Vai trò của Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương trong tăng cường thế nước và củng cố lòng dân trong tình hình mới

Bối cảnh thế giới và khu vực tiếp tục biến động nhanh, khó dự báo; cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng; an ninh truyền thống và phi truyền thống đan xen, tác động trực tiếp đến ổn định chính trị – xã hội trong nước.

Quá trình phát triển đặt ra những vấn đề mới: Cơ cấu lợi ích xã hội thay đổi, yêu cầu minh bạch – giải trình tăng lên, nhu cầu tham gia của người dân vào quản trị công ngày càng rõ.

Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV nhấn mạnh định hướng: "Tăng cường tiềm lực quốc gia, nâng cao hiệu quả quản trị, củng cố niềm tin xã hội; kết hợp chặt chẽ giữa xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, giữa thế nước và lòng dân trong giai đoạn mới". Điều này khẳng định nền tảng chính trị – xã hội ổn định và niềm tin của nhân dân tiếp tục là yếu tố quyết định nội lực phát triển.

Trước tình hình đó, Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương giữ vai trò kết nối giữa chủ trương của Đảng với đời sống xã hội, giữa mục tiêu phát triển và nguyện vọng nhân dân. Thông qua nắm bắt tình hình, tham mưu chính sách, giám sát – phản biện xã hội và củng cố đồng thuận, Đảng ủy góp phần làm rõ và vận hành mạch kết nối giữa "thế nước" và "lòng dân". Việc xác định rõ vai trò của Đảng ủy trong giai đoạn hiện nay vì vậy có ý nghĩa thiết thực, nhằm củng cố ổn định xã hội, tạo nền tảng cho phát triển bền vững.

Giữ vững định hướng chính trị – tư tưởng để tạo nền tảng ổn định cho "thế nước"

Giữ vững định hướng chính trị – tư tưởng là tiền đề mang tính quyết định đối với sự thống nhất nhận thức và hành động trong toàn hệ thống chính trị. Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực có nhiều diễn biến phức tạp, xu hướng đa dạng hóa thông tin, xuất hiện các không gian xã hội mới và các dạng xung đột mềm trên môi trường mạng, yêu cầu đặt ra là phải tăng cường bản lĩnh chính trị, củng cố nền tảng tư tưởng và nâng cao năng lực đề kháng trước tác động xuyên biên giới. Với vị trí là tổ chức đảng lãnh đạo toàn diện hệ thống Mặt trận và các đoàn thể chính trị – xã hội, Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương có trách nhiệm trọng yếu trong việc kiến tạo nền tảng tư tưởng để thế nước được bồi đắp từ nội lực:

Kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, cụ thể hóa và tổ chức hóa các quan điểm, chủ trương của Đảng vào lĩnh vực dân vận, công tác mặt trận, đại đoàn kết toàn dân tộc theo tinh thần Văn kiện Đại hội XIII; bảo đảm đường lối của Đảng được thấm sâu vào hệ thống chính trị và lan tỏa tới quần chúng nhân dân.

Chủ động định hướng dư luận xã hội, chủ động cung cấp thông tin chính thống, nâng cao "miễn dịch chính trị – thông tin", đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, xuyên tạc nền tảng tư tưởng của Đảng, qua đó bảo vệ trận địa tư tưởng ngay từ sớm, từ xa.

Nắm bắt tình hình, dự báo biến động xã hội, phát hiện sớm các vấn đề tư tưởng – dư luận có thể ảnh hưởng đến ổn định chính trị – xã hội; kiến nghị điều chỉnh chính sách phù hợp với thực tiễn, bảo đảm ổn định từ cơ sở, tạo nền tảng cho đồng thuận xã hội. Đây là yêu cầu cấp thiết trong điều kiện lợi ích xã hội ngày càng đa dạng, chuyển động nhanh và khó dự báo.

Tăng cường tính chiến đấu và tính thuyết phục trong công tác tư tưởng, đổi mới phương pháp tuyên truyền theo hướng đối thoại – giải thích – thuyết phục; phát huy vai trò đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên, lực lượng nòng cốt trên không gian mạng; nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị gắn với đời sống thực tiễn.

