'Sầu riêng Việt Nam sang Trung Quốc gần như lô nào cũng bị kiểm tra, trong khi Thái Lan có tỷ lệ rất thấp'
Trong khi sầu riêng Thái Lan xuất khẩu sang Trung Quốc có tỷ lệ kiểm tra rất thấp, hàng của Việt Nam lại bị kiểm soát gắt gao.
Việc đẩy mạnh chuyển đổi số, kết nối dữ liệu và đơn giản hóa thủ tục hành chính không chỉ giúp rút ngắn thời gian thông quan mà còn góp phần nâng cao sức cạnh tranh của nông sản Việt Nam. Tuy nhiên, theo đại diện cơ quan hải quan, một trong những điểm nghẽn hiện nay là nhiều mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam vẫn phải chịu tỷ lệ kiểm tra cao tại nước nhập khẩu, trong đó có sầu riêng.
Chia sẻ tại tọa đàm "Làm gì để xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 100 tỷ USD?" do Cục Thông tin và Truyền thông Chính phủ tổ chức hôm 9/7, ông Âu Anh Tuấn, Cục phó Cục Hải quan, cho biết chuyển đổi số cần được triển khai xuyên suốt toàn bộ chuỗi sản xuất, từ vùng nguyên liệu, chế biến, đóng gói đến xuất khẩu, thay vì chỉ tập trung ở khâu thông quan.
Theo ông Tuấn, việc kết nối đầy đủ dữ liệu giữa các cơ quan quản lý trong nước và cơ quan hải quan của các nước nhập khẩu sẽ giúp doanh nghiệp giảm đáng kể chi phí tuân thủ, trong khi cơ quan quản lý vẫn có đủ dữ liệu để kiểm soát, phòng chống gian lận và buôn lậu.
Tuy nhiên, trước khi số hóa toàn diện, điều quan trọng là phải rà soát, chuẩn hóa và cắt giảm các thủ tục hành chính không cần thiết.
Ông cho biết hiện nay doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu phục vụ sản xuất phải trải qua nhiều khâu như xin giấy phép kiểm dịch, đăng ký kiểm dịch tại cửa khẩu rồi mới thực hiện thủ tục hải quan. Với nhiều mặt hàng động vật, doanh nghiệp còn phải có văn bản chấp thuận của cơ quan chuyên ngành trước khi nhập khẩu.
"Nếu không đơn giản hóa sẽ phát sinh rất nhiều thủ tục, chi phí tuân thủ và thời gian cho doanh nghiệp", ông Tuấn nhấn mạnh.
Sầu riêng Việt Nam vẫn chịu tỷ lệ kiểm tra cao
Đề cập đến hoạt động xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc, ông Âu Anh Tuấn cho rằng việc kết nối dữ liệu và công nhận kết quả kiểm tra giữa cơ quan chức năng hai nước sẽ có ý nghĩa rất lớn trong việc rút ngắn thời gian thông quan.
Theo ông, Hải quan Việt Nam đang đàm phán với Hải quan Trung Quốc để thúc đẩy công nhận kết quả kiểm tra lẫn nhau, đồng thời xây dựng cơ chế trao đổi dữ liệu về tờ khai hải quan, chứng từ kiểm dịch động vật, thực vật và các chứng từ liên quan thông qua Cổng thông tin một cửa quốc gia.
Nếu kết quả kiểm tra của Việt Nam được phía Trung Quốc công nhận, doanh nghiệp sẽ không phải thực hiện kiểm tra lại khi hàng hóa đến cửa khẩu nước nhập khẩu, qua đó giảm thời gian và chi phí thông quan.
Đại diện Cục Hải quan cũng chỉ ra sự khác biệt đáng chú ý giữa sầu riêng Việt Nam và Thái Lan khi xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc.
Theo ông Tuấn, để thay đổi tình trạng này, Việt Nam cần xây dựng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn phù hợp với yêu cầu quốc tế cũng như tiêu chuẩn của nước nhập khẩu. Đồng thời, các phòng thử nghiệm, kiểm nghiệm trong nước cũng phải đáp ứng yêu cầu để kết quả kiểm tra được phía đối tác công nhận.
Ông cho rằng khi kết quả kiểm tra được công nhận lẫn nhau, tỷ lệ lô hàng phải kiểm tra tại nước nhập khẩu sẽ giảm đáng kể, góp phần rút ngắn thời gian thông quan và nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản Việt Nam.
Đẩy mạnh số hóa toàn chuỗi xuất khẩu
Theo ông Âu Anh Tuấn, hiện nay cơ quan hải quan đã số hóa toàn bộ hồ sơ, không còn phát sinh hồ sơ giấy. Việc số hóa giúp hệ thống tự động đối chiếu dữ liệu, cảnh báo các điểm bất thường và áp dụng quản lý rủi ro trong toàn bộ quy trình thông quan.
Đối với hàng nông sản xuất khẩu, "gần như hiện nay toàn bộ là luồng xanh, rất ít lô hàng rơi vào luồng vàng và luồng đỏ", giúp thời gian thông quan được rút ngắn đáng kể.
Đại diện Cục Hải quan cũng khẳng định ngành hải quan cam kết bảo đảm thông quan hàng hóa 24/7, kể cả ngoài giờ làm việc, ngày nghỉ và ngày lễ.
Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả của chuyển đổi số, theo ông, toàn bộ dữ liệu từ vùng trồng, cơ sở đóng gói, kiểm nghiệm, giấy chứng nhận xuất xứ và các cơ quan quản lý chuyên ngành cần được kết nối đồng bộ. Chỉ khi dữ liệu được liên thông trong toàn bộ chuỗi và được chia sẻ với cơ quan chức năng nước nhập khẩu, quá trình thông quan mới thực sự nhanh chóng, minh bạch và góp phần nâng cao sức cạnh tranh cho nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Khánh Vy