"Nhà nước không bao cấp về nhà ở nhưng cũng không để thị trường tự điều tiết hoàn toàn"

Chiều 22/10, tại phiên thảo luận tổ của Quốc hội về 3 dự án luật gồm Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi) và Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh đây là những dự án luật có mối quan hệ trực tiếp, khăng khít với nhau, tác động trực tiếp đến nguồn lực phát triển đất nước, chỗ ở, tài sản và sinh kế của người dân.

Chính phủ xác định đây là 3 luật rất quan trọng, cần được rà soát kỹ lưỡng để bảo đảm đồng bộ, thống nhất, không trùng lặp, mâu thuẫn và có tính khả thi cao khi triển khai thực hiện.

Điều tiết giá đất để phục vụ mục tiêu phát triển

Đề cập dự án Luật Đất đai (sửa đổi), Thủ tướng cho biết việc sửa đổi xuất phát từ nhiều yêu cầu thực tiễn, trong đó có việc thể chế hóa các định hướng mới của Trung ương, thích ứng với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tháo gỡ vướng mắc trong quá trình thực hiện pháp luật và đáp ứng nhu cầu nhà ở ngày càng lớn của người dân.

Thực tế, giá nhà và giá bất động sản, đặc biệt ở phân khúc nhà ở xã hội, nhà ở dành cho người thu nhập thấp, vẫn ở mức cao. Thị trường bất động sản cũng còn những lĩnh vực hoạt động chưa minh bạch, cần tiếp tục được điều chỉnh bằng pháp luật.

Theo Thủ tướng, dự thảo Luật Đất đai lần này có những nội dung đáng chú ý về phân loại đất, quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất; thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất; tài chính đất đai, giá đất; quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất; phân cấp, phân quyền và cải cách thủ tục hành chính.

Đề cập dự án Luật Đất đai (sửa đổi), Thủ tướng cho biết nội dung quan trọng nhất là về phân loại đất, quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất.

Về phân loại đất, dự thảo được xây dựng theo hướng không quy định quá chi tiết các loại đất mà phân thành 3 nhóm chính, gồm đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp và đất dự trữ phát triển.

Cách phân loại này nhằm phục vụ không chỉ công tác quy hoạch mà còn các hoạt động quản lý nhà nước về đất đai như thu hồi, giao, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Đối với quy hoạch, Thủ tướng cho biết Chính phủ đang chỉ đạo khẩn trương sửa đổi Luật Quy hoạch, Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, hướng tới xây dựng một quy hoạch thống nhất trong phạm vi một đơn vị hành chính.

Thủ tướng nhấn mạnh quy định phải bảo đảm tuân thủ Hiến pháp, pháp luật, không lạm dụng việc thu hồi đất nhưng cũng không tạo ra những khó khăn cho các dự án phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

Đáng chú ý, về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, Thủ tướng cho biết một trong những quan điểm mới quan trọng là chuyển từ tư duy bồi thường tài sản bị thu hồi sang tư duy tái thiết cuộc sống cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất.

Thủ tướng nhấn mạnh, tái thiết cuộc sống không chỉ là bố trí chỗ ở mà còn phải bảo đảm sinh kế và các hạ tầng thiết yếu như thiết chế văn hóa, trường học, y tế.

Một nội dung khác được Thủ tướng đề cập là cơ chế xác định giá đất. Thủ tướng cho rằng không nên quy định quá cứng các tiêu chí xác định giá đất trong luật, bởi khi cần điều chỉnh sẽ thiếu linh hoạt. Nếu cần thiết, Quốc hội có thể nghiên cứu cơ chế ủy quyền cho Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét các cơ chế, tiêu chí xác định giá đất trên cơ sở đề xuất của Chính phủ.

Lý giải thêm về quan điểm điều tiết giá đất, Thủ tướng cho rằng nếu các địa phương dựa vào những kết quả đấu giá rất cao để xác định giá đất, chi phí đất đai đưa vào dự án sẽ tăng, kéo theo giá nhà tăng. Bên cạnh đó, chi phí vay vốn và thời gian thực hiện thủ tục hành chính kéo dài cũng làm tăng chi phí đầu tư.