Phát huy vai trò hạt nhân chính trị của tổ chức đảng trong các thiết chế nhân dân, bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng được hiện thực hóa bằng các mô hình, cơ chế, phương thức vận hành phù hợp với đặc điểm từng loại hình tổ chức đoàn thể, từng nhóm xã hội, từng địa bàn.

Những yếu tố trên tạo nên hệ trụ cột ổn định chính trị – tư tưởng, là "khung xương" của hệ thống chính trị và là điều kiện tiên quyết để thế nước được gây dựng từ nền tảng, chứ không chỉ từ các yếu tố vật chất hay kinh tế. Khi định hướng tư tưởng được giữ vững, sự thống nhất trong Đảng được bảo đảm, lòng dân được củng cố, thì nền tảng chính trị ổn định sẽ trở thành nguồn nội lực quan trọng cấu thành sức mạnh quốc gia, tăng sức đề kháng trước thách thức bên ngoài, nâng cao vị thế Việt Nam trong hội nhập.

Kết nối chủ trương của Đảng – Nhà nước với nguyện vọng nhân dân, từ đó củng cố "lòng dân"

Trong điều kiện hiện nay, sự phát triển của đất nước không chỉ phụ thuộc vào chất lượng hoạch định chủ trương, đường lối ở tầm chiến lược mà còn phụ thuộc vào mức độ thẩm thấu của chính sách trong đời sống xã hội và khả năng tạo ra sự đồng thuận trong nhân dân. Lòng dân trở thành thước đo quan trọng của uy tín chính trị và tính chính danh của hệ thống công quyền. Do đó, việc kết nối giữa ý chí lãnh đạo và nguyện vọng xã hội là yêu cầu có tính nguyên tắc, gắn liền với tính chính đáng của quyền lực nhà nước và chất lượng lãnh đạo của Đảng.

Với vị trí là tổ chức đảng lãnh đạo hệ thống Mặt trận và các đoàn thể chính trị – xã hội ở cấp Trung ương, Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương giữ vai trò "trục kết nối", cầu thông hai chiều giữa Đảng – Nhà nước và nhân dân thông qua những nhiệm vụ trọng tâm sau:

Tổ chức các cơ chế lắng nghe, tiếp nhận và xử lý nguyện vọng chính đáng của nhân dân chuyển tải kịp thời những vấn đề từ đời sống dân sinh, những phản ánh về chính sách, những kiến nghị cải thiện dịch vụ công, an sinh xã hội, thủ tục hành chính… từ cơ sở lên các cơ quan hoạch định chính sách. Qua đó, giảm khoảng cách thông tin, thu hẹp độ trễ chính sách và hạn chế tích tụ bức xúc xã hội.

Đại diện và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân, thực hiện giám sát xã hội đối với cơ quan công quyền; đề xuất điều chỉnh các cơ chế, chính sách có nguy cơ tác động tiêu cực đến đời sống dân cư. Đây là chức năng cốt lõi để củng cố niềm tin chính trị và duy trì sự gắn kết giữa Nhà nước với nhân dân.

Tăng cường đối thoại chính sách, nhất là trong các nhóm xã hội nhạy cảm, khu vực có lợi ích đa chiều (đô thị, doanh nghiệp tư nhân, lao động nền tảng số, nhóm dễ tổn thương…). Việc đối thoại theo hướng xây dựng – minh bạch – có trách nhiệm giải trình giúp giảm nguy cơ xung đột xã hội và nâng cao tính đồng thuận trong quá trình điều hành.

Mở rộng không gian đoàn kết trong xã hội, không chỉ dựa trên lực lượng truyền thống mà còn tiếp cận các chủ thể mới của đời sống kinh tế – xã hội như doanh nhân, đội ngũ trí thức trẻ, công nhân công nghệ cao, chuyên gia chuyển đổi số, cộng đồng sáng tạo, người Việt Nam ở nước ngoài. Đây là bước phát triển phù hợp bối cảnh cơ cấu xã hội biến đổi và yêu cầu huy động nguồn lực mềm quốc gia.

Đổi mới phương thức tuyên truyền theo hướng thuyết phục – đối thoại – giải thích, thay cho lối truyền đạt một chiều; sử dụng nền tảng số, hệ sinh thái truyền thông mới, tăng tương tác với xã hội; đồng thời nâng cao tính chuyên nghiệp trong cung cấp thông tin chính sách để chống nhiễu loạn thông tin.

