Trung Quốc giảm nhập khẩu, Mỹ ồ ạt đưa một mặt hàng vào Việt Nam: thuế nhập khẩu 0%, nước ta tiêu thụ đứng thứ 3 thế giới

Nhập khẩu đậu tương của Việt Nam tăng mạnh trong 7 tháng đầu năm 2026, trong bối cảnh nhu cầu nguyên liệu cho sản xuất thức ăn chăn nuôi, thủy sản và chế biến thực phẩm tiếp tục ở mức cao. 

Theo số liệu thống kê sơ bộ từ Cục Hải quan, trong tháng 7, Việt Nam nhập khẩu hơn 330.000 tấn đậu tương, trị giá hơn 165 triệu USD, tăng 40% về lượng và 38% về kim ngạch so với tháng trước.

Lũy kế 7 tháng đầu năm, lượng đậu tương nhập khẩu đạt hơn 2,2 triệu tấn, với kim ngạch hơn 1 tỷ USD, tăng lần lượt 50% và 57% so với cùng kỳ năm 2025.

Brazil và Mỹ là hai nguồn cung chính

Brazil tiếp tục là thị trường cung cấp đậu tương lớn nhất cho Việt Nam. Trong 7 tháng, Việt Nam nhập khẩu hơn 1,3 triệu tấn đậu tương từ thị trường này, trị giá hơn 639 triệu USD, tăng 63% về lượng và 71% về trị giá so với cùng kỳ năm trước. Giá nhập khẩu bình quân đạt khoảng 486 USD/tấn, tăng 4%.

Với kim ngạch hơn 639 triệu USD, Brazil chiếm khoảng 58% tổng giá trị đậu tương nhập khẩu của Việt Nam trong 7 tháng đầu năm.

Mỹ đứng thứ hai với hơn 768.000 tấn, trị giá hơn 368 triệu USD. So với cùng kỳ, lượng nhập khẩu từ Mỹ tăng 40%, trong khi kim ngạch tăng 48%, giá nhập khẩu bình quân tăng hơn 6%.

Đậu tương là một trong những nguyên liệu giàu đạm quan trọng trong sản xuất thức ăn chăn nuôi. Theo các doanh nghiệp trong ngành, nhu cầu nguyên liệu phục vụ sản xuất thức ăn chăn nuôi và thủy sản tại Việt Nam hiện lên tới gần 30 triệu tấn mỗi năm. Trong đó, ngô và lúa mì chủ yếu cung cấp năng lượng, còn đậu tương đóng vai trò quan trọng trong bổ sung protein.

Hội đồng Xuất khẩu Đậu nành Hoa Kỳ (USSEC) đánh giá Việt Nam nằm trong nhóm những thị trường năng động của đậu nành Mỹ và hiện là khách hàng mua đậu nành lớn thứ ba tại Đông Nam Á. Nhu cầu được dự báo tiếp tục tăng nhờ sự phát triển của ngành thực phẩm và thức ăn chăn nuôi.

Trong năm 2025, Việt Nam đã nhập khẩu khoảng 517 triệu USD đậu tương từ Mỹ, tăng 11,7% so với năm trước. Quan hệ thương mại nông sản giữa hai nước cũng được thúc đẩy thông qua các biên bản ghi nhớ và hợp đồng mua bán được ký trong chuyến công tác của Bộ Nông nghiệp và Môi trường tại Mỹ vào tháng 6/2025.

Bên cạnh đó, thuế nhập khẩu ưu đãi đối với khô dầu đậu tương từ Mỹ vào Việt Nam đã được giảm từ mức 1-2% xuống 0%, tạo thêm điều kiện cho nguồn nguyên liệu này tiếp cận thị trường trong nước.

Nhu cầu tăng, nguồn cung nội địa hạn chế

Đà tăng nhập khẩu đậu tương diễn ra trong bối cảnh Việt Nam có ngành chăn nuôi và thủy sản quy mô lớn. Việt Nam hiện là một trong những nước sản xuất thịt heo lớn trên thế giới, trong khi thủy sản cũng là ngành kinh tế quan trọng. Cùng với đó, nhu cầu đậu tương từ ngành chế biến thực phẩm như dầu ăn, sữa đậu nành, mì ăn liền và bánh kẹo cũng gia tăng.

Trong khi nhu cầu ngày càng lớn, sản xuất đậu tương trong nước vẫn hạn chế. Diện tích trồng ngô và đậu tương có xu hướng thu hẹp khi nông dân chuyển sang các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao hơn. Đối với lúa mì, điều kiện khí hậu khiến Việt Nam gần như không có khả năng phát triển sản xuất thương mại quy mô lớn.

Theo Hiệp hội Thức ăn chăn nuôi Việt Nam, nguyên liệu nhập khẩu hiện chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành sản xuất thức ăn chăn nuôi. Lúa mì gần như phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn cung bên ngoài, trong khi ngô và đậu tương sản xuất trong nước mới chỉ đáp ứng một phần nhu cầu.

Sự phụ thuộc này khiến chi phí sản xuất trong nước dễ chịu tác động từ giá nông sản và cước vận tải quốc tế. Đặc biệt, căng thẳng tại Trung Đông từ cuối tháng 2 làm gia tăng lo ngại về chi phí logistics, thúc đẩy một số doanh nghiệp tăng nhập khẩu để chủ động dự trữ nguyên liệu.

Trong ngắn hạn, giới phân tích cho rằng Việt Nam khó giảm nhanh sự phụ thuộc vào nguồn đậu tương nhập khẩu do những hạn chế về quỹ đất, năng suất và hiệu quả canh tác. Vì vậy, biến động của thị trường đậu tương thế giới sẽ tiếp tục có ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sản xuất thức ăn chăn nuôi và giá thành nhiều sản phẩm thực phẩm trong nước.

Khánh Vy