Từ ngày 1/10, thương nhân xuất khẩu gạo phải đáp ứng điều kiện gì?

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 365/2026/NĐ-CP ngày 23/9/2026 về kinh doanh xuất, nhập khẩu gạo có hiệu lực thi hành từ ngày 1/10/2026.

Nghị định này quy định về kinh doanh xuất, nhập khẩu thóc, gạo các loại (gọi chung là gạo); hoạt động tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập, chuyển khẩu, quá cảnh, gia công gạo cho nước ngoài; hoạt động xuất khẩu không vì mục đích thương mại, viện trợ, biếu, tặng gạo không thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị định này.

Theo Nghị định này, thương nhân Việt Nam thuộc mọi thành phần kinh tế, nếu đáp ứng đủ điều kiện quy định và được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo, có quyền được kinh doanh xuất khẩu gạo theo quy định.

Thương nhân là doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài được cấp Giấy chứng nhận và thực hiện hoạt động kinh doanh xuất khẩu gạo theo quy định tại Nghị định này; theo các quy định khác có liên quan của pháp luật Việt Nam và cam kết của Việt Nam trong các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Chỉ thương nhân được cấp Giấy chứng nhận mới được nhận ủy thác xuất khẩu gạo.

Thương nhân xuất khẩu gạo hữu cơ, gạo đồ, gạo bổ sung vi chất dinh dưỡng không phải đáp ứng các điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo, không phải có giấy chứng nhận, không phải thực hiện dự trữ lưu thông và không phải báo cáo theo quy định.

Thương nhân kinh doanh nhập khẩu gạo thông báo kế hoạch nhập khẩu gạo với Bộ Công Thương.

Về điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo, thương nhân được thành lập, đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật được kinh doanh xuất khẩu gạo khi có ít nhất 01 kho chuyên dùng để chứa thóc, gạo và 01 cơ sở xay xát gạo đáp ứng quy định của pháp luật về an toàn thực phẩm, tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật.

Kho chuyên dùng để chứa thóc, gạo và cơ sở xay xát gạo có thể thuộc sở hữu của thương nhân hoặc do thương nhân thuê của tổ chức, cá nhân khác, có hợp đồng thuê bằng văn bản theo quy định của pháp luật và đảm bảo thời hạn của Giấy chứng nhận.

Thương nhân có Giấy chứng nhận không được cho thương nhân khác thuê để đề nghị cấp Giấy chứng nhận đối với các kho chuyên dùng để chứa thóc, gạo và cơ sở xay xát gạo đã được Bộ Công Thương cấp trong Giấy chứng nhận cho thương nhân.

Bộ Công Thương sẽ xem xét, quyết định việc thu hồi Giấy chứng nhận trong các trường hợp như thương nhân được cấp Giấy chứng nhận đề nghị thu hồi; thương nhân bị giải thể, phá sản theo quy định của pháp luật; thương nhân bị thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh hoặc Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư; thương nhân không đứng tên trên tờ khai hàng hóa xuất khẩu là người xuất khẩu trong thời gian 12 tháng liên tục, trừ trường hợp thương nhân đã thông báo tạm ngừng kinh doanh theo quy định của pháp luật; thương nhân không duy trì đáp ứng điều kiện kinh doanh theo quy định trong quá trình kinh doanh.

Ngoài ra, các trường hợp thương nhân kê khai không đúng thực tế kho chuyên dùng để chứa thóc, gạo, cơ sở xay xát gạo hoặc có gian lận khác để được cấp Giấy chứng nhận; thương nhân không thực hiện hoặc thực hiện không đúng chỉ đạo, điều hành của cơ quan có thẩm quyền theo quy định; trường hợp sau 45 ngày kể từ ngày Bộ Công Thương ban hành văn bản đôn đốc thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo không thực hiện trách nhiệm báo cáo; thương nhân không duy trì mức dự trữ thóc, gạo theo quy định; theo đề xuất của cơ quan chức năng có thẩm quyền cũng có thể bị thu hồi Giấy chứng nhận.

Khánh Hân (t/h)