Những nhiệm vụ trên tạo ra nền tảng cho "thế trận lòng dân", trong đó nhân dân không chỉ là đối tượng được phục vụ mà còn là chủ thể tham gia, giám sát và đồng hành cùng Nhà nước. Khi nguyện vọng chính đáng của nhân dân được phản ánh vào chính sách, lợi ích được tôn trọng và bảo đảm, lòng dân sẽ ổn định; và khi lòng dân ổn định, thế nước sẽ bền vững. Đây là chiều sâu chiến lược gắn kết giữa quyền lực chính trị và đồng thuận xã hội, là nhân tố tạo nên sức mạnh mềm của quốc gia trong bối cảnh mới.

Tổ chức, điều phối và đổi mới phương thức lãnh đạo trong bối cảnh mới

Trong điều kiện thay đổi của đời sống chính trị – xã hội hiện nay, phương thức lãnh đạo không chỉ cần đúng về nguyên tắc mà phải phù hợp với quy luật vận động mới của xã hội hiện đại. Nếu trước đây, công tác lãnh đạo chủ yếu thiên về hành chính – mệnh lệnh, thì bối cảnh hiện nay đặt ra yêu cầu chuyển sang phương thức lãnh đạo bằng đối thoại, điều phối lợi ích và tăng cường trách nhiệm giải trình. Với vai trò là tổ chức đảng lãnh đạo hệ thống Mặt trận và các đoàn thể chính trị – xã hội, Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương phải thực hiện đổi mới phương thức lãnh đạo trên một số trụ cột:

Tổ chức, điều phối hệ thống theo hướng tinh gọn – hiệu lực – hiệu quả, gắn với nhiệm vụ sắp xếp hội, cơ quan báo chí, xuất bản và các thiết chế xã hội theo Kết luận 126-KL/TW và 127-KL/TW; tránh trùng lắp chức năng, dàn trải nhiệm vụ, bảo đảm mỗi tổ chức đoàn thể có địa chỉ hoạt động và sản phẩm đầu ra cụ thể.

Tăng cường chuyển đổi số trong quản trị tổ chức, ứng dụng cơ sở dữ liệu dân nguyện, nền tảng tiếp nhận phản ánh trực tuyến, các kênh tham vấn chính sách theo nhóm chủ đề; qua đó tạo luồng thông tin hai chiều giữa cơ quan quản lý và nhân dân. Việc công khai hóa thông tin, công bố kết quả giám sát – phản biện góp phần nâng cao trách nhiệm giải trình và củng cố niềm tin.

Đổi mới phương thức lãnh đạo dựa trên bằng chứng và thực chứng xã hội, tăng cường khảo sát xã hội học, nghiên cứu dư luận, đánh giá tác động chính sách trước và sau triển khai; nhờ đó, việc tham mưu và phản biện trở nên có căn cứ, có số liệu và có địa chỉ chịu trách nhiệm.

Phát triển đội ngũ cán bộ gắn với yêu cầu mới của công tác dân vận và đoàn thể, vừa có bản lĩnh chính trị, vừa có năng lực phân tích chính sách, kỹ năng đối thoại, năng lực truyền thông xã hội, hiểu biết về nhóm lợi ích, cộng đồng mạng và đời sống đô thị hiện đại. Cán bộ trở thành nhân tố gắn kết giữa yêu cầu lãnh đạo của Đảng và nhu cầu thực tiễn của nhân dân.

Tăng cường sự phối hợp trong hệ thống chính trị, bảo đảm liên thông giữa Đảng – Nhà nước – Mặt trận – các đoàn thể; tránh tình trạng mạnh ai nấy làm hoặc "trống đánh xuôi, kèn thổi ngược", từ đó tạo ra một cơ chế thống nhất trong mục tiêu, nhịp nhàng trong hành động và hiệu quả trong tác động xã hội.

Sự đổi mới nêu trên không làm thay đổi nguyên tắc lãnh đạo của Đảng, mà giúp nâng cao chất lượng và hiệu quả lãnh đạo trong điều kiện mới. Đây là bước phát triển từ lãnh đạo mang tính hành chính sang lãnh đạo mang tính điều phối xã hội; từ lãnh đạo bằng mệnh lệnh sang lãnh đạo bằng thuyết phục, đồng thuận và nâng cao năng lực làm chủ của nhân dân. Khi phương thức lãnh đạo được đổi mới phù hợp, tổ chức đảng sẽ có khả năng hấp thụ thông tin xã hội tốt hơn, phản ứng chính sách nhanh hơn và tạo nền tảng tin cậy hơn cho mối quan hệ giữa Đảng – Nhà nước và Nhân dân.

