Việt Nam sở hữu 'Vịnh Hạ Long thứ 2': trải rộng 4.000 km2 giữa núi rừng Tây Bắc, chuẩn bị lột xác thành mỏ vàng 6.800 tỷ đồng
Tận dụng cảnh quan rộng gần 4.000 km2 của công trình thủy điện lớn nhất Đông Nam Á, tỉnh Sơn La đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ để phát triển du lịch.
Vùng lòng hồ thủy điện Sơn La, nơi hình thành từ công trình thủy điện lớn nhất Việt Nam và Đông Nam Á, đang được tỉnh Sơn La định hướng phát triển thành Khu du lịch quốc gia. Đến năm 2030, khu vực này đặt mục tiêu đón khoảng 1,3 triệu lượt khách, mang về khoảng 6.800 tỷ đồng doanh thu du lịch.
Thủy điện Sơn La được xây dựng trên sông Đà, khởi công năm 2005 và khánh thành vào cuối năm 2012. Công trình có công suất lắp đặt 2.400 MW, gồm 6 tổ máy, diện tích lưu vực 43.760 km2, mực nước dâng bình thường 215 m, mỗi tổ máy 400 MW, sản lượng điện trung bình khoảng 10 tỷ kWh mỗi năm. Hồ chứa có dung tích lên tới 9,26 tỷ m³ nước, tạo ra một vùng mặt nước rộng lớn giữa núi rừng Tây Bắc.
Không chỉ có giá trị về năng lượng, hồ chứa cũng hình thành một không gian cảnh quan đặc biệt. Những dãy núi đá vôi trùng điệp xen giữa mặt nước, cùng hệ thống đảo, bán đảo, vịnh nhỏ và các bản làng ven hồ, khiến khu vực được ví như “vịnh Hạ Long thu nhỏ” giữa Tây Bắc. Riêng vùng lòng hồ trên địa bàn Sơn La có diện tích gần 4.000 km².
Theo Quy hoạch hệ thống du lịch thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045, vùng lòng hồ thủy điện Sơn La được định hướng phát triển thành Khu du lịch quốc gia. Tỉnh Sơn La cũng đã ban hành Kế hoạch số 105/KH-UBND về triển khai Đề án định hướng phát triển du lịch khu vực này trong giai đoạn 2026-2030.
Ảnh: Báo Sơn La
Mục tiêu đặt ra đến năm 2030 là hoàn thành trên 50% các tiêu chí công nhận Khu du lịch quốc gia, đón khoảng 1,3 triệu lượt khách và đạt tổng thu du lịch khoảng 6.800 tỷ đồng. Hoạt động phát triển du lịch được kỳ vọng tạo nhu cầu việc làm cho hơn 4.000 lao động, trong đó khoảng 1.500 lao động trực tiếp. Đến năm 2035, địa phương phấn đấu hoàn thành các điều kiện để được công nhận Khu du lịch quốc gia.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, Sơn La định hướng phát triển hệ thống sản phẩm du lịch dựa trên lợi thế mặt nước và cảnh quan tự nhiên. Các loại hình được xác định gồm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, du lịch cộng đồng, trải nghiệm văn hóa, du thuyền, câu cá, chèo thuyền và các hoạt động thể thao trên mặt nước.
Một số sản phẩm đã được khai thác tại khu vực Quỳnh Nhai như tham quan bằng thuyền, khám phá các đảo, nghỉ dưỡng sinh thái, homestay và trải nghiệm văn hóa, ẩm thực của cộng đồng dân cư ven hồ. Cảnh quan địa hình karst với núi đá vôi, đảo và các vịnh nhỏ được xem là nguồn tài nguyên quan trọng để hình thành các sản phẩm đặc trưng.
Song song với khai thác du lịch, địa phương đặt trọng tâm vào việc hoàn thiện quy hoạch và hạ tầng, bao gồm giao thông, bến cảng, bến xe, cơ sở lưu trú, dịch vụ ăn uống, vui chơi giải trí và hệ thống biển chỉ dẫn.
Đáng chú ý, vùng lòng hồ cũng được định hướng phát triển theo mô hình du lịch thông minh, với việc ứng dụng bản đồ số, chatbot AI, menu điện tử, kiosk du lịch, camera thông minh và dữ liệu lớn nhằm hỗ trợ quản lý, thống kê, dự báo và nâng cao trải nghiệm của du khách.
Như vậy, từ một không gian được hình thành chủ yếu bởi công trình năng lượng, lòng hồ thủy điện Sơn La đang được định hướng trở thành một tài sản du lịch mới của Tây Bắc. Nếu các mục tiêu về hạ tầng, sản phẩm và lượng khách được hiện thực hóa, khu vực này sẽ có thêm một động lực kinh tế bên cạnh vai trò cung cấp điện của công trình thủy điện.
Khánh Vy