Tiến tới Đại hội XIV của Đảng: Công trình đột phá và tầm nhìn vượt thời đại

Bước nhảy vọt chưa từng có về hạ tầng

Kết thúc năm 2025, tăng trưởng GDP của Việt Nam đạt mức ấn tượng với 8,02%, vượt qua phần lớn dự báo và tiếp tục khẳng định sức mạnh, sự linh hoạt của nền kinh tế trong bối cảnh thế giới đầy biến động. Với kết quả này, tốc độ tăng trưởng bình quân giai đoạn 2021-2025 đạt khoảng 6,3% - cao hơn mức 6,2% của nhiệm kỳ trước, thể hiện sự phục hồi và phát triển vượt bậc của đất nước.

Trong 3 đột phá chiến lược được xác định gồm thể chế, hạ tầng và nguồn nhân lực, thì đột phá về hạ tầng chiến lược đóng vai trò quan trọng, là động lực thúc đẩy tăng trưởng mạnh mẽ trong thời gian qua.

Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng đã xác định phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại là một trong 3 đột phá chiến lược. Trong đó, hạ tầng giao thông giữ vai trò "xương sống", tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế, liên kết vùng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Trọng tâm được đặt vào các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm quốc gia, đặc biệt là mục tiêu cơ bản hoàn thành tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông, từ Cao Bằng đến Cà Mau.

Nhìn lại nhiệm kỳ 2021-2025, Việt Nam đã tạo nên bước nhảy vọt chưa từng có về hạ tầng giao thông, thể hiện qua quy mô, tốc độ và cường độ tổ chức thực hiện.

Chỉ trong 5 năm, chiều dài đường bộ cao tốc đầu tư bằng cả 10 năm trước cộng lại, đưa Việt Nam cán mốc hơn 3.000 km cao tốc. Đây không chỉ là bước đột phá về hạ tầng, mà còn là kỳ tích minh chứng tư duy phát triển mới, tạo nền tảng cho tăng trưởng cao, bền vững, hướng tới Đại hội lần thứ XIV của Đảng.

Đánh giá kết quả việc thực hiện đột phá chiến lược về phát triển kết cấu hạ tầng, dự thảo Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XIV nêu rõ, hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội có bước phát triển bứt phá, chất lượng được cải thiện, nhiều công trình hạ tầng quan trọng quy mô lớn được đầu tư, nâng cấp, góp phần làm thay đổi rõ rệt diện mạo đất nước và mở ra không gian phát triển mới. Nhiều công trình giao thông quan trọng, quy mô lớn được đầu tư, nâng cấp.

Đến năm 2025, cả nước có hơn 3.000km đường bộ cao tốc, cơ bản hoàn thành đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông và triển khai xây dựng một số tuyến đường bộ cao tốc trục ngang (Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột, Biên Hòa - Vũng Tàu, Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng, Ninh Bình - Hải Phòng, Gia Nghĩa - Chơn Thành…). Hai cảng biển cửa ngõ quốc tế Lạch Huyện và Cái Mép - Thị Vải và các luồng vào cảng lớn được đầu tư nâng cấp, mở rộng.

Các công trình cảng hàng không quan trọng được hoàn thành như: Hoàn thành nâng cấp đường cất, hạ cánh và đường lăn tại Cảng hàng không quốc tế Nội Bài và Tân Sơn Nhất, Cảng hàng không Điện Biên, nhà ga hành khách Cảng hàng không quốc tế Phú Bài; hoàn thành xây dựng nhà ga T3 Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất, mở rộng nhà ga T2 Cảng hàng không quốc tế Nội Bài; xây dựng cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1.

Nâng cấp, cải tạo các tuyến đường thủy nội địa quan trọng, liên vùng như hoàn thành kênh nối Đáy - Ninh Cơ và nâng cấp kênh Chợ Gạo giai đoạn 2; triển khai dự án nâng cao tĩnh không các cầu đường bộ cắt ngang tuyến đường thủy nội địa quốc gia - giai đoạn 1 (khu vực phía Nam), dự án nâng tĩnh không cầu Đuống...

Cùng với đó, triển khai xây dựng một số tuyến đường vành đai (Vành đai 4 vùng Thủ đô Hà Nội, Vành đai 3 Thành phố Hồ Chí Minh) và đưa vào hoạt động một số tuyến đường sắt đô thị tại 2 đô thị lớn là tuyến Cát Linh - Hà Đông, đoạn trên cao tuyến Nhổn - ga Hà Nội; tuyến Bến Thành - Suối Tiên. Chuẩn bị đầu tư đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam và các tuyến kết nối quốc tế, kết nối cảng biển cửa ngõ.