Tạo hợp lực giữa "thế nước" và "lòng dân" – giá trị chiến lược của vai trò Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương

Trong lý luận chính trị của Đảng, sức mạnh quốc gia không chỉ được đo bằng các chỉ số kinh tế, tiềm lực vật chất hay năng lực quốc phòng – an ninh, mà còn được quyết định bởi mức độ bền vững của nền tảng chính trị – xã hội và niềm tin của nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng. Khi "thế nước" được tạo dựng từ tiềm lực tổng hợp và "lòng dân" được củng cố bằng niềm tin chính trị, hai yếu tố này kết hợp sẽ hình thành hợp lực phát triển – bảo vệ đất nước trong bối cảnh mới.

Với vị trí là hạt nhân lãnh đạo hệ thống Mặt trận và các đoàn thể chính trị – xã hội ở cấp Trung ương, Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương có vai trò đặc biệt trong việc hình thành và duy trì hợp lực chiến lược này thông qua các nhiệm vụ trọng tâm:

Điều hòa, cân bằng lợi ích giữa Nhà nước và nhân dân, giữa yêu cầu quản trị vĩ mô và nguyện vọng chính đáng của xã hội; từ đó hạn chế mâu thuẫn tiềm ẩn, giảm thiểu các "điểm nghẽn tâm lý xã hội" có thể ảnh hưởng đến ổn định chính trị – xã hội.

Gắn kết nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội với công tác dân vận và đại đoàn kết, bảo đảm mỗi bước tăng trưởng đều hướng đến nâng cao chất lượng sống, thu hẹp chênh lệch cơ hội, tăng khả năng tiếp cận dịch vụ công, củng cố phúc lợi xã hội và an sinh bền vững.

Phát huy vai trò "hệ thống chính trị gần dân", tạo cơ chế để nhân dân giám sát, phản biện và tham gia vào quá trình kiến tạo chính sách; qua đó xây dựng cơ chế vận hành "nhà nước phục vụ", nâng cao độ tin cậy trong thực thi quyền lực nhà nước.

Tăng cường khả năng phòng vệ xã hội, dự báo và nhận diện sớm các xu hướng tác động xuyên biên giới như xung đột mềm, thông tin độc hại, can thiệp từ không gian mạng, gây nhiễu niềm tin; chủ động tham mưu các giải pháp giữ ổn định từ gốc, từ cơ sở – nơi lòng dân được định hình mạnh nhất.

Huy động nguồn lực mềm quốc gia, bao gồm sức mạnh cộng đồng, trí thức, doanh nhân, chất xám của người Việt Nam ở nước ngoài, cộng đồng khoa học – công nghệ và các thiết chế xã hội mới; từ đó bổ sung nội lực phát triển và nâng cao vị thế Việt Nam trong hội nhập quốc tế.

Từ những yếu tố trên, có thể thấy hợp lực giữa "thế nước" và "lòng dân" không tự hình thành, mà là kết quả của một cơ chế lãnh đạo đúng, một hệ thống tổ chức phù hợp và một phương thức vận hành hiệu quả. Trong đó, Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương là trung tâm kết nối, thể chế hóa… và lan tỏa giá trị ấy vào đời sống. Khi hợp lực được hình thành, quốc gia có đủ năng lực tự vệ trước thách thức, đủ nền tảng để phát triển và đủ bản lĩnh để hội nhập.

Tăng cường tiềm lực quốc phòng – an ninh, giữ vững hòa bình để phát triển

Bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ là lợi ích cao nhất, xuyên suốt của quốc gia – dân tộc, đồng thời là điều kiện tiên quyết để bảo đảm môi trường hòa bình, ổn định cho phát triển. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng, tác động từ an ninh phi truyền thống mở rộng, không gian mạng trở thành mặt trận mới, yêu cầu đặt ra cho hệ thống chính trị nói chung và Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương nói riêng là phải tham gia củng cố "nội lực bảo vệ Tổ quốc" từ nền tảng xã hội – nhân dân.

