Việt Nam đang đứng trước cơ hội 'trăm năm có một', chuyên gia nhấn mạnh: "Đây là thời điểm vàng để người Việt làm chủ AI"

Từ ngày 17 đến 19/7, vòng chung kết Vietnam AI Innovation Challenge 2026 (VAIC 2026) sẽ diễn ra tại FPT Tower, Hà Nội. Đây là cuộc thi hackathon phát triển ứng dụng AI quy mô lớn, trong đó các đội thi phải liên tục xây dựng, thử nghiệm và hoàn thiện sản phẩm trong vòng 48 giờ.

Chương trình nằm trong khuôn khổ Thách thức Đổi mới sáng tạo Việt Nam 2026, do Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), Meta, AI for Vietnam Foundation, FPT và Đại học Duy Tân phối hợp tổ chức.

Chương trình Thách thức Đổi mới sáng tạo Việt Nam được NIC và Meta triển khai từ năm 2022 nhằm tìm kiếm các giải pháp đổi mới sáng tạo cho những vấn đề có ý nghĩa quốc gia. Năm 2026 đánh dấu năm thứ năm của chương trình và cũng là thời điểm AI được lựa chọn làm lĩnh vực trọng tâm.

Phát biểu tại Vòng chung kết Chương trình Vietnam AI Innovation Challenge 2026 (VAIC 2026), ông Vũ Quốc Huy, Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia, cho biết chương trình đã được Cổng Thông tin Nhà Trắng ghi nhận là một hoạt động tiêu biểu trong hợp tác công nghệ và đổi mới sáng tạo giữa Việt Nam và Hoa Kỳ.

Theo ông Huy, NIC sẽ tiếp tục mở rộng hợp tác với các đối tác công nghệ hàng đầu thế giới để phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, thúc đẩy AI và các công nghệ chiến lược, qua đó đóng góp vào tăng trưởng kinh tế - xã hội và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Đại diện Meta nhận định những bước tiến thực sự trong AI cần sự hợp tác giữa Chính phủ, doanh nghiệp, trường đại học và cộng đồng nhà phát triển. Việc đưa các công cụ AI vào giải quyết bài toán thực tế sẽ giúp Việt Nam chuyển từ trạng thái sẵn sàng ứng dụng sang hình thành một cộng đồng có khả năng sáng tạo và phát triển công nghệ.

Doanh nghiệp mang bài toán thật vào cuộc thi

Ông Trần Việt Hùng, nhà sáng lập AI for Vietnam Foundation, cho rằng AI là "cơ hội trăm năm có một" đối với Việt Nam, khi các kỹ sư và doanh nghiệp trong nước có cơ hội tham gia một cuộc chơi công nghệ với điểm xuất phát gần hơn so với thế giới.

"AI là cơ hội trăm năm có một cho Việt Nam. Lần đầu tiên trong một cuộc chơi, chúng ta có cùng một điểm xuất phát với thế giới. Đây là thời điểm vàng để người Việt làm chủ AI, xây dựng những sản phẩm toàn cầu", ông Hùng nhấn mạnh.

Khác với những cuộc thi công nghệ chỉ dừng ở ý tưởng hoặc sản phẩm trình diễn, VAIC 2026 tập trung vào khả năng giải quyết vấn đề thực tế và tiềm năng thương mại hóa.

Các đề bài được doanh nghiệp và tổ chức trực tiếp "đặt hàng", chia thành 8 nhóm gồm tài chính - ngân hàng, y tế - chăm sóc sức khỏe, giáo dục - đào tạo, nông nghiệp, dịch vụ công thông minh, đổi mới sáng tạo, vận hành doanh nghiệp SME và phòng chống thiên tai.

Điểm đáng chú ý là các đội không chỉ phải xây dựng mô hình AI. Trong 48 giờ, họ còn phải xử lý dữ liệu, tối ưu mã nguồn, vận hành sản phẩm liên tục và chứng minh khả năng triển khai giải pháp trong điều kiện thực tế.

Trước vòng chung kết, các thí sinh đã trải qua chương trình đào tạo chuyên sâu kéo dài 5 tuần, từ cuối tháng 5 đến hết tháng 6/2026. Nội dung tập trung vào kỹ năng phát triển sản phẩm lấy AI làm năng lực cốt lõi, với sự tham gia của các chuyên gia và kỹ sư nghiên cứu đến từ Google Research, Đại học Stanford, NVIDIA và Meta.

Chương trình cũng tổ chức chuỗi UniTour tại FPT Polytechnic Đồng Nai, Đại học Phenikaa, Trường Đại học Công nghệ - Đại học Quốc gia Hà Nội, VinUniversity và Đại học Bách khoa Hà Nội nhằm kết nối cộng đồng sinh viên, kỹ sư và nhà phát triển công nghệ trước vòng chung kết.

Trong thời gian thi đấu, các đội được hỗ trợ bởi đội ngũ cố vấn và trạm hỗ trợ kỹ thuật hoạt động 24/7. Song song với phần thi là các phiên thảo luận về an toàn dữ liệu, tư duy sản phẩm và kỹ năng thuyết trình dự án.

Hội đồng chuyên môn của cuộc thi quy tụ các nhà khoa học, chuyên gia công nghệ và quản lý đến từ Việt Nam, Singapore, Thụy Điển, Trung Quốc cùng nhiều tổ chức nghiên cứu quốc tế. Các giải pháp sẽ được đánh giá không chỉ trên yếu tố kỹ thuật mà còn ở tính sáng tạo, hiệu quả giải quyết vấn đề và khả năng ứng dụng trong thực tế.

Trong bối cảnh Nghị quyết 57-NQ/TW xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những động lực phát triển quan trọng, VAIC 2026 được kỳ vọng góp phần hình thành nguồn nhân lực AI chất lượng cao, đồng thời rút ngắn khoảng cách giữa hoạt động nghiên cứu, phát triển sản phẩm và nhu cầu của thị trường.

Hoàng Nguyễn