Theo người đứng đầu Chính phủ, giá đất cao có thể giúp địa phương tăng thu ngân sách trong một thời điểm nhất định, nhưng hệ lụy đối với phát triển kinh tế - xã hội rất lớn. Nếu không giải quyết được bài toán giá đất và giá nhà, sẽ khó đáp ứng nhu cầu nhà ở của các nhóm cần ưu tiên như cán bộ, công chức, người lao động, học sinh, sinh viên và lực lượng vũ trang.

Thủ tướng nhấn mạnh mục tiêu ưu tiên điều tiết giá đất và giá nhà đối với nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê. Đồng thời, cần chuyển từ tư duy sở hữu nhà sang tư duy Nhà nước có trách nhiệm bố trí chỗ ở theo quy định của Hiến pháp.

Ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê, kiểm soát việc bán lại nhà ở xã hội

Đối với dự án Luật Nhà ở (sửa đổi), Thủ tướng cho biết, nhu cầu nhà ở của người dân là rất lớn, trong khi đó, nguồn cung nhà ở phù hợp với khả năng chi trả của người dân còn nhiều bất cập.

Dự thảo phân định rõ 4 nhóm nhà ở, gồm nhà ở thương mại theo cơ chế thị trường, nhà ở cho thuê, nhà ở công vụ và nhà ở chính sách, với cơ chế ưu đãi và quản lý riêng cho từng nhóm.

Thủ tướng nhấn mạnh: "Nhà nước không bao cấp về nhà ở nhưng cũng không để thị trường tự điều tiết hoàn toàn". Việc phân định rõ các nhóm nhà ở nhằm giúp chính sách hỗ trợ đúng đối tượng, đặc biệt là nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê.

Đối với nhà ở công vụ, dự thảo bổ sung chính sách miễn tiền thuê nhà cho cán bộ, công chức, viên chức được điều động, luân chuyển, biệt phái đến công tác tại các xã đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo, nhằm giúp đội ngũ này yên tâm công tác.

Một nội dung quan trọng khác là ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê, được xác định là trụ cột chiến lược nhằm bảo đảm an sinh xã hội và góp phần kiềm chế nguy cơ đầu cơ bất động sản.

Thủ tướng cho biết giá nhà ở thương mại tăng cao, vượt khả năng chi trả của nhiều người dân, người lao động trẻ phải mất nhiều thời gian tích lũy mới có thể mua nhà. Trong khi đó, nhu cầu thuê nhà dài hạn với giá hợp lý của công nhân, người lao động, học sinh, sinh viên tại các khu công nghiệp và đô thị lớn rất lớn.

Dù nhà ở cho thuê đã được quy định trong pháp luật, cơ chế ưu tiên hiện chưa đủ rõ ràng, cụ thể và khả thi để thúc đẩy phát triển loại hình này. Vì vậy, dự thảo dành một chương riêng quy định về nhà ở cho thuê, gồm nhà ở đầu tư bằng vốn nhà nước thông qua các quỹ nhà ở địa phương, nhà ở cho thuê không sử dụng vốn nhà nước và nhà lưu trú công nhân trong khu công nghiệp.

Đi cùng với các chính sách ưu đãi là yêu cầu giá thuê không vượt khung giá do UBND cấp tỉnh quy định, nhằm bảo đảm ưu đãi của Nhà nước thực sự chuyển thành lợi ích cho người dân.

Về nhà ở xã hội, Thủ tướng cho biết cần luật hóa những chính sách đã được kiểm chứng để bảo đảm ổn định chính sách và ngăn ngừa trục lợi.

Dự thảo quy định sau 5 năm, người mua nhà ở xã hội chỉ được bán lại cho đối tượng thuộc diện được mua nhà ở xã hội. Theo Thủ tướng, quy định này nhằm ngăn chặn tình trạng mua nhà ở xã hội để chờ đủ thời gian rồi bán lại theo giá thị trường, biến chính sách an sinh thành cơ hội kiếm lời và làm sai lệch mục tiêu hỗ trợ đúng đối tượng.

Thu Huyền - Hữu Thắng