Vượt Nga và Trung Đông, quốc gia này vừa trở thành nhà xuất khẩu dầu mỏ số 1 thế giới, mỗi ngày bơm hơn 10 triệu thùng ra thị trường
Xuất khẩu của Nga và Ả Rập Xê Út bị ảnh hưởng bởi xung đột từ Trung Đông và các lệnh trừng phạt.
Mỹ đã chính thức vươn lên trở thành quốc gia xuất khẩu dầu mỏ lớn nhất thế giới, đánh dấu bước ngoặt lịch sử trên thị trường năng lượng toàn cầu vốn nhiều thập kỷ do Ả Rập Xê Út và Nga chi phối. Sự thay đổi này không chỉ phản ánh sức mạnh ngày càng lớn của ngành năng lượng Mỹ mà còn có thể làm thay đổi cán cân quyền lực trên thị trường dầu mỏ quốc tế.
Đây được xem là một sự đảo chiều ngoạn mục đối với nền kinh tế từng phụ thuộc nặng nề vào dầu mỏ nhập khẩu từ Trung Đông. Trong nhiều thập kỷ, Mỹ là nước tiêu thụ năng lượng lớn nhưng phải dựa vào nguồn cung bên ngoài, đặc biệt sau cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973 khi một số thành viên OPEC áp đặt lệnh cấm vận nhằm phản đối sự ủng hộ của Washington dành cho Israel.
Tuy nhiên, bức tranh bắt đầu thay đổi từ sau năm 2010 khi cuộc cách mạng dầu đá phiến bùng nổ. Công nghệ khai thác mới giúp sản lượng dầu và khí đốt của Mỹ tăng mạnh, đưa nước này trở thành nhà sản xuất khí đốt tự nhiên lớn nhất thế giới và sau đó vượt lên dẫn đầu về sản lượng dầu thô.
Theo dữ liệu từ công ty theo dõi tàu biển Vortexa, xuất khẩu dầu thô và các sản phẩm nhiên liệu của Mỹ trong tháng 5 đạt khoảng 10,5 triệu thùng mỗi ngày. Đây là tháng thứ ba liên tiếp Mỹ giữ vị trí số một thế giới về xuất khẩu dầu mỏ.
Trong khi đó, xuất khẩu của Nga đạt khoảng 7 triệu thùng/ngày theo tính toán của Reuters, còn Ả Rập Xê Út xuất khẩu khoảng 5,9 triệu thùng/ngày.
Nếu so sánh với năm 2025, bức tranh đã thay đổi đáng kể. Khi đó, Ả Rập Xê Út vẫn là quốc gia xuất khẩu dầu lớn nhất với khoảng 8,1 triệu thùng/ngày, trong khi Mỹ đạt 6,6 triệu thùng/ngày và Nga khoảng 5,8 triệu thùng/ngày.
Sản lượng dầu thô và nhiên liệu lỏng tại Hoa Kỳ đã tăng gần gấp ba lần, lên khoảng 22 triệu thùng/ngày kể từ năm 2000.
Các chuyên gia cho rằng xung đột địa chính trị là một trong những nguyên nhân thúc đẩy sự thay đổi này. Xuất khẩu dầu của Ả Rập Xê Út bị ảnh hưởng bởi xung đột tại Trung Đông, trong khi Nga tiếp tục chịu tác động từ các lệnh trừng phạt của phương Tây và các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng.
Theo bà Michelle Brouhard, Giám đốc chính sách của công ty theo dõi tàu biển Kpler, Washington hiện sở hữu một công cụ ảnh hưởng mới mà trước đây ít được chú ý, đó là xuất khẩu năng lượng.
Việc trở thành nhà xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới giúp Mỹ gia tăng đáng kể ảnh hưởng trong các cuộc đàm phán với cả đồng minh lẫn đối thủ. Bên cạnh sức mạnh quân sự và vai trò thống trị của đồng USD trong hệ thống tài chính toàn cầu, năng lượng đang nổi lên như một đòn bẩy chiến lược mới của Washington.
Hiện Mỹ đã trở thành nhà cung cấp dầu thô lớn nhất cho châu Âu và là nhà cung cấp các sản phẩm chưng cất lớn thứ hai tại khu vực này. Điều đó giúp châu Âu giảm phụ thuộc vào nguồn cung từ Nga, nhưng đồng thời cũng làm dấy lên những lo ngại mới về nguy cơ lệ thuộc quá mức vào các công ty năng lượng Mỹ.
Sự trỗi dậy của Mỹ cũng có thể làm suy giảm ảnh hưởng truyền thống của OPEC và các đối tác trong việc điều tiết nguồn cung và giá dầu toàn cầu. Áp lực đối với khối này càng gia tăng sau khi Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) quyết định rời OPEC hồi tháng 5 sau gần 60 năm tham gia.
Trong khi đó, phía Nga tỏ ra không hài lòng trước sự thay đổi cán cân thị trường. Ông Igor Sechin, Giám đốc điều hành tập đoàn dầu khí Rosneft và là đồng minh thân cận của Tổng thống Vladimir Putin, cho rằng các công ty năng lượng Mỹ đang là những bên hưởng lợi lớn nhất từ các gián đoạn thương mại năng lượng toàn cầu, đặc biệt liên quan đến khu vực eo biển Hormuz.
Khánh Vy