Từ 15/11, các giao dịch chuyển tiền từ 10 triệu, 50 triệu, 100 triệu đồng,... sẽ được xem là rủi ro cao trong trường hợp sau

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã ban hành Thông tư số 53/2026/TT-NHNN ngày 30/9/2026, quy định về an toàn, quản lý rủi ro và điều kiện triển khai ứng dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) trong ngành Ngân hàng. Thông tư chính thức có hiệu lực từ ngày 15/11/2026.

Theo NHNN, thời gian qua, AI ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong hoạt động ngân hàng, từ chấm điểm tín dụng, thẩm định cho vay, phát hiện gian lận thanh toán đến tư vấn tự động và định danh khách hàng điện tử (eKYC).

Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích về tốc độ xử lý và hiệu quả vận hành, công nghệ này cũng kéo theo nhiều nguy cơ liên quan đến an ninh mạng, bảo mật dữ liệu, rủi ro mô hình và hoạt động thuê ngoài. Những vấn đề này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng.

Do đó, Thông tư 53 được xây dựng theo hướng quản lý dựa trên mức độ rủi ro, trong đó các hệ thống AI có phạm vi tác động càng lớn sẽ phải đáp ứng những yêu cầu kiểm soát tương ứng.

AI tự động giao dịch chuyển tiền vượt ngưỡng nào sẽ bị xếp vào nhóm rủi ro cao?

Một trong những nội dung đáng chú ý của Thông tư là quy định cụ thể về việc phân loại hệ thống AI có rủi ro cao trong lĩnh vực ngân hàng.

Theo đó, đối với hệ thống AI tự động thực hiện giao dịch thanh toán, các ngưỡng giá trị được quy định riêng cho khách hàng cá nhân và khách hàng tổ chức.

Cụ thể, hệ thống sẽ được xác định thuộc nhóm rủi ro cao nếu tự động thực hiện giao dịch có một trong các điều kiện sau:

Đối với khách hàng cá nhân: Giá trị giao dịch trên 10 triệu đồng/lần hoặc tổng giá trị giao dịch trong ngày trên 20 triệu đồng. 

Đối với khách hàng tổ chức: Giá trị giao dịch trên 50 triệu đồng/lần hoặc tổng giá trị giao dịch trong ngày trên 100 triệu đồng.

Như vậy, không chỉ những giao dịch có giá trị lớn trong một lần thực hiện, trường hợp tổng giá trị các giao dịch tự động trong ngày vượt ngưỡng quy định cũng khiến hệ thống AI thuộc diện rủi ro cao.

Ngoài lĩnh vực thanh toán, Thông tư cũng quy định hệ thống AI tự động quyết định cấp tín dụng đối với các khoản cấp tín dụng từ 50 triệu đồng trở lên thuộc nhóm hệ thống có rủi ro cao.

Ngân hàng phải đáp ứng thêm nhiều yêu cầu khi triển khai AI

Với các hệ thống AI được xếp vào nhóm rủi ro cao, tổ chức triển khai phải thực hiện những yêu cầu chặt chẽ hơn về an toàn thông tin và quản lý rủi ro.

Cụ thể, hệ thống phải được kiểm tra, đánh giá an ninh mạng trước khi đưa vào vận hành chính thức, đồng thời thực hiện đánh giá định kỳ hoặc khi có thay đổi đáng kể.

Các đơn vị cũng phải đáp ứng yêu cầu về an toàn dữ liệu, quản lý thay đổi, xử lý sự cố, ghi nhật ký hoạt động và kiểm soát những rủi ro đặc thù phát sinh trong quá trình vận hành AI.

Đáng chú ý, Thông tư yêu cầu thiết lập cơ chế giám sát và can thiệp của con người, bảo đảm AI không thay thế trách nhiệm và thẩm quyền của con người trong hoạt động ngân hàng.

Bên cạnh đó, các tổ chức phải thực hiện đánh giá tác động đối với hệ thống AI có rủi ro cao, quản lý rủi ro theo 3 tuyến bảo vệ, đồng thời kiểm soát những vấn đề liên quan đến mô hình, đạo đức, hoạt động thuê ngoài và chuỗi cung ứng.

Trước khi đưa hệ thống AI vào vận hành chính thức, đơn vị triển khai còn phải lập hồ sơ, đánh giá các điều kiện theo quy định và trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Thông tư 53/2026/TT-NHNN áp dụng đối với các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán, tổ chức cung ứng dịch vụ Tiền di động, công ty thông tin tín dụng cùng một số đơn vị khác trong ngành Ngân hàng.

Thông qua quy định mới, NHNN hướng tới thúc đẩy ứng dụng AI trong lĩnh vực ngân hàng đi đôi với kiểm soát rủi ro, bảo đảm an ninh mạng, an toàn dữ liệu và bảo vệ quyền lợi khách hàng.

Linh San