Trung Quốc liên tục săn một mặt hàng ngon, bổ, rẻ của Việt Nam: nhu cầu tăng mạnh từ Á sang Âu, thu về 148 triệu USD từ đầu năm
Xuất khẩu mặt hàng này giúp Việt Nam được nhiều quốc gia trên thế giới ưa chuộng.
Sau giai đoạn sụt giảm kéo dài từ đầu năm, xuất khẩu (XK) chả cá và surimi của Việt Nam đã ghi nhận tín hiệu phục hồi rõ nét trong tháng 6/2026. Tuy nhiên, các doanh nghiệp vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong nửa cuối năm khi thị trường xuất khẩu chịu tác động từ chính sách thuế mới của Mỹ, cạnh tranh ngày càng gay gắt tại Đông Bắc Á và các yêu cầu truy xuất nguồn gốc khắt khe hơn từ Liên minh châu Âu (EU).
Theo số liệu của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), kim ngạch XK chả cá và surimi trong 6 tháng đầu năm đạt 148 triệu USD, giảm 2% so với cùng kỳ năm trước.
Diễn biến xuất khẩu trong nửa đầu năm cho thấy ngành hàng này chưa bước vào chu kỳ tăng trưởng mạnh nhưng cũng đã thoát khỏi đà giảm sâu. Từ tháng 2 đến tháng 5, kim ngạch liên tục suy giảm, song tốc độ giảm dần qua từng tháng. Đến tháng 6, XK bật tăng 23%, đạt khoảng 30 triệu USD - mức tăng mạnh nhất kể từ đầu năm.
Sự phục hồi chủ yếu đến từ việc nhiều thị trường lớn đồng loạt tăng nhập khẩu. Trong tháng 6, XK sang Hàn Quốc tăng 31%, Thái Lan tăng 45%, Trung Quốc tăng 17%, Nhật Bản tăng 25% và Lithuania tăng 23% so với cùng kỳ.
Tuy nhiên, kết quả lũy kế 6 tháng vẫn cho thấy sự phân hóa giữa các thị trường.
Hàn Quốc tiếp tục là thị trường lớn nhất với gần 34 triệu USD, chiếm khoảng 23% tổng kim ngạch nhưng vẫn giảm 12% so với cùng kỳ. Thái Lan đứng thứ hai với gần 34 triệu USD, giảm nhẹ 1%. Hai thị trường này hiện chiếm gần một nửa tổng kim ngạch XK chả cá và surimi của Việt Nam nhưng chưa tạo được động lực tăng trưởng rõ rệt.
Ở chiều ngược lại, nhiều thị trường ghi nhận mức tăng tích cực. XK sang Trung Quốc đạt 23 triệu USD, tăng 12%; Nhật Bản đạt 16 triệu USD, tăng 10%; Malaysia đạt khoảng 7 triệu USD, tăng gần 50%; Đài Loan tăng 28%. Trong khi đó, XK sang EU đạt gần 12 triệu USD, tăng 1%, còn thị trường Mỹ đạt gần 6 triệu USD, tăng 3%.
Theo VASEP, sự cải thiện này phản ánh xu hướng phục hồi của thị trường surimi toàn cầu sau giai đoạn người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu. Trong năm 2025 và tiếp tục sang năm 2026, nhu cầu đối với các sản phẩm thực phẩm chế biến sẵn, giá hợp lý tăng trở lại, đặc biệt tại các nước châu Á cũng như hệ thống bán lẻ hiện đại ở Mỹ và châu Âu.
Surimi tiếp tục được xem là nguồn protein có chi phí cạnh tranh, dễ chế biến và phù hợp với nhiều dòng sản phẩm. Tại Mỹ, các sản phẩm như thanh cua vẫn duy trì sức tiêu thụ ổn định nhờ giá bán hợp lý và tính tiện lợi. Trong khi đó, người tiêu dùng châu Âu có xu hướng lựa chọn các sản phẩm đóng gói nhỏ, phục vụ nhu cầu tiêu dùng nhanh và tiết kiệm.
Dù vậy, triển vọng XK trong nửa cuối năm vẫn được đánh giá khá khó lường. Mức thuế bổ sung 12,5% mà Mỹ mới áp dụng đối với hàng hóa Việt Nam có thể làm giảm sức cạnh tranh của sản phẩm tại thị trường này. Bên cạnh đó, cạnh tranh từ các nước sản xuất surimi lớn trong khu vực như Thái Lan, Indonesia hay Trung Quốc tiếp tục gia tăng, trong khi EU ngày càng siết chặt các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững.
Ở góc độ dài hạn, thị trường surimi toàn cầu vẫn được đánh giá có dư địa tăng trưởng tích cực. Nhiều tổ chức nghiên cứu dự báo quy mô thị trường sẽ duy trì tốc độ tăng trưởng kép khoảng 9% mỗi năm trong giai đoạn 2026-2033, nhờ nhu cầu ngày càng cao đối với thực phẩm tiện lợi, giàu protein và có giá thành hợp lý.
Châu Á - Thái Bình Dương tiếp tục là khu vực tiêu thụ surimi lớn nhất thế giới, trong đó Nhật Bản giữ vai trò trung tâm chế biến, còn Trung Quốc là thị trường có tốc độ tăng trưởng nhu cầu nhanh. Tại Bắc Mỹ và châu Âu, xu hướng sử dụng thực phẩm chế biến và nguồn protein thay thế cũng được kỳ vọng sẽ tiếp tục thúc đẩy nhu cầu đối với mặt hàng này trong những năm tới.
Khánh Vy