Việt Nam đón tin vui từ cả Nga và Israel

Theo số liệu từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), xuất khẩu thủy sản của Việt Nam trong tháng 5 đạt 1,02 tỷ USD, tăng nhẹ 0,6%.

Lũy kế 5 tháng đầu năm 2026, mặt hàng này đã mang về 4,67 tỷ USD, tăng 11% so với cùng kỳ năm 2025.

Đối với mặt hàng cá ngừ, xuất khẩu chứng kiến mức giảm 6%, đạt 372 triệu USD. Đây là nhóm hàng chịu sức ép rõ nhất từ tình trạng thiếu nguyên liệu trong nước và các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc. Các quy định của Mỹ về bảo vệ động vật biển có vú, chương trình kiểm soát nhập khẩu thủy sản, cùng quy định chống khai thác bất hợp pháp của EU đang làm tăng chi phí tuân thủ, kéo dài thời gian chuẩn bị hồ sơ và ảnh hưởng đến khả năng ký kết đơn hàng.

Xét về thị trường, tính đến hết tháng 4/2026, xuất khẩu cá ngừ sang Mỹ và EU lần lượt giảm 10% và 14% so với cùng kỳ năm trước. Đây là hai thị trường tiêu thụ lớn nhất của cá ngừ Việt Nam trong nhiều năm qua, nhưng đang chịu ảnh hưởng bởi sức mua suy yếu, áp lực lạm phát và tâm lý thắt chặt chi tiêu của người tiêu dùng.

Ngay cả tại một số thị trường châu Âu có dấu hiệu phục hồi, đà tăng trưởng vẫn chưa thực sự bền vững. Các nhà nhập khẩu ngày càng thận trọng hơn trong việc ký kết đơn hàng, quản lý tồn kho và kiểm soát chi phí.

Trong bối cảnh đó, các thị trường mới nổi đang trở thành lực đỡ quan trọng cho ngành cá ngừ. Nổi bật nhất là Nga. Trong 4 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu cá ngừ sang thị trường này đạt từ 18-19 triệu USD, tăng tới 55% so với cùng kỳ năm trước. Đây là mức tăng trưởng cao nhất trong nhóm các thị trường nhập khẩu cá ngừ của Việt Nam.

Điểm đáng chú ý là mức tăng này được duy trì tương đối đều qua các tháng thay vì phụ thuộc vào một vài đơn hàng lớn. Điều đó cho thấy nhu cầu tiêu dùng tại Nga đang dần ổn định và hình thành nền tảng phát triển bền vững hơn.

Từ vai trò là thị trường bổ trợ, Nga đang dần trở thành một điểm đến quan trọng trong cơ cấu xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam. Trong bối cảnh các thị trường truyền thống gia tăng rào cản kỹ thuật và cạnh tranh về giá, Nga mở ra khoảng không tăng trưởng mới, giúp doanh nghiệp giảm bớt áp lực phụ thuộc vào một số thị trường chủ lực.

Bên cạnh Nga, nhiều thị trường khác cũng ghi nhận tín hiệu tích cực. Israel tăng nhập khẩu cá ngừ Việt Nam 20%, phản ánh nhu cầu tiêu thụ đang cải thiện rõ rệt. Khu vực Trung Đông tăng trưởng 18%, trong đó UAE nổi lên như một động lực mới nhờ sức mua ổn định và nhu cầu đa dạng đối với các sản phẩm thủy sản chế biến.

VASEP dự báo xuất khẩu thủy sản năm 2026 có thể đạt mức tăng trưởng khoảng 8–10%, kim ngạch trên 12 tỷ USD, nếu Trung Quốc tiếp tục duy trì nhu cầu tốt, cá tra giữ được lợi thế giá, tôm cải thiện khả năng cạnh tranh, nhóm hải sản tháo gỡ được vướng mắc về IUU, chứng nhận nguyên liệu và truy xuất.

Ngược lại, nếu chi phí tuân thủ, logistics, phòng vệ thương mại và thiếu nguyên liệu kéo dài, tăng trưởng nửa cuối năm sẽ chậm lại, nhất là với tôm, cá ngừ, mực, bạch tuộc, cua ghẹ và các nhóm hải sản khai thác.

Như Quỳnh