Hạ tầng cấp điện được tập trung đầu tư, nhiều công trình lớn (trên 1.000 MW) được hoàn thành; chú trọng phát triển năng lượng tái tạo, năng lượng sạch. Tích cực tháo gỡ khó khăn, đưa nhiều dự án có vai trò quan trọng đi vào vận hành như dự án nhà máy điện Sông Hậu 1, dự án nhà máy điện Thái Bình 2, dự án nhà máy nhiệt điện BOT Vân Phong 1, BOT Nghi Sơn 2... Tháo gỡ khó khăn trong khâu chuẩn bị đầu tư cho dự án điện khí Ô Môn.

Hoàn thành Dự án đường dây 500 KV mạch 3 Quảng Trạch (Quảng Bình) - Phố Nối (Hưng Yên) trong thời gian ngắn kỷ lục. Hạ tầng thủy lợi, phòng, chống thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu được quan tâm đầu tư…

Các công trình thể hiện tầm nhìn và khát vọng của Việt Nam

Tại lễ khởi công, khánh thành đồng loạt 234 dự án, công trình chào mừng Đại hội Đảng lần thứ XIV sáng 19/12/2025, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã nhấn mạnh, những công trình, dự án hạ tầng kinh tế - xã hội được khởi công, khánh thành thời gian gần đây đã thể hiện tư duy, tầm nhìn và khát vọng "vươn xa ra biển lớn, tiến sâu vào lòng đất và bay cao lên vũ trụ" của con người và dân tộc Việt Nam.

"Chúng ta khởi công, đặt những viên gạch đầu tiên cho những công trình của tương lai, với tầm nhìn "vượt thời đại", những công trình chiến lược của "ý Đảng, lòng dân", mang tầm vóc quốc gia. Những giọt mồ hôi, thậm chí cả máu và nước mắt, "văn phòng không tắt đèn", công trường ban đêm sáng ánh điện, ban ngày làm việc miệt mài xuyên lễ, Tết… đã kết tinh thành những công trình kiến tạo sự phát triển của đất nước, mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân.

Mỗi tuyến đường hôm nay không chỉ được xây dựng bằng bê-tông, sắt thép mà còn được vun đắp bằng niềm tin, trách nhiệm và khát vọng phát triển; khẳng định quyết tâm của Đảng, Nhà nước và nhân dân trong xây dựng Tổ quốc Việt Nam văn minh, thịnh vượng", Thủ tướng Phạm Minh Chính nêu rõ.

Chúng ta khởi công, đặt những viên gạch đầu tiên cho những công trình của tương lai, với tầm nhìn "vượt thời đại", những công trình chiến lược của "ý Đảng, lòng dân", mang tầm vóc quốc gia

Thủ tướng Phạm Minh Chính

Theo Thủ tướng, các dự án được khởi công, khánh thành thời gian qua trải dài trên khắp mọi miền của Tổ quốc, bao trùm trên tất cả lĩnh vực, với 5 sự khẳng định quan trọng: Khẳng định tầm nhìn chiến lược, đột phá và sự trưởng thành, lớn mạnh trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành của Đảng, Nhà nước; năng lực tổ chức thực hiện của các bộ, ngành, địa phương; sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị.

Đồng thời, khẳng định bước tiến mạnh mẽ trong xây dựng hạ tầng chiến lược của đất nước; thể hiện tầm vóc, bản lĩnh, trí tuệ của con người Việt Nam và khát vọng tiếp tục chinh phục những đỉnh cao mới. Khẳng định chủ trương đúng đắn của Đảng trong phát triển kinh tế tư nhân, lấy đầu tư công dẫn dắt, kích hoạt đầu tư tư, huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực xã hội trong mọi lĩnh vực.

Bài học từ 3.000km cao tốc - quyết sách đúng tạo tiền đề vững chắc

Theo đánh giá của Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh, trong các công trình, dự án khánh thành và khởi công xây dựng thời gian qua, cơ cấu nguồn vốn từ nguồn lực tư nhân dần chiếm tỉ trọng cao hơn nguồn vốn Nhà nước, đã thể hiện sự đúng đắn của Đảng, Nhà nước về phát triển kinh tế tư nhân theo Nghị quyết số 68 của Bộ Chính trị.

Nếu làm một phép so sánh, trong giai đoạn 2001-2010, cả nước chỉ hoàn thành, đưa vào khai thác 89km đường cao tốc; sang giai đoạn 2011-2020, hoàn thành gần 1.200km, và chỉ trong 5 năm trở lại đây (2021-2025), tổng chiều dài đường cao tốc của cả nước đã hoàn thành bằng hơn 2 lần so với 20 năm trước cộng lại.

Trong lần chia sẻ tại tọa đàm "Sức bật từ 3.000km cao tốc", ông Phạm Văn Khôi - Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Đầu tư và Xây dựng giao thông Phương Thành nói rằng, từ xưa tới nay, chưa có tuyến cao tốc nào có thể hoàn thành trong thời gian ngắn như các dự án cao tốc thực hiện trong khoảng 5 năm qua, đặc biệt là tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông.

