Sở hữu loạt lợi thế biệt lập, Quảng Ninh được các ĐBQH đánh giá thế nào trước đề xuất nâng hạng lên thành phố trực thuộc Trung ương?

Quảng Ninh sở hữu loạt lợi thế biệt lập

Thảo luận tại phiên họp, các đại biểu Quốc hội nhất trí rất cao với Tờ trình của Chính phủ và Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp. Việc xem xét, quyết định thành lập thành phố Quảng Ninh ngay tại kỳ họp này được đánh giá là thể chế hóa kịp thời Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, các Kết luận của Bộ Chính trị cũng như Quyết định của Ban Chấp hành Trung ương 3 khóa XIV. Quyết sách này đồng thời hoàn toàn phù hợp với các quy hoạch tổng thể, quy hoạch không gian biển quốc gia và quy hoạch vùng Đồng bằng sông Hồng.

Đại biểu Trần Thị Hồng Thanh (Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình) tán thành cao đối với chủ trương thành lập thành phố Quảng Ninh khi đề án đã bảo đảm đầy đủ các cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn.

Bà Thanh cho biết, Quảng Ninh là địa phương hội tụ những lợi thế hoàn toàn biệt lập như: đây là tỉnh duy nhất trên cả nước sở hữu cả đường biên giới trên bộ và trên biển tiếp giáp với Trung Quốc, sở hữu hệ thống cửa khẩu quốc tế Móng Cái sầm uất. Quảng Ninh có bờ biển dài với hơn 2.770 hòn đảo lớn nhỏ; trong đó, vịnh Hạ Long đã 3 lần được UNESCO công nhận là di sản thiên nhiên thế giới và được tổ chức New7Wonders bình chọn là 1 trong 7 kỳ quan thiên nhiên thế giới.

Với hệ thống hạ tầng chiến lược tương đối đồng bộ, hiện đại, Quảng Ninh cùng Hà Nội và Hải Phòng hình thành tam giác động lực phía Bắc. Địa phương được định vị là cực tăng trưởng chiến lược của miền Bắc, cửa ngõ giao thương, trung tâm kinh tế biển hiện đại tầm cỡ quốc tế, đồng thời giữ vai trò tuyến đầu về quốc phòng, an ninh tại vùng Đông Bắc.

Đồng quan điểm, đại biểu Nguyễn Thị Thu Nguyệt, Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk, cho biết, Quảng Ninh có vị trí đặc biệt về kinh tế, quốc phòng, an ninh và đối ngoại; sở hữu không gian phát triển liên kết đô thị, biển đảo, biên giới và di sản, cùng năng lực hạ tầng và khả năng huy động nguồn lực để đáp ứng yêu cầu phát triển ở tầm cao mới.

Về kinh tế, đại biểu Trần Thị Hồng Thanh cho biết Quảng Ninh thuộc nhóm địa phương có quy mô kinh tế lớn nhất cả nước. Năm 2025, tốc độ tăng trưởng của tỉnh đạt 11,89%, đứng đầu toàn quốc. Thu ngân sách đứng thứ sáu cả nước, đóng góp lớn vào phát triển kinh tế – xã hội chung.

Mục tiêu đưa Quảng Ninh trở thành một "quốc gia biển mạnh thu nhỏ"

Đóng góp thêm ý kiến vào vấn đề này, Đại biểu Hoàng Văn Nghĩa (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ngãi) cho rằng, đây là thời khắc lịch sử đánh dấu bước chuyển mình mang tính chiến lược nhằm cụ thể hóa chủ trương của Đảng, chính thức kiến tạo hai cực tăng trưởng trọng yếu có tính chất dẫn dắt và lan tỏa toàn diện, góp phần cùng Hà Nội, Hải Phòng và các tỉnh lân cận thúc đẩy sự phát triển bứt phá của vùng đồng bằng sông Hồng và dải đất Đông Bắc của Tổ quốc.

Đi sâu vào thế mạnh đặc thù của Quảng Ninh, đại biểu Tạ Đình Thi (Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội) tập trung phân tích giải pháp phát huy tiềm năng biển đảo để biến Quảng Ninh thực sự trở thành một "quốc gia biển mạnh thu nhỏ" và là cực tăng trưởng toàn diện của cả nước.

Đại biểu Tạ Đình Thi dẫn chứng Quảng Ninh có đường bờ biển dài hơn 250 km, diện tích mặt biển rộng lớn hơn 6.000 km² (gần tương đương diện tích đất liền); hơn 2.000 hòn đảo lớn nhỏ, chiếm phần lớn số lượng đảo của cả nước và sở hữu các vịnh nổi tiếng như Hạ Long, Bái Tử Long cùng nhiều danh thắng biển đảo như Cô Tô, Quan Lạn, Minh Châu, Trà Cổ.

Nhờ đó, Quảng Ninh hội tụ đầy đủ lợi thế địa chiến lược, chính trị, kinh tế để phát triển toàn diện các ngành kinh tế biển mũi nhọn: du lịch di sản, kinh tế hàng hải, logistics, thủy sản bền vững, năng lượng tái tạo và các ngành kinh tế biển mới như y dược biển, công nghệ sinh học biển.

