Vàng vượt 'pháo đài' trái phiếu Mỹ: Tín hiệu lạ từ hàng loạt ngân hàng trung ương toàn cầu

Theo báo cáo công bố ngày 2/6 của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), vàng chiếm 27% tổng tài sản dự trữ của các ngân hàng trung ương trên thế giới vào cuối năm 2025, tăng mạnh so với mức 20% một năm trước đó.

Trong cùng thời gian, tỷ trọng trái phiếu kho bạc Mỹ giảm từ 25% xuống còn 22%. Tỷ trọng tài sản dự trữ bằng đồng euro gần như không đổi, ở mức 15%.

Sự thay đổi này đánh dấu một bước dịch chuyển đáng chú ý trong cấu trúc dự trữ toàn cầu. Tài sản dự trữ là những khoản nắm giữ có tính thanh khoản cao, được ngân hàng trung ương sử dụng để hỗ trợ đồng nội tệ, đáp ứng nghĩa vụ thanh toán quốc tế và bơm thanh khoản khi thị trường tài chính rơi vào khủng hoảng.

Trong nhiều thập kỷ, trái phiếu chính phủ Mỹ được xem là trụ cột an toàn nhất của hệ thống này. Tuy nhiên, vị thế đó đang bị thách thức khi ngày càng nhiều quốc gia tìm cách giảm phụ thuộc vào đồng USD.

Xu hướng này tăng tốc từ năm 2022, sau khi Washington sử dụng các lệnh trừng phạt để đóng băng dự trữ bằng USD của Nga liên quan đến chiến sự Ukraine. Động thái đó khiến nhiều nền kinh tế, đặc biệt là các nước không muốn bị lệ thuộc quá lớn vào hệ thống tài chính phương Tây, nhìn vàng như một lựa chọn ít rủi ro chính trị hơn.

“Căng thẳng địa chính trị tiếp tục thúc đẩy nhu cầu mạnh mẽ của các ngân hàng trung ương đối với vàng”, Chủ tịch ECB Christine Lagarde viết trong báo cáo.

Theo ECB, các ngân hàng trung ương hiện nắm giữ hơn 36.000 tấn vàng, gần bằng mức đỉnh trong thời kỳ Bretton Woods. Khi đó, đồng USD được neo với vàng, còn tỷ giá giữa các đồng tiền lớn được cố định. Ở giai đoạn cao điểm của hệ thống này, các ngân hàng trung ương nắm khoảng 38.000 tấn vàng.

Việc vàng vượt trái phiếu Mỹ không chỉ đến từ hoạt động mua vào kéo dài của các ngân hàng trung ương, mà còn nhờ đà tăng giá ngoạn mục trong những năm gần đây. Giá vàng từng chạm mức hơn 5.500 USD/ounce hồi tháng 1, góp phần làm giá trị lượng vàng dự trữ phình lên nhanh chóng.

Dù vậy, nếu tính toàn bộ tài sản định giá bằng USD, đồng bạc xanh vẫn giữ vai trò lớn nhất trong dự trữ toàn cầu, với tỷ trọng 42%. Điều này cho thấy quá trình giảm phụ thuộc vào USD đang diễn ra, nhưng chưa đủ để làm lung lay hoàn toàn vị thế trung tâm của đồng tiền Mỹ trong hệ thống tài chính quốc tế.

Hoạt động mua vàng của các ngân hàng trung ương có dấu hiệu chậm lại trong năm 2025, với lượng mua ròng khoảng 850 tấn, sau 3 năm liên tiếp vượt 1.000 tấn mỗi năm. Từ năm 2022, những nước tích cực gia tăng dự trữ vàng nhất gồm Trung Quốc, Ba Lan, Thổ Nhĩ Kỳ và Ấn Độ.

Đáng chú ý, công ty stablecoin Tether lại trở thành bên mua vàng đơn lẻ lớn nhất trong năm 2025, với hơn 100 tấn. Diễn biến này cho thấy vàng không chỉ hấp dẫn các ngân hàng trung ương, mà còn ngày càng được các định chế tài chính mới coi là tài sản neo giữ giá trị.

Ở chiều ngược lại, Thổ Nhĩ Kỳ đầu năm 2026 đã thực hiện một trong những đợt rút giảm dự trữ vàng lớn nhất những năm gần đây. Sau khi mua 220 tấn vàng kể từ khi xung đột Nga - Ukraine nổ ra năm 2022, nước này đã bán hoặc cho vay khoảng 130 tấn vàng sau khi chiến tranh Iran bắt đầu.

Báo cáo của ECB cũng ghi nhận vai trò quốc tế của đồng euro tăng “dần dần nhưng ổn định” trong thập kỷ qua. Năm ngoái, lượng phát hành nợ quốc tế bằng euro tăng 30%, lên mức kỷ lục gần 1.000 tỷ euro. Nhà đầu tư quốc tế cũng rót ròng khoảng 850 tỷ euro vào tài sản khu vực đồng tiền chung, đưa dòng vốn danh mục nước ngoài lên gần mức cao nhất kể từ khi euro ra đời.

Diệp Vy

Theo FT