Tránh Việt Nam và Thái Lan, một đối thủ sầu riêng chọn lối đi riêng: Không chạy theo sản lượng, tập trung bán phân khúc cao cấp tại Trung Quốc

Kể từ khi Nghị định thư xuất khẩu sầu riêng tươi Malaysia-Trung Quốc được thực hiện vào tháng 8/2024, hoạt động xuất khẩu hàng hóa nói chung và sầu riêng nói riêng của quốc gia này đã có bước chuyển mình đáng kể.

Các nhà xuất khẩu không còn phụ thuộc hoàn toàn vào sầu riêng đông lạnh như trước. Mùa vụ này đánh dấu sự chuyển đổi sang xuất khẩu sầu riêng tươi nguyên quả thông qua vận tải hàng không, đường biển và đường bộ xuyên biên giới.

Ông Vincent Lee, đại diện công ty xuất khẩu sầu riêng Top Fruits Sdn, cho biết hoạt động xuất khẩu đang diễn ra mạnh mẽ tại các thị trường phía Nam Trung Quốc.

Các thành phố như Thâm Quyến, Quảng Châu, Hải Nam và Quảng Tây là những điểm đến chính. Doanh nghiệp này đã hoàn thành nhiều chuyến hàng sầu riêng tươi bằng đường biển và đường hàng không trong giai đoạn từ tháng 6/2025 đến tháng 2/2026.

Tổng sản lượng sầu riêng của Malaysia ước tính đạt khoảng 613.000 tấn vào năm 2025. Với sản lượng này, Malaysia định vị mình là nhà cung cấp phân khúc cao cấp thay vì theo đuổi sản lượng số lượng lớn.

Chiến lược xuất khẩu của Malaysia hiện nay ưu tiên các sản phẩm cao cấp với giá trị thu được cao hơn. Tuy nhiên, việc ổn định giá cả đang trở nên khó khăn hơn. Một vụ thu hoạch bội thu giữa mùa đã tạo ra hiện tượng dư cung lớn trong ngành. Tình trạng này được mô tả như một cơn “sóng thần” sầu riêng làm tràn ngập thị trường. Hệ quả tất yếu là giá bán sầu riêng giảm mạnh trên diện rộng.

Dù thời tiết có nhiều biến động, chất lượng sản xuất các giống sầu riêng cao cấp vẫn được duy trì ổn định. Kết quả này có được nhờ sự giám sát thu hoạch chặt chẽ và áp dụng nông nghiệp chính xác.

Hệ thống quản lý trang trại cũng đã được cải tiến đáng kể. Giống Musang King hay D197 vẫn thống trị phân khúc cao cấp nhờ kết cấu kem mịn và thương hiệu mạnh. Trong khi đó, giống Black Thorn ngày càng được người tiêu dùng cao cấp ưa chuộng.

Trung Quốc vẫn là điểm đến xuất khẩu chủ yếu khi chiếm tới 90% nhu cầu nhập khẩu sầu riêng toàn cầu. Bên cạnh thị trường này, nhu cầu đối với sản phẩm đông lạnh cũng tăng lên tại Hồng Kông, Singapore, Đài Loan, Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Đông, châu Âu và Bắc Mỹ.

Mặc dù nhu cầu ổn định, các vấn đề về hậu cần vẫn là thách thức lớn. Chi phí vận chuyển hàng không đến Trung Quốc đã tăng từ 25 đến 40% trên một số tuyến đường.

Nguyên nhân của sự gia tăng này đến từ biến động giá dầu và căng thẳng địa chính trị ở Trung Đông. Giá sầu riêng đông lạnh cũng đang chịu áp lực do tình trạng dư cung và tồn kho kéo dài.

Sự cạnh tranh trong khu vực Đông Nam Á đang trở nên gay gắt hơn. Thái Lan và Việt Nam đang thống trị thị trường toàn cầu nhờ sản lượng lớn và hệ thống hạ tầng hậu cần mạnh mẽ.

Ước tính sản lượng năm 2025 của Thái Lan đạt 1,68 triệu tấn. Con số này của Việt Nam là 1,5 triệu tấn.

Trước sức ép trên, Malaysia chọn cách không cạnh tranh về số lượng. Thế mạnh của Malaysia nằm ở chất lượng cao cấp, khả năng truy xuất nguồn gốc và sự đổi mới.

Top Fruits hiện xuất khẩu các giống Musang King, Black Thorn, Golden Phoenix và D24. Doanh nghiệp này cũng mở rộng sang các sản phẩm hạ nguồn như kem gelato, mochi và bánh phô mai.

Cơ hội dài hạn của Malaysia nằm ở việc xây dựng hệ sinh thái sầu riêng cao cấp được công nhận toàn cầu. Ngành sầu riêng nước này đang chú trọng vào nông nghiệp thông minh và cải thiện hậu cần đường biển.

Việc Trung Quốc kiểm tra dư lượng nghiêm ngặt hơn được đánh giá là sự phát triển tích cực. Chính sách này buộc các nhà xuất khẩu phải áp dụng phương pháp canh tác tốt hơn. Hệ thống truy xuất nguồn gốc cũng cần được củng cố để đảm bảo chất lượng ổn định.

Đây là cơ hội để Malaysia khẳng định vị thế như một nguồn cung chất lượng thay vì chỉ cạnh tranh về quy mô.

Đức Minh