Vì sao thế giới không thể "ngó lơ" làn sóng công nghệ Trung Quốc?

Washington đang đẩy mạnh các nỗ lực nhằm kiềm chế tham vọng công nghệ của Bắc Kinh. Tuy nhiên, từ trí tuệ nhân tạo (AI) cho đến pin xe điện, công nghệ Trung Quốc đang ngày càng thâm nhập sâu và gắn chặt vào hoạt động kinh doanh của nhiều tập đoàn lớn trên thế giới.

Apple bắt tay với Alibaba và Baidu để tích hợp AI tại thị trường Trung Quốc, trong khi Ford tìm đến CATL để tiếp cận công nghệ pin. Volkswagen hợp tác với Xpeng để phát triển xe điện thông minh tại Trung Quốc, còn Stellantis tiếp tục mở rộng quan hệ đối tác với Leapmotor trong việc sản xuất xe điện.

Giới phân tích nhận định một sự chuyển dịch diện rộng đang diễn ra: các công ty Trung Quốc đang trở thành nguồn cung cấp công nghệ và đổi mới sáng tạo mà doanh nghiệp toàn cầu khó có thể ngó lơ.

"5 năm trước, Trung Quốc chủ yếu là nơi các công ty toàn cầu đến để bán hàng. Ngày nay, trong một số lĩnh vực, đây lại là nơi họ tìm đến để nâng cao năng lực," bà Kitty Fok, Giám đốc Điều hành công ty nghiên cứu thị trường IDC China, chia sẻ với CNBC.

Sự chuyển dịch này diễn ra ngay cả khi Washington liên tục mở rộng các biện pháp hạn chế công nghệ Trung Quốc. Kể từ khi đưa Huawei vào danh sách đen năm 2019, Mỹ áp đặt các đợt hạn chế diện rộng lên các dòng chip tiên tiến và thiết bị sản xuất chip, đồng thời thắt chặt một số khoản đầu tư của Mỹ vào các lĩnh vực bán dẫn, công nghệ lượng tử và AI của Trung Quốc.

Dẫu vậy, Trung Quốc vẫn xây dựng được vị thế đáng gờm trên hàng loạt ngành công nghiệp công nghệ đang phát triển. Các hãng xe như BYD, Changan và Chery chiếm gần 63% thị phần xe điện toàn cầu vào năm 2025. Trong khi đó, các nhà sản xuất pin bao gồm CATL, BYD, CALB và Gotion nắm giữ gần 70% thị phần, theo ông Soumen Mandal, Chuyên gia phân tích chính tại Counterpoint Research.

Ông Mandal chỉ ra rằng chi phí, quy mô, độ sâu trong sản xuất, sự tích hợp chuỗi cung ứng và tốc độ đổi mới là những lý do mạnh mẽ khiến các công ty toàn cầu tiếp tục duy trì hợp tác với các doanh nghiệp Trung Quốc.

"Sự vươn lên về công nghệ của Trung Quốc đang chuyển dịch từ sản xuất chi phí thấp sang quy mô, độ sâu chuỗi cung ứng và tốc độ đổi mới," ông Mandal phân tích, đồng thời nói thêm rằng các công ty toàn cầu đang nỗ lực duy trì sự cân bằng giữa rủi ro địa chính trị và thực tế thương mại.

Sự chuyển dịch này thể hiện rõ nét nhất trong mảng pin xe điện.

CATL đã ăn sâu vào chuỗi giá trị của ngành công nghiệp ô tô toàn cầu. Ford đã phải hợp tác với CATL để sử dụng công nghệ pin lithium-iron phosphate (LFP) tại nhà máy pin trị giá 3,5 tỷ USD ở bang Michigan. Bà Fok đánh giá việc công nghệ pin xe điện Trung Quốc thâm nhập vào chuỗi cung ứng toàn cầu là điều rất khó đảo ngược.

Tuy nhiên, đối với một số công ty, việc hợp tác với các doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc chủ yếu vẫn nhằm mục đích duy trì sức cạnh tranh ngay tại thị trường nội địa Trung Quốc. Theo bà Fok, các công ty đa quốc gia cần dịch vụ AI hoặc hạ tầng điện toán đám mây cho các hoạt động tại Trung Quốc buộc phải hợp tác với các nhà cung cấp nội địa do rào cản pháp lý đối với doanh nghiệp nước ngoài.

"Bên trong Trung Quốc, nhiều lựa chọn trong số này không mang tính tự nguyện" - bà nói, dẫn chứng việc Apple phải hợp tác với Alibaba và Baidu.

Ông Lian Jye Su, Chuyên gia phân tích trưởng tại Omdia, cho biết việc tiếp cận thị trường Trung Quốc vẫn là động lực chính cho nhiều mối quan hệ hợp tác như vậy, đặc biệt khi các hãng xe toàn cầu ngày càng tìm đến các nhà cung cấp Trung Quốc để mua phần mềm, AI và các hệ thống phục vụ cho các dòng xe.

Nhưng đó không phải là động lực duy nhất. Ông Su cho biết một "sự chuyển dịch cơ cấu âm thầm nhưng bền bỉ" đang diễn ra trong chuỗi cung ứng và dòng chảy đổi mới sáng tạo ở các lĩnh vực bao gồm pin, xe điện, lưu trữ năng lượng. Xu hướng đang bắt đầu lan sang lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, nơi các mô hình AI ngày càng mạnh mẽ của Trung Quốc đang thách thức quan niệm cho rằng các công ty tìm đến công nghệ Trung Quốc chủ yếu vì rẻ.

Một cuộc khảo sát của IDC đối với các công ty Châu Âu đầu năm nay cho thấy yêu cầu về an ninh, tính tuân thủ và hiệu suất vượt trội - chứ không phải chi phí - mới là lý do hàng đầu cho việc ứng dụng rộng rãi các mô hình AI của Trung Quốc.

"Vì vậy, quan niệm phổ biến rằng các công ty phương Tây đổ xô đến với AI Trung Quốc vì giá rẻ là hoàn toàn đi ngược lại thực tế," bà Fok khẳng định. "Quyết định đó xuất phát từ hiệu suất được kiểm soát bởi tính tuân thủ."

Theo ông Su, sự tiến bộ của AI Trung Quốc diễn ra ngay cả khi các lệnh trừng phạt của Mỹ thắt chặt Bắc Kinh ở các lĩnh vực như bán dẫn tiên tiến, đồng thời vô hình trung lại thúc đẩy đà đổi mới nội địa.

"Tác động cốt lõi từ các hạn chế của Mỹ là nó đã trở thành chất xúc tác cho sự đổi mới và tối ưu hiệu suất nội địa của Trung Quốc," ông Su nói, đồng thời nhận định các nhà cung cấp Trung Quốc vẫn giữ vững sức cạnh tranh trong mảng AI, pin và phần mềm ô tô.

Theo: CNBC

Vũ Anh