Việt Nam vừa đón tin vui cùng lúc từ cả Trung Quốc và Nhật Bản

Theo số liệu từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), xuất khẩu tôm của Việt Nam trong tháng 2 đã mang về gần 310 triệu USD, tăng 17% so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế 2 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu tôm đạt 690 triệu USD, tăng 20%.

Xét về thị trường, Trung Quốc tiếp tục là đầu kéo lớn nhất của xuất khẩu tôm Việt Nam. Riêng tháng 2, kim ngạch sang thị trường này đạt 168 triệu USD, tăng 131% so với cùng kỳ; lũy kế 2 tháng đạt 298 triệu USD, tăng 61%. Tính cả Trung Quốc và Hồng Kông, kim ngạch 2 tháng đạt 309 triệu USD, tăng 58%, chiếm tới 45% tổng xuất khẩu tôm của cả nước.

Ngược lại, thị trường Mỹ lại giảm mạnh với 60 triệu USD trong 2 tháng, tương ứng mức giảm 22%. Xuất khẩu sang Nhật Bản mang về 25 triệu USD, giảm 28%. Hàn Quốc đạt 41 triệu USD, giảm 14%.

Trong khi đó, EU vẫn là điểm sáng tương đối ổn định với kim ngạch tháng 2 đạt 30 triệu USD, tăng 18%; lũy kế 2 tháng đạt 77 triệu USD, tăng 28%. Nếu xét theo quy mô lũy kế, sau Trung Quốc là EU, Nhật Bản, Mỹ và Hàn Quốc. Điều này cho thấy trục tăng trưởng của ngành tôm đầu năm 2026 đang dịch rõ hơn về phía Trung Quốc và EU, trong khi Mỹ, Nhật và Hàn Quốc vẫn thận trọng hơn.

Điểm đáng chú ý nhất trong cơ cấu sản phẩm 2 tháng đầu năm nay là sự bứt phá của nhóm tôm hùm. Tổng kim ngạch xuất khẩu tôm hùm các loại đạt 259 triệu USD trong 2 tháng đầu năm nay, tăng 65% so với cùng kỳ 2025. Trong đó, tôm hùm xanh đạt 206 triệu USD, tăng 32% so với cùng kỳ năm trước. Tôm hùm bông đạt gần 1,3 triệu USD, tăng 43%. Tôm hùm các loại khác đạt 52 triệu USD, tăng 6.138%.

Trong khi đó, tôm chân trắng vẫn là mặt hàng chủ lực với 341,5 triệu USD, chiếm 49,5% tổng kim ngạch xuất khẩu tôm, tăng chỉ 4,5%. Tôm sú đạt 44,6 triệu USD, tăng 13%. Như vậy, tăng trưởng chung gần 20% của toàn ngành tôm đầu năm 2026 không còn đến chủ yếu từ tôm chân trắng như thông lệ, mà có sự đóng góp rất đáng kể từ nhóm tôm hùm và các sản phẩm tôm loại khác như tôm càng (+142%), tôm càng xanh (+199%), tôm vằn (+466%).

Sự tăng mạnh của tôm hùm cũng giúp lý giải vì sao thị trường Trung Quốc tăng đột biến. Đây là thị trường tiêu thụ lớn đối với các sản phẩm tươi sống, giá trị cao, đặc biệt trong giai đoạn trước và sau Tết Nguyên đán. Trong bối cảnh nhu cầu tại thị trường này phục hồi tốt, nhóm tôm hùm đang nổi lên như một động lực tăng trưởng mới, bổ sung cho vai trò truyền thống của tôm chân trắng.

Diễn biến tại Mỹ đang gây áp lực lớn nhất lên xuất khẩu tôm Việt Nam. Trước hết, kết quả cuối cùng của kỳ rà soát hành chính lần thứ 19 với tôm nước ấm đông lạnh cho thấy hai bị đơn bắt buộc chịu thuế 25,76%, còn 22 doanh nghiệp được áp mức 4,58%, làm gia tăng rủi ro chi phí và khiến nhà nhập khẩu Mỹ thận trọng hơn. Bên cạnh đó, thuế nhập khẩu bổ sung 10% theo Section 122 có hiệu lực từ 24/2/2026 chưa phản ánh hết vào số liệu tháng 2 nhưng đã ảnh hưởng đến đàm phán giá. Mỹ cũng siết kiểm soát kỹ thuật với thủy sản nhập khẩu, trong khi rủi ro logistics từ Trung Đông tiếp tục gây sức ép lên chi phí và biên lợi nhuận.

Như Quỳnh