Để khai thác hiệu quả miền không gian giàu tiềm năng này trong giai đoạn mới, đại biểu Tạ Đình Thi kiến nghị cần tích hợp ngay vào kế hoạch thực hiện Nghị quyết của Quốc hội các nhiệm vụ trọng tâm: xây dựng bộ máy chính quyền đô thị tinh gọn, hiện đại, đủ năng lực quản lý tổng hợp không gian biển dựa trên dữ liệu số, quy hoạch và hệ sinh thái theo tinh thần Nghị quyết 36 của Trung ương.

Tiếp tục hoàn thiện hệ thống hạ tầng giao thông, năng lượng, hạ tầng số; ưu tiên các công trình lưỡng dụng phục vụ phát triển kinh tế kết hợp bảo vệ chủ quyền biển đảo. Hướng tới kết nối tuyến đường sắt cao tốc Hà Nội - Quảng Ninh và phát triển mô hình cửa khẩu thông minh Móng Cái.

Ngoài ra, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính. Ban hành cơ chế đặc thù để thu hút, trọng dụng nhân tài, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ cho nền kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế biển hiện đại.

Dưới góc độ chính sách vĩ mô, đại biểu Nguyễn Thị Thu Nguyệt đánh giá giá trị của việc thành lập thành phố Quảng Ninh không chỉ dừng lại ở việc tạo ra một đơn vị hành chính mới, mà quan trọng hơn là kiến tạo một cực tăng trưởng có sức lan tỏa rộng lớn.

Đại biểu đề nghị Chính phủ và các bộ, ngành khi xây dựng cơ chế, chính sách phát triển sau thành lập cần chú trọng thúc đẩy liên kết vùng, kết nối giữa các cực tăng trưởng mạnh với các địa phương còn hạn chế về hạ tầng, công nghệ và thị trường. Sự phát triển của Quảng Ninh phải trở thành cơ hội phát triển chung cho nhiều địa phương khác trên cả nước, bảo đảm việc sắp xếp hành chính thực sự tạo ra một không gian và dư địa phát triển mới.

"Tuyệt đối không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế"

Bên cạnh những kỳ vọng, các đại biểu cũng chỉ ra một vài thách thức thực tế mà một đô thị trực thuộc Trung ương phải đối mặt. Theo đó, một trong những vấn đề cốt lõi được các đại biểu phân tích là làm sao để quá trình đô thị hóa tốc độ cao không làm tổn hại đến tài nguyên môi trường, cảnh quan di sản và bảo đảm sự phát triển cân bằng giữa các khu vực.

Theo đại biểu Hoàng Văn Nghĩa (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ngãi), đô thị hóa tuyệt đối không được phép làm phai nhạt linh hồn di sản và không gian văn hóa đặc sắc.

"Với Quảng Ninh, nguyên tắc xuyên suốt là "tuyệt đối không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế". Thành phố phải bảo tồn nghiêm ngặt Vịnh Hạ Long và giữ gìn trọn vẹn vùng đất thiêng Yên Tử – cái nôi của Phật giáo Trúc Lâm", ông Nghĩa nhấn mạnh.

Theo ông Nghĩa, bối cảnh mới đòi hỏi phải điều chỉnh quy hoạch đô thị để phát triển hài hòa giữa "làng và phố", giữa truyền thống và hiện đại, giữa đô thị và nông thôn, tránh tình trạng đô thị hóa tự phát. Quy hoạch phải đi trước một bước, tập trung nâng cấp hạ tầng đồng bộ cho các xã còn lại theo lộ trình sát với thực tiễn để nâng cấp lên phường, đồng thời giải quyết triệt để các bài toán đô thị như ô nhiễm môi trường, rác thải và xử lý nước thải.

Còn theo đại biểu Trần Thị Hồng Thanh, Quảng Ninh có địa hình bị chia cắt mạnh, trình độ phát triển giữa các khu vực đô thị, đồng bằng, ven biển với khu vực miền núi, biên giới còn chênh lệch khá lớn.

Do đó, đại biểu kiến nghị thành phố Quảng Ninh sau khi thành lập cần chú trọng thiết lập cơ chế tài chính để điều tiết nguồn thu từ các khu vực phát triển năng động sang hỗ trợ hạ tầng kỹ thuật và an sinh xã hội cho các vùng khó khăn, tránh tình trạng đô thị hóa chỉ dồn vào một vài cực tăng trưởng mà bỏ lại phía sau các địa bàn còn thiếu thốn.

Tỉnh có vịnh Hạ Long vừa là di sản thiên nhiên thế giới, vừa là "lá phổi" và thương hiệu du lịch quốc tế. Quá trình đô thị hóa nhanh, việc phát triển các khu kinh tế, khu công nghiệp nếu không được kiểm soát chặt sẽ tạo áp lực lên môi trường, cảnh quan và làm phá vỡ không gian văn hóa truyền thống. Vì vậy, theo đại biểu, thành phố phải tăng cường quản lý chặt chẽ quy hoạch, trật tự xây dựng, kiểm soát môi trường để giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa đặc sắc vốn có.

Giang Anh