấn Độ.

Như Quỳnh