"Nếu trước kia chúng ta làm cao tốc rất vất vả, nguồn lực có, vật liệu không quá khó khăn nhưng thời gian thực hiện một dự án vẫn mất nhiều năm thì hiện nay đã khác, chúng ta có nhiều kinh nghiệm để thực hiện, trước hết là quyết sách đúng đắn của Chính phủ trong phân chia gói thầu quy mô lớn với những gói thầu có thể lên tới 5.000 tỷ đồng và lựa chọn những nhà thầu đủ mạnh, đủ kinh nghiệm thi công", ông Khôi chia sẻ.

Còn theo PGS.TS Trần Chủng - Chủ tịch Hiệp hội các Nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam, việc hoàn thành 3.000km đường cao tốc vào năm 2025 cho thấy sự trưởng thành vượt bậc, không chỉ về cơ chế chính sách mà còn đến từ phía các nhà thầu thi công. Từ việc nhìn thẳng vào thực tiễn, phát hiện những bất cập và đề ra những giải pháp quyết liệt tháo gỡ, đơn cử như cơ chế đặc thù trong khai thác mỏ đất, vật liệu xây dựng hay công tác đấu thầu, chỉ định thầu.

Bên cạnh đó, các nhà đầu tư, nhà thầu đã đầu tư đẩy mạnh phát triển khoa học công nghệ, đầu tư thiết bị, máy móc và các sáng kiến thi công ra đời; thay cho các công nghệ lạc hậu từ 20 năm trước. Có thể khẳng định, khoa học công nghệ đã tác động rất lớn để góp phần hoàn thành mục tiêu 3.000km đường cao tốc.

Trong khi đó, ông Nguyễn Trí Đức - Chánh Văn phòng, Người phát ngôn Bộ Xây dựng khi trao đổi với báo chí đã nói rằng, thành công của việc hoàn thành và vượt chỉ tiêu 3.000km đường cao tốc càng khẳng định bài học phải ưu tiên nguồn lực, tránh đầu tư dàn trải để đầu tư các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia, quy mô lớn, có tính lan tỏa, kết nối vùng.

Có thể thấy rằng, việc cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm 2021-2030 và các nghị quyết của Quốc hội, đã hiện thực hóa, vượt mục tiêu đến năm 2025 cả nước hoàn thành 3.000km đường bộ cao tốc, sớm hơn nhiều các dự báo trước đây.

Những thành tựu đó đã hình thành thế và lực vững vàng để tiếp tục tăng tốc, phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, phấn đấu hoàn thành 5.000 km đường cao tốc vào năm 2030, hoàn thiện kết nối các dự án đường sắt tốc độ cao, cảng biển, hàng không hiện đại... đưa đất nước vươn lên với niềm tin, khát vọng mạnh mẽ hơn bao giờ hết.

Phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại

Tiếp nối những kết quả đạt được, tại dự thảo Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng xác định, phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại tiếp tục là một trong 3 đột phá chiến lược.

Trong đó, tập trung đầu tư, xây dựng các trục giao thông đường bộ cao tốc quan trọng; các cảng biển cửa ngõ kết hợp trung chuyển quốc tế; các cảng hàng không lớn; tuyến đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, hệ thống đường sắt đô thị ở Hà Nội, Tp.HCM, các tuyến đường sắt kết nối quốc tế và các cảng biển trung chuyển quốc tế; phấn đấu hoàn thành tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng trước năm 2030.

Đầu tư, xây dựng hạ tầng năng lượng đáp ứng yêu cầu phát triển đột phá kinh tế - xã hội, trong đó, xây dựng một số nhà máy điện hạt nhân với quy mô phù hợp, công nghệ tiên tiến, an toàn, nhất là nhà máy điện hạt nhân mô-đun nhỏ; phát triển các dự án năng lượng tái tạo.

Xây dựng, hoàn thiện hạ tầng số bảo đảm đồng bộ, hiện đại cho chuyển đổi số quốc gia; phát triển các nền tảng số quốc gia, tiện ích kỹ thuật số thiết yếu đáp ứng được yêu cầu Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số, công dân số. Phát triển đồng bộ các cơ sở dữ liệu quốc gia, trung tâm dữ liệu lớn bảo đảm kết nối liên thông, tích hợp, chia sẻ và khai thác phục vụ hiệu quả công tác quản lý Nhà nước, tạo nền tảng phát triển kinh tế số, xã hội số.

Kinh nghiệm thực tiễn cho thấy, khi thể chế thông suốt, cơ chế chính sách linh hoạt, nguồn lực được huy động hiệu quả, sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và nhân dân sẽ đảm bảo các dự án hạ tầng trọng điểm được triển khai thành công, trở thành trụ cột của tăng trưởng bền vững và hiện thực hóa đột phá chiến lược về hạ tầng trong nhiệm kỳ Đại hội XIV.