Trồng thử loại ‘siêu trái cây' ở Việt Nam, người dân tại Kenya bất ngờ đổi đời: Hơn 3 năm được thu hoạch, sản lượng không đủ để bán

Chỉ trong vài năm, thanh long từ một loại trái cây gần như không ai biết đến tại Kenya đã trở thành cây trồng mang lại giá trị kinh tế cao, mở ra cơ hội tạo việc làm, cải thiện thu nhập cho nông dân và thu hút sự quan tâm của thị trường xuất khẩu.

Bước ngoặt bắt đầu từ năm 2018, khi doanh nhân người Trung Quốc Trương Văn Sinh (Zhang Wen Sheng) cùng bạn bè đến Kenya du lịch. Nhận thấy điều kiện khí hậu tại quốc gia Đông Phi này phù hợp với nhiều loại cây ăn quả nhiệt đới vốn được trồng phổ biến ở Trung Quốc, nhóm của ông quyết định đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp.

Năm 2019, họ thành lập một trang trại thanh long rộng khoảng 6 ha tại khu vực hồ Naivasha, cách thủ đô Nairobi khoảng 90 km về phía tây bắc. Một năm sau, vụ thanh long đầu tiên được thu hoạch, đánh dấu lần đầu tiên loại trái cây này được sản xuất thương mại tại Kenya.

Trong giai đoạn đầu, thanh long vẫn còn xa lạ với người tiêu dùng trong nước. Sản lượng chủ yếu được xuất khẩu sang các thị trường như Tây Ban Nha và Italy. Tuy nhiên, sau bốn năm, thanh long đã dần phổ biến tại Kenya, xuất hiện ở nhiều chợ truyền thống và cửa hàng bán lẻ, đồng thời tạo thêm việc làm và nguồn thu nhập cho nhiều hộ dân.

Tại trang trại do Công ty Kaiview Ecological Plantation điều hành, nhu cầu thị trường hiện vượt xa nguồn cung. Trong một lần phóng viên China Daily đến khảo sát, chỉ hai trong số bốn thương lái có mặt mua được hàng do sản lượng không đủ.

Ông Ezekiel Githinji, một thương lái cung cấp trái cây cho các nhà bán lẻ ở Nairobi, chỉ mua được khoảng 40 kg thanh long, trong khi bà Rachael Nyambura, tiểu thương tại thị trấn Naivasha, chỉ mua được 10 kg, thấp hơn nhiều so với nhu cầu thực tế.

Theo các thương lái, thanh long tại trang trại được bán với giá từ 1,9-3,9 USD/kg, tùy kích cỡ và chất lượng. Khi bán lẻ, mỗi quả có thể mang lại mức lợi nhuận khoảng 0,78-1,16 USD.

Đối với nhiều người bán lẻ, thanh long đã trở thành nguồn thu nhập ổn định. Bà Beatrice Wanjiru, một tiểu thương tại thị trấn Nakuru, cho biết việc kinh doanh loại trái cây này đã giúp gia đình bà cải thiện đáng kể đời sống.

Theo bà Wanjiru, năm 2020, trong lúc bán hàng rong, bà lần đầu nhìn thấy thanh long và quyết định tìm đến trang trại Kaiview để nhập hàng. Lượng trái cây đầu tiên nhanh chóng được khách hàng đón nhận, mở ra hướng kinh doanh mới. Hiện mỗi lần bà nhập khoảng 80 kg và thường bán hết chỉ trong ba ngày. Bà kỳ vọng sẽ có thêm nhiều nông dân tham gia trồng thanh long để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường.

Không chỉ các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, nhiều nông dân Kenya cũng bắt đầu phát triển mô hình trồng thanh long.

Ông Anthony Mugambi, một kỹ sư viễn thông, biết đến loại quả này trong chuyến công tác tại Trung Quốc năm 2003. Sau khi trở về Kenya, ông quyết định thử nghiệm trồng thanh long trên trang trại của mình tại thị trấn Meru vào năm 2012.

Do chưa có kinh nghiệm và hầu như không có mô hình tham khảo trong nước, ông phải tự học qua sách, internet và các video hướng dẫn trên YouTube. Từ 200 cây giống ban đầu, ông mất tám năm mới thu hoạch được vụ quả đầu tiên.

Năm 2020, ông thu được quả thanh long đầu tiên nặng 844 gram. Sau đó, ông tiếp tục chọn lọc giống, nhân giống các cây có đặc tính tốt và từng bước hoàn thiện quy trình canh tác.

Hiện ông điều hành trang trại Gravity Farms với diện tích hơn 8 ha và được xem là một trong những chuyên gia về thanh long tại Kenya. Theo ông, nhờ cải tiến kỹ thuật, thời gian từ khi trồng đến thu hoạch có thể rút ngắn xuống còn khoảng ba năm.

Ngoài sản xuất, ông Mugambi còn đào tạo nhiều nông dân trên khắp Kenya, đồng thời đón các đoàn khách từ nhiều quốc gia châu Phi đến tham quan, học hỏi mô hình.

Theo ông, thanh long đặc biệt phù hợp với các khu vực khô hạn và bán khô hạn của Kenya - nơi nhiều loại cây trồng khác cho năng suất thấp. Với điều kiện khí hậu thuận lợi, thanh long có tiềm năng trở thành một trong những mặt hàng nông sản xuất khẩu quan trọng của quốc gia này.

Ông Mugambi cho biết nhu cầu từ thị trường quốc tế hiện rất lớn. Một khách hàng tại Italy mong muốn nhập khoảng 5 tấn thanh long mỗi tuần, trong khi một đối tác tại Jordan đề nghị mua tới 15 tấn mỗi tuần và sẵn sàng thanh toán trước. Tuy nhiên, sản lượng hiện nay vẫn chưa đủ để đáp ứng cả nhu cầu trong nước lẫn xuất khẩu.

Bên cạnh việc tiêu thụ trái tươi, ông cũng kỳ vọng thanh long sẽ mở ra cơ hội phát triển các sản phẩm chế biến như nước ép, bột thanh long, tinh dầu và nhiều sản phẩm giá trị gia tăng khác.

Theo đánh giá của ông Mugambi, nếu tiếp tục mở rộng diện tích và nâng cao năng lực sản xuất, Kenya có thể trở thành một trong những quốc gia sản xuất thanh long lớn trên thế giới trong khoảng hai thập kỷ tới, đồng thời tạo ra nguồn doanh thu hàng trăm triệu USD mỗi năm cho nền kinh tế.

Như Quỳnh