Trọng tâm của nhiệm vụ này thể hiện ở những nội dung sau:

Gắn kết quốc phòng – an ninh với nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội, theo định hướng "bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, từ gốc", kết hợp giữa xây dựng tiềm lực với giữ ổn định chính trị – xã hội; bảo đảm mọi chính sách phát triển đều tính đến yếu tố quốc phòng – an ninh và ngược lại.

Tổ chức tuyên truyền, vận động Nhân dân tham gia xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân, thế trận lòng dân, tạo nền tảng xã hội vững chắc cho bảo vệ an ninh Tổ quốc trong điều kiện mới; trong đó coi cơ sở là điểm tựa chiến lược.

Chủ động nắm bắt và dự báo các nguy cơ an ninh phi truyền thống, nhất là trong không gian mạng, an ninh kinh tế, an ninh năng lượng, môi trường, lương thực, an ninh con người; phối hợp tham mưu chính sách phòng ngừa, giảm thiểu tác động tiêu cực đến đời sống nhân dân.

Tăng cường bảo vệ chủ quyền số và dữ liệu quốc gia trong kỷ nguyên số, phối hợp với lực lượng chức năng xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh; chủ động đấu tranh với thông tin sai lệch, kích động, gây rối trật tự xã hội và làm suy giảm niềm tin của nhân dân.

Phát huy vai trò của Nhân dân là trung tâm và chủ thể của thế trận bảo vệ Tổ quốc, thông qua các mô hình tự quản, khu dân cư an toàn, tuyến phố văn minh, gắn phát triển cộng đồng với giữ gìn an ninh trật tự; tạo sức mạnh bảo vệ Tổ quốc từ nền tảng xã hội – nơi lòng dân được định hình bền vững nhất.

Khi quốc phòng – an ninh được củng cố từ nội lực xã hội, hệ thống chính trị ổn định, đời sống nhân dân được chăm lo, quyền và lợi ích chính đáng được bảo vệ, thì nhân dân sẽ tin – dân sẽ ủng hộ – dân sẽ đồng hành. Đó chính là điểm hội tụ giữa thế nước và lòng dân: muốn giữ vững hòa bình thì phải lo phát triển; muốn phát triển bền vững thì phải giữ vững hòa bình. Hai nhân tố này thống nhất với nhau, bổ trợ cho nhau và cùng tạo nên sức mạnh bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

Trong tình hình mới, tăng cường thế nước và củng cố lòng dân không chỉ là hai mục tiêu chiến lược mà là hai yêu cầu song hành, tương tác và tạo sức mạnh tổng hợp cho quốc gia. Thế nước vững được hình thành từ nền tảng chính trị ổn định, từ sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng và hiệu lực quản trị của Nhà nước; lòng dân bền được nuôi dưỡng từ niềm tin, sự đồng thuận, sự tham gia và ủng hộ của nhân dân đối với đường lối phát triển đất nước. Khi hai yếu tố này thống nhất, quốc gia sẽ có đủ nội lực để phát triển, đủ bản lĩnh để vượt qua thách thức và đủ uy tín để hội nhập.

Trong cơ chế đó, Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương giữ vai trò then chốt trong việc tạo lập "đường thông – hè thoáng" giữa ý chí chính trị và đời sống xã hội; kết nối chủ trương của Đảng với thực tiễn cuộc sống; điều hòa lợi ích, tăng đồng thuận; phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc; củng cố niềm tin và khơi dậy khát vọng phát triển. Đây không chỉ là trách nhiệm tổ chức, mà còn là trách nhiệm chính trị và trách nhiệm trước Nhân dân.

Phát huy đầy đủ vai trò đó sẽ góp phần tạo dựng nền tảng chính trị – xã hội ổn định; bảo đảm môi trường hòa bình, trật tự, an toàn để phát triển; củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc; huy động nguồn lực xã hội cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Khi công tác lãnh đạo được đổi mới đúng hướng, phương thức vận hành phù hợp với đặc điểm thời đại, và lòng dân trở thành điểm tựa của thế nước, chúng ta sẽ có sức mạnh nội sinh đủ lớn để phát triển bền vững, hội nhập chủ động và tiến bước vững vàng trong giai đoạn mới.

TS. NGUYỄN MINH CHUNG

Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận

Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương