Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng nói một câu tiếng Trung, bày tỏ kỳ vọng đẩy mạnh xuất khẩu sầu riêng sang thị trường tỷ dân

Sau gần 3 tiếng diễn ra, hội nghị bàn về thúc đẩy xuất khẩu nông lâm thủy sản 6 tháng cuối năm 2026 kết thúc vào cuối giờ chiều 30/7.

Tuy nhiên, tới phần phát biểu kết luận, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng còn muốn cuộc trao đổi này kéo dài hơn nữa. Thậm chí, ông cần có sự tranh luận giữa các bên.

"Góc nhìn giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước là khác nhau. Chúng ta tranh luận để làm rõ vấn đề, kết thúc bằng sự thấu hiểu, chia sẻ từ hai phía, để mang lại kết quả tốt hơn cho ngành", ông Hùng nói.

6 tháng đầu năm, kết quả đối với ngành nông nghiệp là rất tích cực với mức tăng trưởng toàn ngành đạt 3,87%, cao hơn so với mục tiêu đề ra ban đầu. Tuy nhiên, Thủ tướng Chính phủ đã giao, điều chỉnh chỉ tiêu tăng trưởng năm 2026 riêng của ngành nông nghiệp và môi trường tăng từ 3,7% lên 4%. Điều này đồng nghĩa, trong 6 tháng cuối năm, ngành phải tăng trưởng 4,3% để đạt mức bình quân 4% trong cả 12 tháng.

Vị tư lệnh ngành thừa nhận, đặc thù ngành phụ thuộc vào chu kỳ sinh trưởng tự nhiên, không thể điều chỉnh sản lượng nhanh như các ngành công nghiệp. Dẫu vậy, chỉ tiêu của Thủ tướng giao là phải thực hiện. Ông mong các ngành hàng, doanh nghiệp cùng hỗ trợ để đạt mục tiêu chung toàn ngành nông nghiệp và môi trường.

Tôn trọng bạn hàng truyền thống nhưng cần mở rộng thị trường

Dù xuất khẩu nông lâm thuỷ sản tăng trưởng nhưng ở phần tiếp theo của phát biểu kết luận, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng thẳng thắn chỉ ra những tồn tại của ngành. Đó là xuất khẩu chưa đồng đều, thiếu bền vững. Một số mặt hàng tăng về khối lượng nhưng giảm về giá trị. Sự liên kết giữa vùng nguyên liệu, doanh nghiệp chế biến và doanh nghiệp xuất khẩu ở nhiều nơi còn kém hiệu quả.

Bên cạnh đó, ngành còn phụ thuộc vào một số ít thị trường lớn và tiềm ẩn nhiều rủi ro khi các nước này gia tăng biện pháp phòng vệ thương mại cũng như rào cản kỹ thuật.

"Mỹ, Trung Quốc và EU là thị trường và bạn hàng truyền thống. Chúng ta tôn trọng bạn hàng truyền thống nhưng cần mở rộng xuất khẩu sang thị trường mới. Nếu thụ động, ngành sẽ không thể đạt mục tiêu tăng trưởng", ông bổ sung.

Đề cập về thị trường Trung Quốc, nơi tiêu thụ sầu riêng nhiều nhất của Việt Nam, Bộ trưởng Hùng cho biết, nước bạn rất khen chất lượng sầu riêng của ta. Ông biết được điều này sau những chuyến công tác tại đây. Tuy nhiên, Việt Nam mới chỉ đáp ứng khoảng 5% nhu cầu sầu riêng của nước láng giềng, dư địa còn rất lớn.

"Hôm nay, có ngài Tổng lãnh sự ở đây, chúng tôi mong muốn kết nối giao thương để trái sầu riêng Việt Nam được xuất khẩu nhiều hơn nữa sang Trung Quốc. Không phải chỉ phục vụ mục tiêu xuất khẩu, chúng tôi còn muốn đáp ứng nhu cầu của thực khách Trung Quốc. Mong ngài quan tâm khi chúng tôi đang có kế hoạch làm việc với cơ quan hải quan Trung Quốc tới đây", người đứng đầu ngành nông nghiệp cho hay.

Có mặt tại hội nghị, ông Đường Lập- Tổng lãnh sự quán Trung Quốc tại TP.HCM cũng bày tỏ sự đồng tình với chia sẻ này từ vị Bộ trưởng của Việt Nam. Ông Trịnh Việt Hùng đáp từ hai lần: "gǎnxiè nǐmen", "gǎnxiè nǐmen" - cám ơn các vị (thể hiện sự tôn trọng), bằng tiếng Trung Quốc.

Thông tin những ngày qua là bài học đau xót

Ở phần cuối của bài phát biểu, "tư lệnh" ngành nông nghiệp đề cập tiếp tới những mặt trái còn đang tồn tại. Như những tiêu cực xuất hiện trong cơ quan quản lý Nhà nước, trong cộng đồng doanh nghiệp hay giới doanh nhân.

Ông cho rằng, đây là vấn đề cần nói thẳng.

Về phía doanh nghiệp và các nhà sản xuất, ông Hùng mong giới kinh doanh hãy lấy cái tâm của mình để phục vụ 100 triệu người Việt Nam. Tức là cho người dân trong nước phải được ăn sạch, uống sạch, hưởng thụ thực phẩm tốt trước khi xuất khẩu.

"Phải tôn trọng người tiêu dùng. Doanh nghiệp hưởng lợi nhuận trên nhu cầu của người khác nhưng lại đối xử với người đem lại lợi nhuận cho mình theo cách không đúng. Đây là những hành vi rất nguy hiểm", ông nói và cho biết thêm: "Thông tin trong những ngày vừa qua là một bài học khác nữa. Chính Bộ cũng xót xa".

Cuối cùng, ông Hùng đưa ra định hướng cho ngành trong thời gian tới, với 4 trọng tâm:

Thứ nhất, lấy nhu cầu thị trường làm căn cứ để tổ chức lại sản xuất. Xuất khẩu không chỉ là tiêu thụ sản phẩm mà phải đặt trong tổng thể chuỗi giá trị từ giống, vùng nguyên liệu đến chế biến, bảo quản, logistics và phân phối, xúc tiến thương mại.

Thứ hai, chuyển từ tăng trưởng theo sản lượng sang chất lượng và giá trị gia tăng cao. Ngành nông nghiệp không chạy theo số lượng bằng mọi giá mà phải nâng cao tỷ trọng sản xuất, chế biến sâu và xây dựng sản phẩm có thương hiệu, chỉ dẫn địa lý và khả năng tham gia trực tiếp vào hệ thống phân phối quốc tế.

Thứ ba, xác định rõ vai trò các chủ thể trong chuỗi giá trị. Trong đó, doanh nghiệp là trung tâm tổ chức thị trường và liên kết chuỗi; nông dân và hợp tác xã là nền tảng của sản xuất; các hiệp hội, ngành hàng là cầu nối giữa sản xuất, doanh nghiệp và thị trường; Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thể chế, cung cấp thông tin, tiêu chuẩn hoá sản xuất, tháo gỡ điểm nghẽn.

Thứ tư, tạo năng lực cạnh tranh lâu dài cho từng ngành hàng. Ngành cần gắn thúc đẩy xuất khẩu trong những tháng cuối năm với xây dựng vùng nguyên liệu chung, đạt chuẩn, nâng cao năng lực chế biến, bảo quản logistics, chuẩn hóa mã số vùng trồng, vùng nuôi và hạ tầng logistics.

Nếu có khó khăn trong quá trình thực hiện các định hướng trên, ông Hùng đề nghị ngành hàng, doanh nghiệp mạnh dạn chia sẻ. Bởi, Nhà nước đồng hành, tháo gỡ thể chế, cung cấp thông tin nhưng không thể làm thay doanh nghiệp trong quản trị chất lượng, tổ chức chuỗi và tuân thủ hợp đồng.

"Trái tim của doanh nghiệp nằm trong lồng ngực của doanh nghiệp, không nằm trong tay các cơ quan nhà nước", ông kết thúc phần trao đổi và yêu cầu trong vòng 5 ngày sau hội nghị, ý kiến của các doanh nghiệp, hiệp hội, ngành hàng phải được cơ quan liên quan của Bộ trả lời.

Trần Chung